लण्डन । बेलायतमा मे र जुन महिनामा भएको अत्यधिक गर्मीका कारण २ हजार ७०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको हुन सक्ने विज्ञहरूको अनुमान छ। 

इम्पेरियल कलेज लन्डन, मेट अफिस र लन्डन स्कुल अफ हाइजिन एन्ड ट्रपिकल मेडिसिनका विज्ञहरूको टोलीले अत्यधिक गर्मीको जोखिमसम्बन्धी तथ्याङ्कका आधारमा यो अनुमान सार्वजनिक गरेको हो।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार अधिकांश मृत्यु जुन महिनाको हिटवेभ का कारण भएको हो। यो जुन महिना इंग्ल्याण्डको इतिहासकै सबैभन्दा तातो जुन बनेको छ। यस क्रममा नोर्फोकको लिङवुडमा तापक्रम ३७.७ डिग्री सेल्सियस पुगेको थियो, जसले सन् १९५७ मा कायम भएको ३५.६ डिग्री सेल्सियसको अघिल्लो रेकर्डलाई तोडिदिएको छ। त्यतिबेला इंग्ल्याण्ड र वेल्सका केही भागमा दुर्लभ मानिने ‘रेड हिट अलर्ट’ जारी गर्दै स्वस्थ मानिसका लागि समेत जीवनको ठुलो जोखिम रहेको चेतावनी दिइएको थियो।

यसैगरी, मे २६ मा केउ गार्डेन्सको तापक्रम ३५.१ डिग्री सेल्सियस पुगेर मे महिनाकै नयाँ रेकर्ड कायम भएको थियो। यसअघि सन् १९२२ मा ३२.८ डिग्री सेल्सियसको उच्च रेकर्ड कायम भएको थियो र सन् १९४४ मा पनि सोही तापक्रम बराबर भएको थियो। विज्ञहरूका अनुसार यी दुवै हिटवेभ ‘हिट डोम’ (उच्च चापको क्षेत्र जसले तातो हावालाई एकै ठाउँमा थुनेर राख्छ) का कारण भएका हुन्।

मानव सिर्जित जलवायु परिवर्तनका कारण यो हिट डोम झन् घातक बनेको अनुसन्धानकर्ताहरूको भनाइ छ। औद्योगिक कालदेखि यता पृथ्वीको तापक्रम करिब १.४ डिग्री सेल्सियसले बढेको छ र वैज्ञानिकहरूका अनुसार यसैका कारण मे र जुनमा रेकर्ड गरिएको अधिकतम तापक्रममा थप ३ देखि ४ डिग्री सेल्सियस वृद्धि भएको हो। 

रातिको समयमा पनि उष्णकटिबंधीय गर्मी कायम रहँदा मानिसहरूले राहत पाउन सकेनन्। बेलायतका धेरैजसो घरहरू यस्तो गर्मी थेग्न सक्ने गरी नबनाइएकाले लामो समयसम्मको उच्च तापक्रममा मानिसहरू असुरक्षित बन्न पुगेका छन्।

गर्मीले शरीरमा ठुलो भौतिक तनाव पैदा गर्छ, विशेष गरी शरीरमा पानीको कमी हुँदा मुटुले शरीरलाई चिसो राख्न तीव्र गतिमा काम गर्नुपर्ने हुन्छ। यसले गर्दा हृदयघात, स्ट्रोक र अन्य घातक आपत्कालीन अवस्था निम्त्याउन सक्छ। शिशु, वृद्धवृद्धा र पहिलेदेखि नै स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्तिहरू यसको उच्च जोखिममा हुन्छन्। तीव्र गर्मीले स्वस्थ मानिसलाई पनि असर गर्न सक्छ र यसका प्रारम्भिक लक्षणहरू सजिलै थाहा नहुने भएकाले यसलाई ‘साइलेन्ट किलर’ भनिन्छ। जुन महिनामा जस्तै तातो हावा बढी ओसिलो वा ओसयुक्त हुँदा पसिनाको माध्यमबाट शरीर चिसो हुन गाह्रो पर्छ।

यो अध्ययनले सन् २०२६ को मे र जुन महिनामा कति मृत्यु भएको हुन सक्छ भन्ने अनुमान गर्न अघिल्ला वर्षहरूको मृत्युको रेकर्ड प्रयोग गरेको छ। गर्मीबाट मानिसहरू कति नराम्ररी प्रभावित भए भन्ने कुरामा यो अध्ययन आधारित रहेकाले यो अनुमान पूर्ण रूपमा नमिल्न पनि सक्छ। इम्पेरियल कलेज लन्डनकी जलवायु परिवर्तन विज्ञ डा. क्लेयर बार्न्सले भनिन्, ‘यी ठुला सङ्ख्या हुन् र हामी यति धेरै मानिस मरेको हेर्न चाहँदैनौँ।’ यस्ता अनुमान सार्वजनिक गर्दा मानिसहरू सचेत हुने र अर्को पटक हिटवेभ आउँदा आफ्नो व्यवहार परिवर्तन गर्ने उनको अपेक्षा छ।

विज्ञहरूले सन् २०२५ मा गर्मीका कारण धेरै मृत्यु हुने अनुमान गरे पनि वास्तविक सङ्ख्या अनुमान गरिएको ३,०३९ को झन्डै आधा मात्र रहेको थियो। स्वास्थ्य सतर्कता र स्वास्थ्य सेवा प्रणाली (एनएचएस) ले गरेको प्रयासका कारण त्यसबेला प्रभाव कम भएको युकेएचएसएले जनाएको छ।