नयाँ दिल्ली । विश्वकै फार्मेसी मानिने भारतमा मोटोपन र मधुमेह नियन्त्रणका लागि निकै प्रभावकारी मानिएको ‘सेमाग्लुटाइड’  औषधिको पेटेन्ट शुक्रबार समाप्त भएको छ। डेनमार्कको औषधि उत्पादक कम्पनी नोभो नर्डिस्कको कब्जामा रहेको यो औषधिको पेटेन्ट हटेसँगै अब भारतीय औषधि कम्पनीहरूले यसको सस्तो कपी अर्थात् जेनेरिक संस्करण बजारमा ल्याउने बाटो खुलेको हो।

यसले गर्दा अहिले निकै महँगो रहेको मोटोपन घटाउने औषधिको मूल्य भारतमा मात्र नभई ढिलोचाँडो विश्व बजारमै आधाभन्दा बढीले घट्ने प्रक्षेपण गरिएको छ। इन्भेस्टमेन्ट बैंक जेफरीजले यसलाई भारतका लागि ‘म्याजिक पिल मुभमेन्ट’ को संज्ञा दिएको छ, जसले मोटोपनको समस्या झेलिरहेका लाखौँ मानिसको पहुँचमा औषधि पुर्‍याउनेछ।

अहिले बजारमा पाइने ओजेम्पिक र वेगोभीजस्ता ब्रान्डका औषधिको मासिक खर्च करिब ८,८०० देखि १६,००० भारतीय रुपैयाँसम्म पर्ने गरेको छ। भारतीय जेनेरिक कम्पनीहरू मैदानमा उत्रिएपछि यो खर्च घटेर मासिक ३,००० देखि ५,००० रुपैयाँको हाराहारीमा झर्ने अनुमान गरिएको छ।

सिप्ला, सन फार्मा, डा. रेड्डीज ल्याबोरेटरीज, बायोकोन र जाइडस जस्ता भारतका ठुला औषधि उत्पादकहरूले आफ्नै ब्रान्डका जेनेरिक औषधिहरू बजारमा उतार्न तयारी अवस्थामा रहेका छन्। यसअघि सन् २०२२ मा मधुमेहको औषधि सिटाग्लिप्टिनको पेटेन्ट सकिँदा एक महिनाभित्रै ३० वटा नयाँ ब्रान्ड बजारमा आएका थिए, ठ्याक्कै त्यस्तै प्रतिस्पर्धा यस पटक पनि देखिने निश्चित छ।

भारतमा हाल ७ करोड ७० लाखभन्दा बढी मानिस टाइप-२ मधुमेहबाट पीडित छन् भने सहरी जीवनशैली र खानपानका कारण मोटोपनको समस्या पनि भयावह बन्दै गएको छ। यो नयाँ औषधिले शरीरमा भोक जगाउने हर्मोनलाई नियन्त्रण गरी मानिसलाई चाँडो अघाइएको महसुस गराउँछ, जसले गर्दा तौल घटाउन सजिलो हुन्छ।

मुटु रोग विशेषज्ञ, हाडजोर्नी चिकित्सक र श्वासप्रश्वास विशेषज्ञहरूले समेत शल्यक्रियाअघि बिरामीको तौल घटाउन यो औषधिलाई अचुक हतियार मान्न थालेका छन्। भारतले हाल विश्वको २० प्रतिशत जेनेरिक औषधि आपूर्ति गरिरहेको सन्दर्भमा यो सस्तो तौल घटाउने औषधिको निर्यात सम्भावना पनि अर्बौँ डलरको हुने देखिएको छ।

यद्यपि, सस्तो मूल्य र सजिलो पहुँचसँगै यसको दुरुपयोग हुन सक्ने भन्दै चिकित्सकहरूले सचेत गराएका छन्। जिम ट्रेनर, ब्युटी क्लिनिक वा सामाजिक सञ्जालका रिल हेरेर चिकित्सकको सल्लाहबिना यो औषधि प्रयोग गर्दा वाकवाकी लाग्ने, बान्ता हुने, पित्तथैलीमा पत्थरी हुने वा प्यान्क्रियाटाइटिस जस्ता गम्भीर समस्या देखिन सक्छन्।

धेरै बिरामीले यसलाई सर्टकटको रूपमा मात्र हेर्ने गरेका छन्, तर उचित व्यायाम र प्रोटिनयुक्त खानपानबिना औषधिले मात्र दीर्घकालीन फाइदा नगर्ने विज्ञहरूको भनाइ छ। भारतीय औषधि नियामक निकायले पनि यस्ता औषधिको सिधै उपभोक्तालाई विज्ञापन नगर्न र कडा निगरानी राख्न कम्पनीहरूलाई निर्देशन दिएको छ।

सस्तो औषधिले पहुँच त बढाउनेछ, तर यसको गुणस्तर र जिम्मेवार प्रयोग नै आगामी दिनको मुख्य चुनौती हुनेछ।

बीबीसी