काठमाडौँ । नेपालमा निर्वाचनको माहोल तातिरहँदा राजनीतिक दलहरूले आफ्नो चुनावी घोषणा पत्र निर्माणको तयारीलाई तीव्रता दिएका छन् । 

केवल नारा र आश्वासनमा मात्र सीमित हुने विगतका घोषणा पत्रहरूको तुलनामा यस पटक छिमेकी मुलुकहरू भारत र चीनले अपनाएका सफल विकासका मोडलहरूलाई नेपाली सन्दर्भमा दलहरूले कसरी समावेश गर्लान् भन्ने विषय चासो बनेको छ । 

भारतमा विभिन्न समयमा आएका राजनीतिक र आर्थिक मोडलहरूले त्यहाँको विकासमा ठुलो परिवर्तन ल्याएका छन् ।

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले अघि सारेको ’गुजरात मोडल’ ले पूर्वाधार र औद्योगिक क्रान्तिमा एउटा मानक स्थापित गरेको छ । त्यसैगरी, बिहारमा नितिश कुमारले अपनाएको सुशासन र सामाजिक विकासको मोडल तथा पछिल्लो समय उत्तर प्रदेशमा तीव्र गतिमा भइरहेको प्रशासनिक र पूर्वाधार सुधारका प्रयासहरू नेपालका लागि अध्ययनका विषय बन्न सक्छन् । 

भारतमा कंग्रेस (आई) ले नेतृत्व गरेको संयुक्त सरकारको कार्यकालमा भएका नीतिगत सुधारहरूले पनि लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा विकासलाई कसरी गति दिन सकिन्छ भन्ने उदाहरण प्रस्तुत गरेका छन् ।

नेपालका राजनीतिक दलहरूले अबको घोषणा पत्रमा यी छिमेकी अनुभवहरूलाई केवल सतही रूपमा मात्र नभई ’कार्यान्वयन’ को ठोस खाकासहित समेट्नुपर्ने जानकारहरूको भनाइ छ ।

भारतका विभिन्न राज्यहरूले अपनाएका फरक–फरक विकास मोडलहरूले नेपालको भौगोलिक र सामाजिक विविधता अनुसारका योजना बनाउन मद्दत पुर्‍याउन सक्ने उनीहरूको भनाइ छ।

अर्कोतर्फ, उत्तरी छिमेकी मुलुक चीनले पछिल्लो केही दशकमा गरेको अभूतपूर्व आर्थिक प्रगति र गरिबी निवारणको मोडल विश्वकै लागि उदाहरणीय छ । चीनको ’एक्सन ओरिएन्टेड’ विकास प्रक्रिया र ठुला पूर्वाधार आयोजनाहरूको समयबद्ध सम्पन्नताबाट नेपालले धेरै कुरा सिक्न सक्छ । घोषणा पत्रमा ठुला सपना बाँड्नुभन्दा पनि छिमेकी मुलुकहरूले जस्तै ती योजनाहरूको सफल कार्यान्वयन कसरी गर्ने भन्ने पाटोमा दलहरूको ध्यान जानु आवश्यक छ ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, नेपालका दलहरूले छिमेकी दुवै देशसँगको सम्बन्धलाई सन्तुलित राख्दै उनीहरूका सफल प्रयोगहरूलाई आत्मसाथ गर्नुपर्छ । भारतको लोकतान्त्रिक प्रक्रिया र विकासको तालमेल तथा चीनको तीव्र आर्थिक वृद्धि र कार्यान्वयनको पाटोलाई नेपाली माटो सुहाउँदो ढङ्गले घोषणा पत्रमा समावेश गर्न सके मात्रै मुलुकले समृद्धिको बाटो समात्न सक्छ ।

यस पटकको घोषणा पत्रमा जनताले केवल दलका सिद्धान्त मात्र होइन, विकासका ठोस आधार र छिमेकीसँगको सम्बन्ध सुधारका स्पष्ट मार्गचित्र पनि खोजिरहेका छन् । त्यसमाथि नयाँ भनिएको रास्वपासहितका दलको एजेन्डालाई थप चासोका साथ हेरिएको छ ।