हामीले एलोभेरा अर्थात् घ्युकुमारीका स्वास्थ्य लाभबारे सुन्दै आएका छौँ। छालामा निखार ल्याउनेदेखि पाचन तन्त्रलाई राम्रो बनाउनेसम्म, यसका धेरै फाइदाहरू बताइन्छ। 

यही कारणले गर्दा मानिसहरू यसको धेरै प्रयोग गर्छन्। आयुर्वेद र मेडिकल साइन्स दुवैले यसलाई एक अत्यन्त उपयोगी औषधीय बिरुवा मान्दछन्।

सन् २०१६ मा इन्टरनेसनल पियर रिभ्यु ओपन एक्सेस जर्नल ‘बायोसाइन्स बायोटेक्नोलोजी रिसर्च कम्युनिकेसन’ मा एक अध्ययन प्रकाशित भयो। जसअनुसार, एलोभेरामा एन्टिमाइक्रोबियल र एन्टिभाइरल गुणहरू हुन्छन्। 

यसमा एन्टी-इन्फ्लेमेटरी प्रभाव पनि देखिएको छ। त्यसैले एलोभेरा घाउ निको पार्न, सनबर्न (घामले डढेको) र छालाको क्षति ठीक गर्न मद्दतगार हुन सक्छ।

पछिल्ला केही वर्षहरूमा एलोभेरा जुस पिउने चलन तीव्र रूपमा बढेको छ। मानिसहरू यसलाई पाचन सुधार गर्न, शरीरलाई डिटक्स (विषाक्त पदार्थ बाहिर निकाल्न), रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन र छालाको स्वास्थ्य राम्रो बनाउने ‘नेचुरल टनिक’ को रूपमा अपनाइरहेका छन्। 

यस्तो अवस्थामा यो जान्न जरुरी छ कि के दिनहुँ एलोभेरा जुस पिउनु वास्तवमै सुरक्षित छ? साथै यसले शरीरमा कस्तो प्रभाव पार्छ?

आउनुहोस्, आज एलोभेरा जुससँग जोडिएका यी सबै प्रश्नहरूको जवाफ विस्तारमा बुझौँ। साथै यसका फाइदा, सही मात्रा, सेवन गर्ने तरिका र आवश्यक सावधानीहरूबारे पनि चर्चा गरौँ।

एलोभेरामा कुन-कुन पोषक तत्त्वहरू हुन्छन्?

युनाइटेड स्टेट्स डिपार्टमेन्ट अफ एग्रिकल्चर (यूएसडीए) का अनुसार, एलोभेरामा प्रशस्त मात्रामा पानी हुन्छ। साथै यसमा क्याल्सियम, सोडियम र भिटामिन सी जस्ता धेरै आवश्यक पोषक तत्त्वहरू पनि पाइन्छन्। एलोभेरा जुस सामान्यतया यसको पातभित्र रहेको जेललाई सफा गरेर तयार गरिन्छ।

एलोभेरा जुसले हाम्रो शरीरमा के काम गर्छ?

एलोभेरा जुसले मुख्य रूपमा हाम्रो शरीरमा निम्न काम गर्छ:

• पाचन प्रणालीलाई सहयोग गर्छ।
• शरीरमा पानीको मात्रा (हाइड्रेसन) बढाउँछ।
• शरीरको इन्फ्लेमेशन कम गर्छ।
• आन्द्राको स्वास्थ्यलाई राम्रो बनाउँछ।
• कब्जियत, ग्यास र एसिडिटी जस्ता समस्याबाट राहत दिन्छ।
• यसमा रहेका प्राकृतिक इन्जाइमहरूले पोषक तत्त्वहरूको अवशोषणलाई राम्रो बनाउँछन्।

दिनहुँ एलोभेरा जुस पिउँदा के फाइदा हुन्छ ?

तलका बुँदाहरूबाट बुझ्नुहोस्:

• एलोभेरा जुसमा पानीको मात्रा अधिक हुन्छ, जसले शरीरलाई हाइड्रेटेड राख्न मद्दत गर्छ।
• यसमा रहेका एन्टिअक्सिडेन्ट र मिनरल्सले इम्युनिटी बढाउन र अक्सिडेटिभ स्ट्रेस कम गर्न मद्दत गर्छन्।
• यसका इन्जाइम र बायोएक्टिभ कम्पाउन्डले पाचन प्रक्रियालाई राम्रो बनाउँछन्।
• यसले सामान्य कब्जियत जस्ता समस्यामा पनि राहत दिन्छ।
• कम क्यालोरी हुने भएकाले यसलाई पिउँदा तौल बढ्ने डर हुँदैन।

एलोभेरा जुसका अन्य स्वास्थ्य लाभहरू:

• इम्युनिटी बढाउँछ।
• पाचन दुरुस्त राख्छ।
• कब्जियत हटाउँछ।
• शरीरलाई हाइड्रेट गर्छ।
• एसिडिटीबाट राहत दिन्छ।
• आन्द्राको स्वास्थ्य राम्रो राख्छ।
• छाला स्वस्थ राख्छ।
• कपाललाई पोषण दिन्छ।
• पोषक तत्त्वहरू सोस्न मद्दतगार छ।
• इन्फ्लेमेसन कम गर्छ।

एलोभेरा जुस पिउने सही तरिका के हो?

तलका कुराहरूमा ध्यान दिनुहोस्:

• एलोभेरा जुस सधैँ सीमित मात्रामा पिउनुहोस्।
• यसलाई सधैँ पानीमा मिसाएर मात्र पिउनुहोस्।
• पानी मिसाउनु यसकारण जरुरी छ कि यसमा रहेको ‘लेटेक्स’ को अधिकताले पखाला, पेट बाउँडिने र इलेक्ट्रोलाइट असन्तुलनको कारण बन्न सक्छ।
• यसलाई बिहान खाली पेट वा खाना खानु भन्दा आधा घण्टा अगाडि पिउनु राम्रो हुन्छ। सुरुवात कम मात्राबाट गर्नुहोस् र शरीरको प्रतिक्रिया हेर्नुहोस्।
• यदि पेट दुख्ने, पखाला लाग्ने वा पोल्ने महसुस भएमा तुरुन्त बन्द गर्नुहोस्।
• लामो समयसम्म नियमित सेवन गर्नुअघि डाक्टरको सल्लाह लिनु उचित हुन्छ।

के एलोभेरा जुस खाली पेट पिउनु बढी फाइदाजनक हुन्छ?

हो, खाली पेट लिँदा यसको अवशोषण राम्रो हुन्छ र पाचन तन्त्रलाई सक्रिय बनाउन मद्दत मिल्छ। यद्यपि यो सबैका लागि सुरक्षित हुँदैन। 

केही मानिसहरूलाई यसले पेट दुख्ने, पखाला वा पेट बाउँडिने समस्या हुन सक्छ। त्यसैले पहिले डाक्टरको सल्लाह लिनुहोस्।

एलोभेरा जुस छाला र कपालका लागि कसरी फाइदाजनक छ?

एलोभेरा जुसमा रहेका एन्टिअक्सिडेन्ट, भिटामिन 'सी' र 'ई' ले छालालाई 'फ्री-र्‍याडिकल ड्यामेज' बाट बचाउन मद्दत गर्न सक्छन्। यसले अनुहारमा निखार ल्याउँछ।

यसको हाइड्रेटिङ गुणले छालालाई भित्रैबाट सहयोग गर्छ र इन्फ्लेमेसन कम गर्न मद्दत गर्छ। यसले डन्डीफोर र छालाको सामान्य चिलाउने समस्यामा राहत मिल्न सक्छ।

सन् २०१८ मा ‘जर्नल अफ ड्रग डेलिभरी एण्ड थेराप्यूटिक्स’ मा प्रकाशित एक अध्ययन अनुसार, एलोभेरामा रहेका बायोएक्टिभ कम्पाउन्डले छालालाई नरम र स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छन्। यसको निको पार्ने र पोषण दिने गुणका कारण कस्मेटिक उद्योगमा यसको धेरै प्रयोग गरिन्छ।

एलोभेरामा पाइने पोषक तत्त्वले टाउकोको छालाको स्वास्थ्य सुधार गर्न, चाया कम गर्न र कपाल बलियो बनाउन मद्दत गर्न सक्छन्। यद्यपि, राम्रो नतिजाको लागि सन्तुलित आहार र उचित हेयर केयर पनि जरुरी छ।

एक दिनमा कति मात्रामा एलोभेरा जुस लिनु सुरक्षित छ?

सामान्यतया वयस्कहरूका लागि दिनमा २०–३० मिलिलिटर एलोभेरा जुस पर्याप्त र सुरक्षित मानिन्छ। यसलाई एक गिलास पानीमा मिसाएर लिनु राम्रो हुन्छ।

धेरै मात्रामा वा लामो समयसम्म एलोभेरा जुस पिउँदा केही मानिसहरूमा पखाला, पेट दुख्ने, पेट बाउँडिने वा इलेक्ट्रोलाइट्सको असन्तुलन हुन सक्छ। 

यसको ‘ल्याक्सेटिभ’ प्रभावले शरीरमा पोटासियमको कमी गराउन सक्छ। केही मानिसहरूमा एलर्जी वा छालासम्बन्धी रियाक्सन पनि हुन सक्छन्।

कस्ता मानिसहरूले एलोभेरा जुस पिउनु हुँदैन?

निम्न अवस्थामा एलोभेरा जुस पिउनु हुँदैन:

• गर्भवती र स्तनपान गराउने महिलाहरू।
• साना बालबालिका र वृद्धवृद्धाहरू।
• जसलाई एलोभेराको एलर्जी छ।
• जसलाई मिर्गौला वा कलेजोको रोग छ।
• जसलाई आन्द्रासँग जोडिएका समस्या छन्।
• जसलाई कुनै गम्भीर रोग छ।
• जसको ब्लड प्रेसर लो (न्यून रक्तचाप) रहन्छ।
• जसको ब्लड सुगर लो रहन्छ।

बजारबाट एलोभेरा जुस किन्दा कुन कुरामा ध्यान दिनुपर्छ?

जुस किन्दा निम्न कुराहरूको विशेष ख्याल राख्नुहोस्:

• खाद्य अनुज्ञापत्र वा लाइसेन्स नम्बर र कम्पनीको पूरा जानकारी स्पष्ट रूपमा दिइएको होस्।
• सामग्रीको सूची ध्यान दिएर पढ्नुहोस्। त्यसमा थपिएको चिनी, कृत्रिम रङ वा फ्लेवर नहोस्।
• उत्पादन मिति र म्याद सकिने मिति अवश्य जाँच्नुहोस्।
• बोतलको सिल सुरक्षित र प्याकेजिङ सही होस्।
• धेरै सस्तो वा अनजान ब्रान्ड लिनबाट बच्नुहोस्।
• खोलिसकेपछि भण्डारणसँग सम्बन्धित निर्देशनहरूको पालना गर्नु जरुरी छ।