काठमाडौँ । उच्च रक्तचाप आजकल एक सामान्य समस्या बनेको छ, जसले लाखौं मानिसहरूलाई असर गरिरहेको छ। तनाव, बिग्रँदो जीवनशैली र गलत खानपान बानी यसको मुख्य कारण हुन्। 

यदि यसलाई समयमै नियन्त्रण गरिएन भने, यसले मुटु रोग, हृदयाघात र मिर्गौलाको समस्या निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले रक्तचाप नियन्त्रण गर्नु धेरै महत्त्वपूर्ण छ। 

यसका लागि योग धेरै उपयोगी साबित हुन सक्छ। केही योगासनहरूले रक्तचाप नियन्त्रण गर्नुका साथै अन्य धेरै स्वास्थ्य लाभहरू दिन्छन्। आउनुहोस् जानौं रक्तचाप नियन्त्रण गर्ने ५ योगासनहरू।

शवासन

शवासन योगको सबैभन्दा सजिलो रूप हो, जसले तनाव कम गर्न र रक्तचाप स्थिर गर्न मद्दत गर्छ। यसो गर्नाले मुटुको धड्कन पनि नियन्त्रण हुन्छ र मन शान्त रहन्छ।

कसरी गर्ने?

• आफ्नो ढाडको बलले सिधा सुत्नुहोस्।
• आफ्नो हात र खुट्टा आरामसँग फैलाउनुहोस्।
• आँखा बन्द गर्नुहोस् र गहिरो सास लिनुहोस् र बिस्तारै छोड्नुहोस्।
• १०-१५ मिनेटको लागि यस स्थितिमा रहनुहोस्।

सुखासन

सुखासन ध्यान र श्वासप्रश्वास प्रक्रियाको लागि धेरै फाइदाजनक छ, जसले रक्तचाप कम गर्न मद्दत गर्दछ। यो आसन गर्नाले मानसिक शान्ति मिल्छ, रक्तसञ्चारमा सुधार हुन्छ र रक्तचाप पनि नियन्त्रण हुन्छ।

कसरी गर्ने?

• पद्मासनमा वा सामान्य तरिकाले भुइँमा बस्नुहोस्।
• मेरुदण्डलाई सीधा राख्नुहोस् र हातहरू घुँडामा राख्नुहोस्।
• गहिरो सास लिँदै ५-१० मिनेट ध्यान गर्नुहोस्।

पश्चिमोत्तानासन

यो आसनले शरीरलाई आराम दिन्छ, तनाव कम गर्छ र रक्तचाप सन्तुलित गर्छ। यसले दिमागलाई शान्त बनाउँछ, मुटुको धड्कन सुधार गर्छ र पाचन प्रणालीमा पनि सुधार ल्याउँछ ।

कसरी गर्ने?

• खुट्टा सिधा फैलाएर भुइँमा बस्नुहोस्।
• सास लिनुहोस् र हात माथि उठाउनुहोस्, र श्वास छोड्दै अगाडि झुक्नुहोस्।
• हातले खुट्टाको औँलाहरू समात्ने प्रयास गर्नुहोस्।
• ३० सेकेन्डदेखि १ मिनेटसम्म होल्ड गर्नुहोस्।

विपरीत करणी

यस आसनमा खुट्टालाई माथि राखिन्छ, जसले गर्दा रक्तसञ्चारमा सुधार हुन्छ र रक्तचाप कम हुन्छ। यो आसन गर्नाले खुट्टा सुन्निने समस्या कम हुन्छ र तनाव कम हुन्छ।

कसरी गर्ने?

• भित्ता नजिकै आफ्नो ढाडको बलमा सुत्नुहोस्।
• आफ्नो खुट्टालाई भित्तामा सिधा माथि उठाउनुहोस्।
• हातहरू शरीरको छेउमा राख्नुहोस् र ५-१० मिनेटसम्म राख्नुहोस्।

भ्रामरी प्राणायाम

यो प्राणायामले स्नायु प्रणालीलाई शान्त पार्छ र उच्च रक्तचाप नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ। यो आसन गर्नाले तनाव कम हुन्छ र मुटुको स्वास्थ्यमा पनि सुधार हुन्छ।

कसरी गर्ने?

• सुखासनमा बस्नुहोस् र आँखा बन्द गर्नुहोस्।
• आफ्नो कानलाई बुढी औँलाले बन्द गर्नुहोस् र आफ्नो पहिलो औंला निधारमा राख्नुहोस्।
• गहिरो सास लिनुहोस् र ‘ओम’ जप गर्नुहोस्।
• ५-७ पटक दोहोर्याउनुहोस्।

अस्वीकरण: लेखमा उल्लेख गरिएका सल्लाह र सुझावहरू सामान्य जानकारीको लागि मात्र हुन् र यसलाई व्यावसायिक चिकित्सा सल्लाहको रूपमा लिनु हुँदैन। यदि तपाईंसँग कुनै प्रश्न वा समस्या छ भने सधैं आफ्नो डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस्।