काठमाडौँ । डाक्टर र स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार सन्तानबिचको सही अन्तर आमाको स्वास्थ्यका लागि मात्र नभई बच्चाको शारीरिक र मानसिक विकासका लागि पनि महत्त्वपूर्ण छ। डाक्टरहरूले सामान्यतया दुई बच्चाबिच कम्तीमा २ देखि ३ वर्षको अन्तर हुनुपर्ने सिफारिस गर्छन्।

यसलाई चिकित्सकीय भाषामा ‘बर्थ स्पेसिङ’ भनिन्छ। यो समयले आमाको शरीरलाई निको हुन र अर्को बच्चाका लागि राम्रो वातावरण तयार गर्न मद्दत गर्छ।

आमाको स्वास्थ्यका लागि किन महत्त्वपूर्ण छ दुई सन्तानबिचको अन्तर ?

गर्भावस्था र सुत्केरी (प्रसव) पछि महिलाको शरीर धेरै कमजोर हुन्छ। बारम्बारको गर्भधारणले निम्न समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ:

• आइरन र क्याल्सियमको कमी
• थकान र कमजोरी
• समयअगावै बच्चा जन्मने (प्रि-म्याच्योर) जोखिम
• मानसिक तनाव वा सुत्केरीपछिको डिप्रेसन

त्यसकारण, शरीरलाई पूर्ण रूपमा निको हुन समय दिनु महत्त्वपूर्ण छ।

यसले बच्चाको वृद्धिमा के प्रभाव पार्छ ?

उचित अन्तरालले दोस्रो बच्चालाई धेरै फाइदा पुग्छ। बच्चाले राम्रो पोषण पाउँछ र स्वस्थ तौल कायम रहन्छ। बच्चाको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता (इम्युनिटी) पनि बलियो हुन्छ। मानसिक र शारीरिक विकास सन्तुलित रहन्छ। पहिलो बच्चाले पनि आमाबुवाको पूर्ण समय र ध्यान पाउँछ, जसले गर्दा उसको वृद्धि र विकास राम्रो हुन्छ।

सम्बन्धमा पर्ने असर:

लगातारको गर्भधारण र बच्चाहरूको जिम्मेवारीले दम्पतीको सम्बन्धमा दबाब उत्पन्न हुन सक्छ। उचित अन्तरालले दम्पतीलाई एकअर्कालाई समय दिन, आर्थिक र मानसिक रूपमा तयार हुन र पारिवारिक सन्तुलन कायम राख्न अवसर दिन्छ।

धेरै छोटो अन्तरालका बेफाइदाहरू:

बच्चाहरू बिचको अन्तराल १ वर्षभन्दा कम छ भने यसले आमाको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर निम्त्याउन सक्छ। कम तौलको बच्चा जन्मिन सक्छ। साथै, समय र ध्यानको अभावका साथै आर्थिक दबाब पनि निम्त्याउन सक्छ।

तर दुई सन्तानबिचको अन्तर धेरै लामो हुनु पनि सधैँ सही हुँदैन। उमेर अन्तर धेरै लामो छ (६–८ वर्ष वा सोभन्दा बढी) भने दाजुभाइ दिदीबहिनीहरूबिच आत्मीयता कम हुन सक्छ। आमाको उमेर बढ्दै जाँदा गर्भधारणको जोखिम पनि बढ्न सक्छ। त्यसैले, सन्तुलित अन्तराललाई उत्तम मानिन्छ।

के भन्छन् स्वास्थ्य विशेषज्ञहरू ?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लूएचओ) ले पनि पुनः गर्भधारण गर्नुअघि सुत्केरी भएपछि कम्तीमा २४ महिना पर्खन सिफारिस गरेको छ। यसले आमा र बच्चा दुवैको स्वास्थ्यमा सुधार ल्याउँछ।

(अस्वीकरण : सल्लाहसहितको यो सामग्रीले सामान्य जानकारी मात्र प्रदान गर्दछ। यो कुनै पनि हिसाबले विशेषज्ञको चिकित्सकीय सल्लाहको विकल्प होइन। थप जानकारीका लागि सधैँ विशेषज्ञ वा आफ्नो डाक्टरसँग परामर्श लिनुहोस्।)