Games
एक्सक्लुसिभ स्टोरी
युनिकोड
मिति रूपान्तरण
९६ वर्षका १००० खेलमा विश्वकप फुटबलले कोरेको इतिहास
सारांश
- सन् १९३० मा उरुग्वेमा सुरु भएको फिफा विश्वकप ९६ वर्षको यात्रामा युद्ध, राजनीतिक परिवर्तन र प्रविधिको विकास जस्ता अनेकौं उतारचढाव पार गर्दै विश्वकै ठूलो खेलकुद प्रतियोगिता बनेको छ ।
- जुन २१, २०२६ मा जापान र ट्युनिसियाबीच खेलिएको खेल विश्वकप इतिहासको १०००औँ खेलका रूपमा दर्ज भयो, जुन फुटबलको लगभग एक शताब्दी लामो इतिहासको कोशेढुंगा हो ।
- विश्वकपले पेले, म्याराडोना, जिदान, रोनाल्डो र मेस्सी जस्ता महान खेलाडी जन्माएको छ, राजनीतिक सन्देश दिएको छ, राष्ट्रहरूको आत्मविश्वास पुनर्जीवित गरेको छ र विश्वलाई एउटै भावनामा जोडेको छ ।
सन् १९३० मा उरुग्वेमा पहिलो पटक आयोजना भएको फिफा विश्वकप आज विश्वकै सबैभन्दा ठुलो खेलकुद प्रतियोगिता बनेको छ । लगभग ९६ वर्षको यात्रामा विश्वकपले युद्ध, राजनीतिक परिवर्तन, सामाजिक आन्दोलन, प्रविधिको विकास र खेलकुद संस्कृतिका अनेक रूपहरू देखेको छ ।
जुन २१, २०२६ मा जापान र ट्युनिसियाबीच खेलिएको खेल विश्वकप इतिहासको १०००औँ खेल का रूपमा दर्ज भयो । यो केवल एउटा अंक होइन, फुटबलको लगभग एक शताब्दी लामो इतिहासको कोशेढुंगा हो ।
चार वर्षमा एक पटक हुने यो प्रतियोगिताले करोडौं मानिसलाई एउटै भावनामा बाँधेको छ । विश्वकपले नयाँ नायक जन्माएको छ, पुराना विरासतहरू भत्काएको छ, राजनीतिक सन्देश दिएको छ र कहिलेकाहीँ राष्ट्रहरूको आत्मविश्वास नै पुनर्जीवित गरेको छ ।
विश्वकपको जन्मः उरुग्वे १९३०
विश्वकपको अवधारणा फिफाका तत्कालीन अध्यक्ष जुल्स रिमेको पहलमा साकार भएको थियो । त्यतिबेलासम्म ओलम्पिक फुटबल प्रतियोगिता लोकप्रिय थियो, तर फिफा आफ्नै विश्वव्यापी प्रतियोगिता चाहन्थ्यो ।
सन् १९३० मा उरुग्वेले पहिलो विश्वकप आयोजना गर्यो । केवल १३ टोली सहभागी भएका थिए । धेरै युरोपेली राष्ट्रहरू समुद्री यात्राको कठिनाइका कारण सहभागी भएनन् । त्यस विश्वकपको फाइनलमा उरुग्वेले अर्जेन्टिनालाई ४–२ ले पराजित गर्दै पहिलो विश्व च्याम्पियन बन्यो ।
विश्वकप १९३४ र १९३८ः फासिवादी प्रहसन
१९३४ र १९३८ का विश्वकपहरू इटालीका तानाशाह बेनीतो मुसोलिनीको फासिवादी शासनसँग गहिरो रूपमा जोडिएका थिए । मुसोलिनीले फुटबललाई आफ्नो राजनीतिक प्रचारको माध्यम बनाउँदै इटालीलाई शक्तिशाली राष्ट्रको रूपमा प्रस्तुत गर्न चाहन्थे । १९३४ मा इटालीमै आयोजित विश्वकपलाई उनले फासिवादको सफलताको प्रदर्शन गर्ने अवसरका रूपमा प्रयोग गरे । घरेलु मैदान, राज्यद्वारा व्यवस्थित तयारी र राष्ट्रिय प्रचारका कारण इटालीले उपाधि जित्दा त्यसलाई शासनको ठुलो राजनीतिक जितका रूपमा प्रस्तुत गरियो ।
१९३८ को विश्वकप फ्रान्समा भए पनि इटालीले लगातार दोस्रो उपाधि जित्दै फासिवादी शासनको अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिष्ठा बढायो । यस समयमा युरोपमा राजनीतिक तनाव चुलिएको थियो र इटालीको जितलाई पनि शासनले आफ्नो वैचारिक श्रेष्ठताको प्रमाणका रूपमा प्रयोग गर्यो । यी दुवै विश्वकपहरूले देखाए कि फुटबल केवल खेल मात्र नभई राजनीतिक शक्ति प्रदर्शन र जनमत निर्माण गर्ने माध्यम पनि बन्न सक्छ ।
युद्धले रोकेको विश्वकप
दोस्रो विश्वयुद्धले विश्वकपको इतिहासमा ठुलो असर पार्यो । १९३८ मा फ्रान्समा विश्वकप सम्पन्न भएपछि १९४२ र १९४६ का संस्करणहरू रद्द भए । विश्वयुद्धका कारण विश्वका अधिकांश राष्ट्रहरू युद्धमा केन्द्रित थिए । यसरी विश्वकपले १२ वर्षको लामो विराम भोग्नुपर्यो ।
१९५० मा ब्राजिलमा प्रतियोगिता पुनः सुरु भयो ।
मराकानाजोः विश्वकप इतिहासको सबैभन्दा ठुलो स्तब्ध
१९५० विश्वकपको अन्तिम खेललाई आज पनि ‘मराकानाजो’ भनेर सम्झिन्छन् । ब्राजिललाई घरेलु मैदानमा उरुग्वेविरुद्ध बराबरी मात्र पर्याप्त थियो । रियो दि जेनेरियोको मराकाना रंगशालामा करिब दुई लाख दर्शक उपस्थित थिए । तर उरुग्वेले २–१ को जित निकाल्यो । ब्राजिलभर शोक छायो । धेरै समर्थकहरू रोए । केहीले आत्महत्यासमेत गरेको दाबी गरिन्छ । विश्वकप इतिहासमा कुनै हारले यति ठुलो भावनात्मक प्रभाव पारेको उदाहरण दुर्लभ छ ।
पेलेः विश्व फुटबलको उदयमान राजा
१९५८ विश्वकपले संसारलाई एउटा नयाँ नामसँग परिचित गरायो—पेले । त्यतिबेला उनी केवल १७ वर्षका थिए । सेमिफाइनलमा फ्रान्सविरुद्ध ह्याट्रिक र फाइनलमा स्विडेनविरुद्ध दुई गोल गर्दै पेलेले ब्राजिललाई पहिलो विश्वकप दिलाए । पेलेले १९५८, १९६२ र १९७० गरी तीन विश्वकप जिते । आजसम्म तीन पटक विश्वकप जित्ने एक मात्र खेलाडी उनी नै हुन् ।
१९७०ः धेरैको नजरमा सबैभन्दा उत्कृष्ट टोली
मेक्सिको विश्वकप १९७० लाई धेरै विशेषज्ञहरूले इतिहासकै उत्कृष्ट विश्वकप मान्छन् । ब्राजिलको टोलीमा पेले, जाइरजिन्हो, रिभेलिनो, जर्सोन, टोस्टाओ र कार्लोस अल्बर्टोजस्ता महान् खेलाडी थिए । फाइनलमा ब्राजिलले इटालीलाई ४–१ ले हरायो । कार्लोस अल्बर्टोले गरेको चौथो गोललाई विश्वकप इतिहासकै उत्कृष्ट गोलमध्ये एक मानिन्छ । सामूहिक पासिङ र कलात्मक खेलको त्यो नमुना आज पनि फुटबल प्रशिक्षणमा अध्ययन गरिन्छ ।
विश्वकप र राजनीति
विश्वकप कहिल्यै केवल फुटबल मात्र रहेन । १९७८ को विश्वकप अर्जेन्टिनाको सैनिक शासनकालमा आयोजना भएको थियो । प्रतियोगिता राजनीतिक प्रचारको माध्यम बनेको आरोप लाग्यो । १९८६ को विश्वकपमा अर्जेन्टिना र इंग्ल्यान्डबीचको खेल फकल्याण्ड युद्धपछिको भावनासँग जोडिएको थियो । २०१८ मा रुसले विश्वकप आयोजना गर्दा पनि विभिन्न राजनीतिक बहस चले । कतार २०२२ विश्वकप मानवअधिकार, श्रमिक अधिकार र सामाजिक मुद्दाका कारण विवादमा रह्यो ।
म्याराडोना र ‘भगवानको हात’
विश्वकप इतिहासका सबैभन्दा चर्चित क्षणहरूमध्ये एक सन् १९८६ मा आयो । क्वार्टरफाइनलमा अर्जेन्टिनाका डिएगो म्याराडोनाले इंग्ल्यान्डविरुद्ध हातले गोल गरे । रेफ्रीले गोल मान्यता दिए । म्याराडोनाले पछि यसलाई ‘भगवानको हात’ भने ।
उही खेलमा उनले पाँच खेलाडीलाई छलाएर अर्को अद्भुत गोल पनि गरे, जसलाई धेरैले विश्वकप इतिहासकै उत्कृष्ट व्यक्तिगत गोल मान्छन् ।
अफ्रिकी फुटबलको उदय
लामो समयसम्म विश्वकप युरोप र दक्षिण अमेरिकाको प्रभुत्वमा थियो । तर अफ्रिकी टोलीहरूले क्रमशः आफ्नो उपस्थिति बलियो बनाए । १९९० मा क्यामरुन क्वार्टरफाइनल पुग्यो । २००२ मा सेनेगलले विश्वलाई चकित बनायो । २०१० मा घाना सेमिफाइनल पुग्नबाट केही सेकेन्डले चुक्यो । २०२२ मा मोरक्को सेमिफाइनल पुग्ने पहिलो अफ्रिकी तथा अरब राष्ट्र बन्यो ।
एसियाली फुटबलको विकास
एशियाली टोलीहरूको प्रदर्शन पनि क्रमशः सुधारिएको छ । दक्षिण कोरिया २००२ मा सेमिफाइनल पुग्यो । जापान लगातार नकआउट चरण पुग्ने टोली बनेको छ । साउदी अरेबियाले २०२२ मा अर्जेन्टिनालाई हराएर विश्वलाई चकित बनाएको थियो ।
विश्वकपका महान् आश्चर्यहरू
विश्वकपको आकर्षण नै अप्रत्याशित नतिजा हो । १९५० मा अमेरिकाले इंग्ल्यान्डलाई हरायो । १९६६ मा उत्तर कोरिया क्वार्टरफाइनल पुग्यो । २००२ मा दक्षिण कोरिया सेमिफाइनल पुग्यो । २०२२ मा साउदी अरेबियाले अर्जेन्टिनालाई हरायो ।
यी नतिजाहरूले विश्वकपमा कुनै पनि टोलीलाई कमजोर ठान्न नहुने सन्देश दिएका छन् ।
विश्वकपका महान् गोलकर्ता
जर्मनीका मिरोस्लाभ क्लोज र अर्जेन्टिनाका लियोनल मेसी १६ गोलसहित विश्वकप इतिहासका सर्वाधिक गोलकर्ता हुन् । उनपछि ब्राजिलका रोनाल्डो (१५), जर्मनीका गर्ड मुलर र फ्रान्सका केलियन एम्बापे (१४) र फ्रान्सका जस्ट फोन्टेन (१३) छन् । फोन्टेनले १९५८ को एउटै विश्वकपमा १३ गोल गरेका थिए, जुन आजसम्म कायम कीर्तिमान हो ।
मेस्सी र आधुनिक युग
लियोनेल मेसीलाई लामो समयसम्म विश्वकप नजितेका महान् खेलाडीका रूपमा हेरिन्थ्यो । तर २०२२ मा अर्जेन्टिनाले विश्वकप जितेपछि त्यो बहस अन्त्य भयो । कतारमा भएको फाइनललाई धेरैले इतिहासकै उत्कृष्ट फाइनलमध्ये एक मान्छन् । फ्रान्सविरुद्धको रोमाञ्चक खेलमा अर्जेन्टिनाले पेनाल्टी सुटआउटमार्फत उपाधि जितेको थियो ।
विश्वकपमा प्रविधिको प्रवेश
प्रारम्भिक विश्वकपहरूमा रेफ्रीका निर्णय अन्तिम हुन्थे । तर पछिल्ला वर्षहरूमा प्रविधिले खेललाई परिवर्तन गर्यो । गोललाइन प्रविधि, भिडियो सहायक रेफ्री (भिएआर), अर्धस्वचालित अफसाइड प्रणाली र उन्नत डेटा विश्लेषणले खेललाई नयाँ स्तरमा पुर्याएको छ । यसले विवाद कम गरेको भए पनि नयाँ बहसहरू जन्माएको छ ।
विश्वकपका दर्शक र आर्थिक प्रभाव
विश्वकप आज पृथ्वीको सबैभन्दा धेरै हेरिने खेलकुद कार्यक्रममध्ये एक हो । फाइनल खेलहरू अरबौं दर्शकले हेर्छन् । आयोजक राष्ट्रहरूले पूर्वाधार निर्माण, पर्यटन वृद्धि र अन्तर्राष्ट्रिय प्रचारको अवसर पाउँछन् ।
तर खर्च, ऋण र उपयोगविहीन रंगशालाबारे आलोचना पनि हुने गरेको छ ।
महिलाहरूको बढ्दो भूमिका
विश्वकप सुरु हुँदा फुटबल मुख्यतः पुरुषहरूको खेल मानिन्थ्यो । आज महिलाहरू रेफ्री, प्रशिक्षक, प्रशासक र प्रसारकका रूपमा महत्त्वपूर्ण भूमिकामा छन् । कतार २०२२ मा पहिलो पटक महिलाहरूले पुरुष विश्वकपका खेलहरूमा रेफ्रीको जिम्मेवारी सम्हाले ।
१०००औँ खेलको ऐतिहासिक महत्त्व
जापान र ट्युनिसियाबीचको खेल विश्वकप इतिहासको १०००औँ खेलका रूपमा दर्ज भयो । सन् १९३० देखि २०२६ सम्म आइपुग्दा विश्वकपले हजारौं गोल, सयौं नायक, अनगिन्ती आँसु र असंख्य खुसीका क्षणहरू दिएको छ । १०००औँ खेलले विश्वकपको केवल विगत मात्र होइन, भविष्य पनि स्मरण गराउँछ ।
समग्रमा विश्वकप इतिहास (१९३०–२०२६)
१) १९३० – उरुग्वे
आयोजकः उरुग्वे
विजेताः उरुग्वे । उपविजेताः अर्जेन्टिना
कुल गोलः ७०
सर्वाधिक गोलकर्ता ः गिलर्मो स्टाबिले (८ गोल)
चम्किएका खेलाडीः जोस नाजासी, लुइस सुआरेज (पहिलो युग)
रोचक पक्षः पहिलो विश्वकप; १३ टोली मात्र; फाइनलमा ९०,०००+ दर्शक
२) १९३४ – इटाली
विजेताः इटाली । उपविजेताः चेकोस्लोभाकिया
कुल गोलः ७०
सर्वाधिक गोलकर्ता ः एन्जेलो स्कियाभियो (४ गोल)
चम्किएका खेलाडीः गुइता, मेआजा
रोचकः पहिलो पटक नॉकआउट प्रणाली पूर्ण रूपमा लागू
३) १९३८ – फ्रान्स
विजेताः इटाली । उपविजेताः हंगेरी
कुल गोलः ८४
सर्वाधिक गोलकर्ता ः लियोनिदास (७ गोल)
चम्किएका खेलाडीः पेओला, कोलोसी
रोचकः इटाली लगातार दोस्रो च्याम्पियन
४) १९५० – ब्राजिल
विजेताः उरुग्वे । उपविजेताः ब्राजिल
कुल गोलः १३८
टप स्कोररः एडमिर (८ गोल)
चम्किएका खेलाडीः जÞिरजिन्हो
रोचकः ‘मराकानाजो’ – ब्राजिल घरेलु मैदानमा स्तब्ध
५) १९५४ – स्विट्जरल्यान्ड
विजेताः पश्चिम जर्मनी । उपविजेताः हंगेरी
कुल गोलः १४० (उच्च स्कोरिङ संस्करण)
सर्वाधिक गोलकर्ताः सान्डोर कोचिस (११ गोल)
चम्किएका खेलाडीः पुस्कास
रोचकः ‘मिराकल अफ बर्न’
६) १९५८ – स्विडेन
विजेताः ब्राजिल । उपविजेताः स्विडेन
कुल गोलः १२६
सर्वाधिक गोलकर्ताः जस्ट फन्टेन (१३ गोल)
चम्किएका खेलाडीः पेले (१७ वर्षमा उदय)
रोचकः पेलेको पहिलो विश्वकप
७) १९६२ – चिली
विजेताः ब्राजिल । उपविजेताः चेकोस्लोभाकिया
कुल गोलः ८९
सर्वाधिक गोलकर्ता ः गारिन्चा लगायत ६ खेलाडी (४–४ गोल गरेका)
चम्किएका खेलाडीः गारिन्चा
रोचकः पेले चोटका कारण सीमित खेल
८) १९६६ – इङ्ग्ल्यान्ड
विजेताः इङ्ग्ल्यान्ड । उपविजेताः पश्चिम जर्मनी
कुल गोलः ८१
सर्वाधिक गोलकर्ताः इयुस्ट फन्टेन (६ गोल)
चम्किएका खेलाडीः बोबी चार्लटन
रोचकः ‘हुस्र्टको ह्याट्रिक फाइनल’
९) १९७० – मेक्सिको
विजेताः ब्राजिल । उपविजेताः इटाली
कुल गोलः ९५
सर्वाधिक गोलकर्ताः गारिन्चा / पेले टोली प्रभाव
चम्किएका खेलाडीः पेले, रिभेलिनो, जाइरजिन्हो
रोचकः ब्राजिलको वर्चश्व
१०) १९७४ – पश्चिम जर्मनी
विजेताः पश्चिम जर्मनी । उपविजेताः नेदरल्यान्ड्स
कुल गोलः ९७
सर्वाधिक गोलकर्ताः ग्रेगोरिज लाटो (७ गोल)
चम्किएका खेलाडीः क्रुइफ
रोचकः ‘टोटल फुटबल’
११) १९७८ – अर्जेन्टिना
विजेताः अर्जेन्टिना । उपविजेताः नेदरल्यान्ड्स
कुल गोलः १०२
सर्वाधिक गोलकर्ताः मारियो केम्पेस (६ गोल)
चम्किएका खेलाडीः केम्पेस
रोचकः घरेलु मैदानमा पहिलो उपाधि
१२) १९८२ – स्पेन
विजेताः इटाली । उपविजेताः पश्चिम जर्मनी
कुल गोलः १४६
सर्वाधिक गोलकर्ताः पाउलो रोसी (६ गोल)
चम्किएका खेलाडीः रोसी, जिदान (युवा प्रारम्भिक प्रभाव)
रोचकः २४ टोलीबाट ३२ टोलीतर्फ संक्रमण
१३) १९८६ – मेक्सिको
विजेताः अर्जेन्टिना । उपविजेताः पश्चिम जर्मनी
कुल गोलः १३२
सर्वाधिक गोलकर्ताः ग्यारी लिनेकर (६ गोल)
चम्किएका खेलाडीः म्याराडोना
रोचकः हाते गोल
१४) १९९० – इटाली
विजेताः पश्चिम जर्मनी । उपविजेताः अर्जेन्टिना
कुल गोलः ११५
सर्वाधिक गोलकर्ताः साल्भाटोर स्किलाची (६ गोल)
चम्किएका खेलाडीः माल्डिनी
रोचकः सबैभन्दा रक्षात्मक विश्वकप
१५) १९९४ – अमेरिका
विजेताः ब्राजिल । उपविजेताः इटाली
कुल गोलः १४५
सर्वाधिक गोलकर्ताः ह्रिस्टो स्टोइचकोभ / ओलेग सालेंको (६ गोल)
चम्किएका खेलाडीः रोमारियो
रोचकः पहिलो पटक पेनाल्टी फाइनल
१६) १९९८ – फ्रान्स
विजेताः फ्रान्स । उपविजेताः ब्राजिल
कुल गोलः १७१
सर्वाधिक गोलकर्ताः डेवोर सुकर (६ गोल)
चम्किएका खेलाडीः जिदान
रोचकः ३२ टोली विस्तार
१७) २००२ – कोरिया/जापान
विजेताः ब्राजिल । उपविजेताः जर्मनी
कुल गोलः १६१
सर्वाधिक गोलकर्ताः रोनाल्डो (८ गोल)
चम्किएका खेलाडीः रोनाल्डो, रिभाल्डो
रोचकः पहिलो एसियाली विश्वकप
१८) २००६ – जर्मनी
विजेताः इटाली । उपविजेताः फ्रान्स
कुल गोलः १४७
सर्वाधिक गोलकर्ताः मिरोस्लाभ क्लोज (५ गोल)
चम्किएका खेलाडीः जिदान
रोचकः जिदानको रेड कार्ड फाइनल
१९) २०१० – दक्षिण अफ्रिका
विजेताः स्पेन । उपविजेताः नेदरल्यान्ड्स
कुल गोलः १४५
सर्वाधिक गोलकर्ताः थोमस मुलर (५ गोल)
चम्किएका खेलाडीः इनिएस्टा
रोचकः अफ्रिकामा पहिलो विश्वकप
२०) २०१४ – ब्राजिल
विजेताः जर्मनी । उपविजेताः अर्जेन्टिना
कुल गोलः १७१
सर्वाधिक गोलकर्ताः जेम्स रोड्रिगेज (६ गोल)
चम्किएका खेलाडीः नोयर, मुलर
रोचकः ७–१ (ब्राजिल बनाम जर्मनी)
२१) २०१८ – रुस
विजेताः फ्रान्स । उपविजेताः क्रोएसिया
कुल गोलः १६९
सर्वाधिक गोलकर्ताः ह्यारी केन (६ गोल)
चम्किएका खेलाडीः एमबाप्पे
रोचकः ख्ब्च् पहिलो पटक प्रयोग
२२) २०२२ – कतार
विजेताः अर्जेन्टिना । उपविजेताः फ्रान्स
कुल गोलः १७२ (रेकर्ड)
सर्वाधिक गोलकर्ताः एमबाप्पे (८ गोल)
चम्किएका खेलाडीः मेस्सी, एमबाप्पे
रोचकः इतिहासकै सबैभन्दा रोमाञ्चक फाइनल (३–३)
२३) २०२६ – अमेरिका/क्यानडा/मेक्सिको
अहिले विश्वकप सुरुवाती चरणमा छ । कुल ३४ खेल खेलिँदा १०९ गोल भइसकेको छ । यस विश्वकपमा सर्वाधिक गोलको दौडमा ३–३ गोलसहित तीन खेलाडीहरू संयुक्त रूपमा शीर्ष स्थानमा छन् ।
१.डेनिस उन्दाभ (जर्मनी, २ असिस्टसहित शीर्ष स्थानमा) २.जोनथान डेविड (क्यानडा) र ३. लियोनेल मेसी(अर्जेन्टिना) । त्यस्तै फ्रान्सका किलियन एमबाप्पे, नर्वेका अर्लिङ हल्यान्ड, इङ्ल्यान्डका हेरी केन, ब्राजिलका भिनिसियस जुनियर र अमेरिकाका फोलारिन बालोगुन लगायतका स्टारहरू चम्कने तयारीमा छन् ।
समग्र तथ्य (१९३०–२०२६)
कुल संस्करणः २२ सम्पन्न (२३ मा २०२६ जारी)
कुल गोलः २८०९ (अहिलेसम्म)
सबैभन्दा सफल राष्ट्रः ब्राजिल (५ उपाधि)
उच्च स्कोरिङ संस्करणः २०२२ (१७२ गोल)
सबैभन्दा धेरै गोलकर्ता (कुल)ः मिरोस्लाभ क्लोज र लियोनल मेसी (१६ गोल)
सबैभन्दा धेरै चर्चित खेलाडीहरूः पेले, पुस्कास, म्याराडोना, जिदान, रोनाल्डो, मेस्सी
९६ वर्षको यात्रामा विश्वकप केवल फुटबल प्रतियोगिता रहेन । यो विश्व संस्कृतिको हिस्सा बन्यो। यसले युद्धपछि आशा दियो, साना राष्ट्रहरूलाई सपनाको अवसर दियो, महान् खेलाडीहरूलाई अमर बनायो र अर्बौं मानिसलाई एउटै भावनामा जोड्यो ।
पेलेको मुस्कानदेखि म्याराडोनाको जादु, जिदानको कला, रोनाल्डोको गोल, मेस्सीको सपना पूरा हुनु र जापान–ट्युनिसियाबीचको १०००औँ खेलसम्म आइपुग्दा विश्वकपले मानव इतिहासका असंख्य कथाहरू बोकेको छ । विश्वकपको अर्को हजार खेल कस्ता हुनेछन् भन्ने भविष्यले बताउनेछ । तर एउटा कुरा निश्चित छ, विश्वकपले विश्वलाई मोहित बनाउने आफ्नो शक्ति अझै गुमाएको छैन ।
खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
प्रतिक्रिया
लेखकको बारेमा
