काठमाडौँ । अस्वस्थ जीवनशैली र खानपानसँगै मान्छे स्वास्थ्यप्रति लापरवाह बन्दै गएको छ । जसले गर्दा शरीरलाई धेरै रोगहरूको जोखिम बढेको छ । रक्तचाप सामान्य देखिने तर गम्भीर शारीरिक समस्या हो । यसलाई धेरै गम्भीर शारीरिक र मानसिक समस्याहरूको प्रमुख कारण भनिन्छ । धेरैजसो मानिसहरूले यसको लक्षणहरू याद नै गर्दैनन् । जसले गर्दा यो धेरैको जीवनमा ‘साइलेन्ट किलर’ बनेको छ । 

नियन्त्रणमा राखिएन भने भने यसले हृदयाघात, स्ट्रोक, मिर्गौला बिग्रने मात्रै होइन अन्य गम्भीर रोगहरू पनि निम्त्याउन सक्छ । तर समयमै परीक्षण र उपयुक्त उपायहरूद्वारा यसलाई सजिलै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ । उच्च रक्तचापलाई बेवास्ता गर्नु खतरनाक छ किनभने यसले बिस्तारै धमनीहरूलाई क्षति पुर्‍याउँछ, हृदयाघात, स्ट्रोक र मिर्गाैलासम्बन्धी समस्याहरूको जोखिम बढाउँछ ।

• रक्तचाप नियन्त्रण गर्न अपनाउनुस् यी उपायहरू:

१. समयमै औषधिको सेवन

औषधि कहिल्यै नछोड्नुहोस् । आफ्नो डाक्टरले तोकेको खुराक र समय कडाइका साथ पालना गर्नुहोस् । सुरुमा एमलोडिपाइन जस्ता औषधिहरू सामान्य हुन्छन् । औषधिसँगै जीवनशैली परिवर्तन आवश्यक छ ।

२. दैनिक रक्तचाप जाँच

घरमा वा स्वास्थ्य केन्द्रमा नियमित जाँच गराउनुहोस् । हरेक दिन बिहान र साँझ रक्तचाप नाप्नुहोस् । यसले तपाईंको अवस्था निगरानी गर्न मद्दत गर्छ र डाक्टरलाई पनि छिटै जानकारी मिल्दछ ।

३. अत्यधिक नुनको सेवनबाट बच्ने

प्रतिदिन नुनको सेवन ५ ग्राम (एक चम्चा) भन्दा कम राख्नुहोस् । प्याकेटमा आउने खानेकुरा, अचार, चिप्स र बाहिरका खानेकुरा सकेसम्म कम गर्नुहोस् । नुनको सेवन कम गर्नाले रक्तचाप कम हुन सक्छ ।

४. पर्याप्त मात्रामा पानीको सेवन

दिनमा ८–१० गिलास पानी पिउनुहोस् । डिहाइड्रेसनले रक्तचापलाई असर गर्छ । पानीले शरीरबाट अतिरिक्त सोडियम बाहिर निकाल्न मद्दत गर्न सक्छ ।

५. नियमित व्यायाम गर्नुहोस्

दिनमा ३०–४५ मिनेट छिटो छिटो हिँड्ने, साइकल चलाउने, योग गर्ने वा हल्का व्यायाम गर्ने गर्नुहोस् । यसले तौल नियन्त्रण गर्न र रक्तचाप कम गर्न मद्दत गर्छ ।

माथि बताइएका उपाय बाहेक पनि तौल नियन्त्रण कायम राख्ने, धूम्रपान त्याग्ने, मदिरा सेवन सीमित गर्ने, फलफूल र तरकारीहरू बढी खाने, र तनाव कम गर्न ध्यान र योग गर्ने लगायत कुरामा पनि ध्यान दिनु पर्छ । नियमित जाँच र जीवनशैली परिवर्तन गरेर उच्च रक्तचाप सजिलै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ । यदि रक्तचाप अनियन्त्रित छ भने, तुरुन्तै डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस् ।

(अस्वीकरणः सल्लाह सहितको यो सामग्री सामान्य जानकारीका लागि अनलाइन स्रोतबाट तयार पारिएको हो । यो कुनै पनि हिसाबले योग्य चिकित्सा रायको विकल्प होइन । थप जानकारीको लागि सधैं विशेषज्ञ वा आफ्नो डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस् ।)