बीबीसी

जेठ १ – संसारभरी भएका साइबर हमलापछि विशेषज्ञले यो हप्ता र्यानसमवेयरका अन्य मामला सार्वजनिक हुनसक्ने चेतावनी दिएका छन् ।

थुप्रै संगठन, संस्था, कम्पनी र सर्वसाधारणले कसरी यी हमलाबाट आफ्नो कम्प्युटरलाई बचाउने भन्ने बारे जिज्ञासा व्यक्त गरेका छन् ।

यो हमलाले जति मात्रामा क्षती पुर्याएको छ, त्यस विषयमा पनि चर्चा भइरहेको छ ।

र्यानसमवेयर एउटा यस्तो प्रोग्राम हो जो कम्प्युटरको कुनै पनि फाइललाई लक गरिदिन्छ र प्रयोगकर्ताले फिरौती नदिएसम्म डेटामाथि नियन्त्रण पाउन सक्दैन ।

यूरोपियन यूनियनका पुलिस युरोपोलका अनुसार र्यानसमवेयर नयाँ कुरा होइन तर ‘वानाक्राई’ भाइरसको यो हमला ‘अभूतपूर्व’ छ ।

आइतबारसम्म १ सय ५० देशमा यो भाइरसले दुई लाखभन्दा बढि शिकार बनाइसकेको बताएको छ ।

हप्ताको सुरुवातमा जब मानिसहरु ठूलो संख्यामा आफ्नो कम्प्युटर लग–इन गर्छन् तब यो आँकडा बढ्नसक्ने अनुमान गरिएको छ ।

कति खतरनाक छ तपाईंको कम्प्युटर ?

‘वानाक्राई’ भाइरसले ती कम्प्युटरलाई आफ्नो शिकार बनाउँछ जो विन्डोज अपरेटिङ सिस्टममा चल्छन् ।

यदि तपाईं आफ्नो विन्डोज अपडेट गर्नुहुन्न, इमेल खोल्ने र पढ्ने बेला सावधानी अपनाउनुहुन्न भने तपार्इंंलाई यसको खतरा बढि छ ।

यद्यपी, घरेलु कामकाजमा प्रयोग गरिने कम्प्युटरमा अपेक्षाकृत कम खतरा हुने बताइएको छ ।

तपाईं आफ्नो सिस्टम अपडेट गरेर एन्टीभाइरसको प्रयोग गरेर आफूलाई सुरक्षित बनाउन सक्नुहुन्छ ।

इमेल पढ्ने बेला अझै बढि अलर्ट हुन आवश्यक छ । आफ्नो डेटाको ब्याकअप नियमित रुपमा मेन्टेनमा राख्नुहोस् ।

र्यानसमवेयरको शिकार भएका मानिसहरुले यो बुझ्न आवश्यक छ कि फिरौती रकम भुक्तानी गर्दा पनि तपाईंको फाइल अनलक हुने कुनै ग्यारेन्टी हुँदैन ।

हमला यति तीब्र रुपमा कसरी फैलियो ?

दोषी भाइरसको नाम वानाक्राई हो । यसलाई वार्म नामको एक कम्प्युटर भाइरसमार्फत फैलाईएको अनुमान गरिएको छ ।

अन्य कम्प्युटरको भाइरसको ठिक विपरित वानाक्राई आफैं कुनै नेटवर्कमा फैलिन्छ ।

केही मानिसहरु भाइरस फैलाउने मामलामा मानिसहरुमाथि धेरै भरोसा गर्दछन् । यसमा कुनै मेलमार्फत मानिसहरुलाई एक लिंकमा क्लिक गर्नका लागि उक्साइन्छ ।

एकपटक वानाक्राई तपाईंको कुनै नेटवर्कको सिस्टममा दाखिल भए त्यसले शिकार बनाउन सकिने मेसिनको खोजी सुरु गर्दछ ।

हमलाको पछाडि को छन् ?

अहिलेसम्म यसबारे केही पक्का कुरा पत्ता लागेको छैन तर केही जानकारका अनुसार यो कुनै अत्यधिक जटिल सफ्टवेयर होइन ।

साइबर चोरका लागि र्यानसमवेयर एक रुचाइएको हतियार हो । यसमार्फत उनीहरु आफ्नो नाफालाई तिब्र रुपमा ठेगान लगाउन सक्छन् ।

भर्चुअल करेन्सी विटक्वायनमार्फत सुरक्षा एजेन्सीहरु उनीहरुसम्म पुग्न मुश्किल छ ।