काठमाडौँ । भारत र चीनबिच लिपुलेक हुँदै सीमा व्यापार पुनः खुल्ला गर्ने सहमति गरेको छ । चिनियाँ विदेश मन्त्री वाङ यीको भारत दुई दिने भारत भ्रमणका क्रममा यो सहमति भएको हो । 

गत अगस्त १८ मा भारतका विदेश मन्त्री एस जयशंकार बिच छलफल हुँदा सीमा व्यापारको विषयमा सहमति भएको थियो । लिपुलेकसँगै सिप्की ला र नाथु लाबाट सीमा व्यापार खुल्ला गरिने सहमति भएको भारतीय विदेश मन्त्रालयद्वारा जारी गरिएको विज्ञप्तिमा भनिएको छ । 

यसअघि गत पुसमा भारतका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार डोभाल चीन भ्रमणमा गएको बेला कोभिडदेखि बन्द रहेको कैलाश मनोसरोवार यात्रा पुनः सुरुवात गर्ने सहमति भएको थियो । 

भारत र चीनले यसअघि पनि सो भूभागमा दुई देश लक्षित व्यापारिक सडक बनाउने सहमति गरेको थियो । २०७२ जेठमा भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी चीन भ्रमणमा गएको गएको बेला चीनसँग लिपुलेकलाई व्यापारिक तथा दुई देशको तीर्थयात्री आवतजावत गर्ने केन्द्र बनाउने सहमति गरेका थिए । 

त्यसमा नेपालले विरोध जनाएको थियो । तत्कालिन प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाले परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत नेपालमा रहेको भारत र चीनका दुवै राजदूतलाई ‘प्रोस्टेट नोट’ पठाएका थिए । 

त्यसपछि, भारतले २०७६ कात्तिकमा जारी गरेको आफ्नो नयाँ नक्सामा लिपुलेक र कालापानीलाई समावेश गरेको थियो । भारतले २०७७ वैशाखमा दार्चुलाको व्यास गाउँपालिका–१ को गुन्जीदेखि लिपुलेकसम्म सडक बनाएर त्यसको उद्घाटन गरेको थियो । 

यसको प्रतिक्रिया स्वरूप नेपालले पनि आफ्नो नक्सा संशोधन गरी लिपुलेक, कालापानी र लिम्पियाधुरालाई समावेश गर्दै संसद्को पूर्ण बहुमतबाट त्यसलाई पास गरेको थियो । २०७७ जेठमा नेपाल सरकारले नयाँ नक्सा औपचारिक रूपमा जारी गरेको थियो  । 

तर, भारत र चीन दुवैले नेपालको नक्सालाई मान्यता दिएको छैन । चीनले २०८० भदौमा जारी गरेको ‘२०२३ को स्ट्याण्डर्ड म्याप’ मा नेपालको पुरानै नक्सा राखेको थियो । नेपालले यसबारे भने कुनै प्रतिक्रिया जनाएको थिएन ।