काठमाडौं । स्वस्थ रहनका लागि एक होइन, कैयौँ प्रकारका खानेकुरा खानुपर्छ । यिनीहरूलाई आफ्नो दैनिक आहारको हिस्सा बनाइयो भने स्वास्थ्य पनि राम्रो रहन्छ र रोगहरू पनि टाढा भाग्छन् ।

हाम्रै भान्सामा प्रयोग हुने केही खानेकुरा दैनिक जीवनमा निकै उपयोगी हुन सक्छन् । यिनमा पाइने ‘बायोएक्टिभ कम्पाउन्ड’ (जैविक सक्रिय यौगिक) हरूले दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्यालाई रोक्न वा व्यवस्थापन गर्न सक्छन् ।

तल दिइएका खानेकुरालाई नियमित रूपमा आफ्नो आहारमा समावेश गर्नुभयो भने यिनले तपाईंलाई गम्भीर रोगहरूबाट बचाउनुका साथै स्वस्थ जीवनशैली बिताउन मद्दत गर्नेछन् ।

१. ब्रोकाउली

ब्रोकाउलीमा ‘सल्फोराफेन’ पाइन्छ, जसले कलेजोको कार्यक्षमतामा सुधार गर्छ । त्यसैले, ‘फ्याटी लिभर’को समस्याबाट पीडित व्यक्तिहरूले विशेष गरी ब्रोकाउली खानुपर्छ । यसलाई हल्का रूपमा बाफमा पकाएर (स्टिम गरेर) हप्तामा ३ देखि ४ पटक खान सकिन्छ ।

२. आलसको दाना (Flaxseed)

मेनोपज (महिनावारी सुक्ने समय) का लक्षणहरू कम गर्न आलसको दाना खान सकिन्छ । आलसका गुणहरूले ‘हट फ्ल्यासेस’ (शरीर अचानक तातो हुने) र ‘नाइट स्वेट्स’ (राति पसिना आउने) जस्ता समस्या कम गर्न प्रभावकारी भूमिका खेल्छन् । आलसको दानालाई भुटेर, पिँधेर दही, फलफूल र मोहीसँग मिलाएर खान सकिन्छ ।

३. करेला

करेलालाई प्राकृतिक इन्सुलिन मानिन्छ । यसमा पाइने ‘पोलिपेप्टाइड्स पी’ र ‘क्यारान्थिन’ले इन्सुलिन जस्तै काम गर्छन् र रगतमा चिनीको मात्रा कम गर्न प्रभावकारी हुन्छन् । यदि तपाईं कार्बोहाइड्रेटयुक्त खाना खाँदै हुनुहुन्छ भने, त्यसमा करेला समावेश गर्न नबिर्सनुहोला ।

४. चुकन्दर 

उच्च रक्तचापका बिरामीहरूका लागि चुकन्दर निकै फाइदाजनक हुन्छ । यसमा पाइने नाइट्रिक अक्साइडले रक्तसञ्चारमा सुधार गर्छ । यद्यपि, यसलाई काँचै खानुभन्दा हल्का उमालेर खानु बढी फाइदाजनक हुन्छ ।

५. लट्टेको साग

समयभन्दा पहिले कपाल फुल्ने र झर्ने समस्यालाई हटाउन लट्टेको साग खान सकिन्छ । यसको सागमा आइरन, कपर र फोलेट प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ, जुन कपालको स्वास्थ्यका लागि धेरै फाइदाजनक हुन्छ । यसमा पाइने ‘लाइसिन’ले कपालको स्वास्थ्यलाई प्रवर्द्धन गर्छ । यस्तो अवस्थामा, लट्टेको साग पकाएर हप्तामा २ देखि ३ पटक खान सकिन्छ ।

६. मेथीको दाना

मेथीको दानाले मधुमेह (सुगर) र तौल व्यवस्थापनमा मद्दत गर्छ । मेथीको दानाका गुणले रगतमा हुने उच्च चिनीको मात्रालाई नियन्त्रण गर्छ । त्यसैले, दैनिक एक चौथाइ चम्चा भिजाएको मेथीको दाना सेवन गर्न सकिन्छ ।

७. सुकाएको आलुबखडा 

सुकाएको आलुबखडामा भिटामिन ‘के’, बोरोन र म्याग्नेसियम राम्रो मात्रामा पाइन्छ । यसमा पोटासियम पनि हुन्छ, जसले हड्डीको स्वास्थ्यलाई मजबुत बनाउँछ । त्यसैले, हड्डीको खनिज घनत्व (बोन मिनरल डेन्सिटी) सुधार गर्न यसलाई खान सकिन्छ । दैनिक ३ देखि ४ वटा आलुबखडा पानीमा भिजाएर खान सक्नुहुन्छ ।

८. जौ

जौमा उच्च कोलेस्ट्रोल कम गर्ने गुण हुन्छ । यसमा पाइने ‘बिटा–ग्लुक्यान’ले कोलेस्ट्रोल कम गर्छ र मुटुको स्वास्थ्यलाई फाइदा पुर्‍याउँछ । त्यसैले, दैनिक ३० देखि ५० ग्राम जौ खान सकिन्छ ।

९. चेरी

युरिक एसिड र जोर्नीको दुखाइ कम गर्न चेरी खान सकिन्छ । यसमा ‘एन्थोसायनिन’ हुन्छ, जसले सुन्निने समस्या (इन्फ्लामेसन) लाई कम गर्छ । चेरीको मौसम हुँदा दैनिक १० देखि ४० वटासम्म चेरी खान सकिन्छ ।

१०. अदुवा

अदुवामा ‘जिन्जेरोल’ हुन्छ, जसले पाचन प्रणाली सुधार गर्न मद्दत गर्छ । यसको ‘एन्टी–इन्फ्लेमेटरी’ (सुन्निने समस्या कम गर्ने) गुणले पनि स्वास्थ्यलाई निकै फाइदा पुर्‍याउँछ ।

११. अमला

भिटामिन ‘सी’ ले भरिपूर्ण अमला स्वास्थ्य र छाला दुवैका लागि अत्यन्तै लाभदायक हुन्छ । अमलाको भिटामिन ‘सी’ ले छालाको कोलाजेन बढाउँछ र स्वस्थ छालालाई प्रवर्द्धन गर्छ ।

१२. जायफल

जायफल खाना पकाउने काममा विरलै प्रयोग गरिन्छ, तर यो स्वास्थ्यका लागि अत्यन्तै लाभदायक छ । यसले विशेष गरी निद्रा लगाउन मद्दत गर्छ । निद्रा नलाग्ने समस्या भएमा, जायफलको धुलो दूधमा मिसाएर पिउनाले राम्रो निद्रा लाग्न मद्दत गर्छ ।

१३. केसर

केसर खानालाई रङ्गाउन र स्वाद बढाउन प्रयोग गरिन्छ । यसका धेरै स्वास्थ्य लाभहरू पनि छन् । यसमा पाइने गुणले तनाव र चिन्ता कम गर्न मद्दत गर्छ ।

(अस्वीकरण: सल्लाहसहितको यो सामग्रीले सामान्य जानकारी मात्र प्रदान गर्दछ । थप जानकारी वा विशेष स्वास्थ्य अवस्थाका लागि सधैँ विशेषज्ञ वा आफ्नो डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस् ।)