काठमाडौँ । डन्ड्रफ अर्थात् कपालको चाया एक आम समस्या हो, जुन टाउकाको छाला सुख्खा हुनाले, फंगल इन्फेक्सन वा कपालको स्याहार गर्ने गलत तरिकाका कारण हुने गर्छ। यसले कपालको सुन्दरतालाई मात्र कम गर्दैन, बरु चिलाउने र कपाल झर्ने समस्यालाई पनि बढाउन सक्छ। 

आजकल बढ्दो प्रदूषण, तनाव र केमिकल युक्त उत्पादनहरूको प्रयोगले यो समस्या अझै बढेको छ। यद्यपि, सही हेरचाह र केही घरेलु उपायहरूको मद्दतले चायालाई सजिलै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। यदि समयमै ध्यान दिने हो भने, कपाललाई स्वस्थ, सफा र बलियो बनाएर राख्न पूर्ण रूपमा सम्भव छ।

चाया हटाउने ५ असरदार उपायहरू:

१. नरिवलको तेल र कागती

नरिवलको तेल र कागतीको मिश्रण चाया हटाउन निकै लाभदायक मानिन्छ। नरिवलको तेलले स्क्याल्पलाई भित्रैदेखि नमी प्रदान गर्छ भने, कागतीमा पाइने एन्टी-ब्याक्टेरियल र एन्टी-फंगल गुणले चाया कम गर्न मद्दत गर्छ। यी दुवैलाई मिलाएर हल्का हातले स्क्याल्पमा ५–१० मिनेट मसाज गर्नुहोस्। यसलाई करिब ३० मिनेटसम्म त्यत्तिकै छोडिदिनुहोस् र त्यसपछि माइल्ड (कम केमिकल भएको) स्याम्पुले कपाल धुनुहोस्। यसको नियमित प्रयोगले बिस्तारै चाया कम हुँदै जान्छ।

२. दहीको प्रयोग

दहीले प्राकृतिक कन्डिसनरको रूपमा काम गर्छ र स्क्याल्पलाई शीतलता प्रदान गर्छ। यसमा पाइने 'गुड ब्याक्टेरिया'ले फंगल इन्फेक्सन कम गर्न मद्दत गर्छ, जुन चाया पर्नुको मुख्य कारण हो। दहीलाई सीधै स्क्याल्प र कपालको जरामा राम्ररी लगाउनुहोस्। यसलाई २०–२५ मिनेटसम्म छोडिदिनुहोस् र त्यसपछि मनतातो पानीले पखाल्नुहोस्। यसले कपाललाई नरम र चम्किलो पनि बनाउँछ।

३. टी ट्री ओयल

टी ट्री ओयलमा शक्तिशाली एन्टी-फंगल र एन्टी-सेप्टिक गुणहरू हुन्छन्, जसले चायालाई जरैदेखि हटाउन मद्दत गर्छ। तपाईंले आफूले नियमित प्रयोग गर्ने स्याम्पुमा २–३ थोपा टी ट्री ओयल मिसाएर कपाल धुन सक्नुहुन्छ। यसले स्क्याल्पलाई सफा गर्छ, चिलाउने समस्या कम गर्छ र कपाललाई ताजापनको महसुस गराउँछ। तर ध्यान राख्नुहोस्, यसलाई कुनै कुरामा नमिसाई सीधै स्क्याल्पमा प्रयोग गर्नु हुँदैन।

४. घिउकुमारी जेल

घिउकुमारी अर्थात् एलोभेरा जेल स्क्याल्पलाई आराम दिलाउने निकै प्रभावकारी उपाय हो। यसले चिलाउने, पोल्ने र चाया पर्ने समस्यालाई कम गर्न मद्दत गर्छ। ताजा एलोभेरा जेल लिएर स्क्याल्पमा लगाउनुहोस् र हल्का हातले मसाज गर्नुहोस्। यसलाई ३० मिनेटसम्म छोड्नुहोस् र माइल्ड स्याम्पुले कपाल धुनुहोस्। यसको नियमित प्रयोगले स्क्याल्प स्वस्थ रहन्छ र चाया बिस्तारै हट्दै जान्छ।

५. सही स्याम्पुको छनोट

चायाबाट बच्नका लागि सही स्याम्पु छनोट गर्नु निकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। सधैँ माइल्ड वा एन्टी-ड्यान्ड्रफ स्याम्पुको प्रयोग गर्नुहोस्, जसमा धेरै कडा केमिकल नहोस्। हप्तामा २–३ पटक कपाल धुनु जरुरी छ, ताकि स्क्याल्पमा जमेको फोहोर र तेल सफा हुन सकोस्। फोहोर र पसिनाले चायालाई बढावा दिन सक्छन्, त्यसैले कपालको सरसफाइमा विशेष ध्यान दिनुहोस्।

(अस्वीकरण: यो लेख मेडिकल रिपोर्टहरूबाट संकलन गरिएका जानकारीहरूको आधारमा तयार पारिएको हो। यस लेखमा उल्लेख गरिएका स्वास्थ्य सम्बन्धी समस्याहरूको बारेमा थप जानकारीका लागि कृपया आफ्नो डाक्टरसँग परामर्श लिनुहोस्।)