अनि बाँकी रहे एक। 

थोमस टुकलको पछिल्लो टोली घोषणाले इंग्लिस सेन्टर-फरवार्डहरूको वर्तमान खडेरीलाई छर्लङ्ग पारेको छ। २५ सदस्यीय टोलीमा ह्यारी केन मात्र एक विशुद्ध स्ट्राइकर हुन्।

यो केही हदसम्म चोटका कारण पनि हो। टुकलले बताएअनुसार निरन्तरको शारीरिक समस्या व्यवस्थापन गर्न ओली वाटकिन्सलाई आराम दिइएको छ। डोमिनिक सोलान्के अगस्टदेखि नै मैदानबाहिर छन् भने लियाम डेलाप दुई महिनाको विश्रामपछि भर्खरै चेल्सीका लागि मैदान फर्किएका छन्।

हामीले अन्य बहुमुखी फरवार्डहरू पनि छनोटमा परेका छन् भन्ने कुरा बिर्सनु हुँदैन। मार्कस रासफोर्ड, जारोड बोवेन, फिल फोडेन र एन्थोनी गोर्डन पारम्परिक ‘नम्बर नाइन’ नभए पनि उनीहरूलाई यसै साता सर्बिया र अल्बानियाविरुद्धको खेलमा मध्यभागबाट खेल्न भनिन सक्छ।

तर पनि, एक मात्र वास्तविक स्ट्राइकरको रूपमा केनको नाम देख्दा इंग्ल्यान्ड आफ्नो आक्रमणको केन्द्रबिन्दुका लागि ३२ वर्षीय खेलाडीमाथि कति धेरै निर्भर छ भन्ने स्पष्ट हुन्छ। आक्रमणको नेतृत्व गर्ने अन्य विकल्पहरूको अभाव आगामी वर्षको विश्वकप र विशेषगरी त्यसपछिको समयका लागि गम्भीर चिन्ताको विषय बनेको छ।

यस सिजन बायर्न म्युनिखका लागि बुन्डेसलिगामा केनले उत्कृष्ट प्रदर्शन गरिरहेका छन्। तर, जारी सिजन प्रिमियर लिगमा मात्र आठ जना इंग्लिस स्ट्राइकर मैदानमा उत्रिएका छन् र २२ वर्षीय डेलाप मात्र २६ वर्षभन्दा मुनिका खेलाडी हुन्।

डेलापको पछाडि अवसरको पर्खाइमा नयाँ पुस्ता तयार भएको देखिँदैन। इंग्ल्यान्ड अन्डर-२१ टोली गत समरमा मान्यता प्राप्त स्ट्राइकर बिना नै युरोपियन च्याम्पियनसिप खेल्न गएको थियो। उनीहरूको पछिल्लो टोलीमा म्यानचेस्टर सिटीका २१ वर्षीय डिभिन मुबामा मात्र एक्ला स्ट्राइकर हुन्। उनले प्रिमियर लिगमा गोलको खाता खोल्न बाँकी नै छ र हाल च्याम्पियनसिप क्लब स्टोक सिटीमा लोनमा छन्।

त्यसोभए, सबै इंग्लिस ‘नम्बर नाइन’ हरू कहाँ गए, र देशले किन अब पारम्परिक स्ट्राइकरहरू उत्पादन गरिरहेको छैन?

• कम खेल र फरक प्रणाली

केही इंग्लिस स्ट्राइकरहरू मैदानमा त छन्, तर उनीहरूको तथ्याङ्क हेर्ने हो भने त्यति उत्साहजनक छैन। यस महिनाको अन्त्यमा ३५ वर्ष पुग्न लागेका ड्यानी वेलब्याक र ३३ वर्षीय क्यालम विल्सन मात्र यस सिजन प्रिमियर लिगमा एकभन्दा बढी गोल गर्ने स्ट्राइकर हुन्।

टुकलको नजरमा परेका र देशबाहिर खेल्ने खेलाडीमध्ये इभान टोनी चालू सिजनमा सबैभन्दा सफल छन्। सन् २०२४ मा साउदी प्रो लिग क्लब अल-अहलीमा आबद्ध भएका उनले १५ खेलमा ११ गोल गरेका छन्। 

टुकलले गत जुनमा अन्डोरा र सेनेगलविरुद्धको खेलका लागि २९ वर्षीय टोनीलाई टोलीमा समावेश गरेका थिए। तर उनले सेनेगलविरुद्धको मैत्रीपूर्ण खेलमा ८८औं मिनेटमा मात्र मैदान प्रवेश गर्ने मौका पाए, र त्यसयता उनी फेरि टोलीमा परेका छैनन्।

‘नम्बर नाइन’ को यो अभाव अचानक आएको गिरावट होइन। बरु यो लामो समयदेखि चलिरहेको प्रवृत्ति हो। गत सिजन मात्र तीन इंग्लिस स्ट्राइकरहरू- वाटकिन्स (१६), डेलाप (१२) र वेलब्याक (१०) ले प्रिमियर लिगमा १० वा सोभन्दा बढी गोल गरे, जुन हालसम्मकै सबैभन्दा कम हो।

सन् १९९२-९३ को प्रिमियर लिगको पहिलो सिजनको तुलनामा यो अवस्था धेरै फरक छ, जतिबेला २० जना इंग्लिस स्ट्राइकरले १० गोलको आँकडा पार गरेका थिए।

तर हालैका वर्षहरूमा यो पहिलेदेखिकै तीव्र गिरावट झनै नाजुक अवस्थामा पुगेको छ। गत सिजन इंग्लिस स्ट्राइकरहरूले जम्मा ६७ गोल गरे, जुन सन् २०२०-२१ को तुलनामा आधाभन्दा कम हो। टोटनहम छोडेर केन जर्मनी जानुले यसमा पक्कै भूमिका खेलेको छ, तर उनी २०२३ मा बायर्न गएका थिए र २०२३-२४ को सिजनमा पनि इंग्लिस स्ट्राइकरहरूले ९६ गोल गरेका थिए।

यसपटकको सिजन त झनै खराब हुने संकेत देखिएको छ। अहिलेसम्म इंग्लिस स्ट्राइकरहरूले जम्मा ११ गोल मात्र गरेका छन्। यही गति कायम रहे उनीहरूले समग्रमा जम्मा ३८ गोल मात्र गर्नेछन्। 

यो संख्या ३० वर्षअघि एन्डी कोल र एलन सियररले प्रिमियर लिगको सर्वाधिक गोलकर्ता बन्दा व्यक्तिगत रूपमा गरेको गोलभन्दा जम्मा ४ ले मात्र बढी हो। कोलले १९९३-९४ मा न्युक्यासलका लागि ३४ गोल गरेका थिए भने सियररले अर्को सिजन ब्ल्याकबर्नका लागि त्यति नै गोल गरेका थिए। ४२ खेलको सिजन भए तापनि प्रिमियर लिग युगमा इंग्लिस स्ट्राइकरका लागि यो अझै पनि कीर्तिमानी संख्या हो।

बीबीसीका विश्लेषक क्रिस सटनका अनुसार इंग्लिस स्ट्राइकरहरूको गिरावटका पछाडि धेरै कारणहरू छन्। सटन आफैंले चार फरक प्रिमियर लिग सिजनमा १० गोलको आँकडा पार गरेका थिए, जसमा १९९३-९४ मा नर्विचका लागि २५ गोल र १९९७-९८ मा ब्ल्याकबर्नका लागि १८ गोल गर्दै गोल्डेन बुटको हिस्सा बाँडेको सिजन समावेश छ।

एउटा मुख्य कारण खेल्ने अवसरको कमी हो। वेलब्याक, वाटकिन्स र काल्भर्ट-लेविनले मात्र यस सिजन तीनभन्दा बढी लिग खेलमा सुरुवाती अवसर पाएका छन्, जबकि एनकेटिया, सोलान्के र बार्न्सले एउटा पनि खेल सुरु गरेका छैनन्।

‘सन् १९९० को दशकलाई फर्केर हेर्ने हो भने, योर्गेन क्लिन्सम्यान र डेनिस बर्गक्याम्प जस्ता खेलाडीहरू विदेशबाट आउन थालेका थिए, तर विदेशी स्ट्राइकरहरूको समग्र संख्या धेरै कम थियो,’ सटनले प्रस्ट पारे।

‘मेरो समयको नम्बर एक स्ट्राइकर सियरर थिए, तर टोलीहरू हेर्दै जाने हो भने इयान राइट, लेस फर्डिनान्ड, एन्डी कोल, टेडी शेरिङ्घम, रोबी फाउलर र डेभिड हर्स्ट जस्ता धेरै उत्कृष्ट इंग्लिस सेन्टर-फरवार्डहरू थिए। त्यसमा स्ट्यान कोलीमोर र डायन डब्लिनलाई पनि थप्न सकिन्छ।’

‘सन् १९९८ को विश्वकप अघि माइकल ओवेनको उदय हुनुभन्दा अगाडि नै उनीहरूको संख्या अकल्पनीय थियो, र सबै फरक-फरक शैलीका स्ट्राइकर थिए।’

‘एउटा ठूलो फरक भनेको उनीहरू सबै हरेक हप्ता खेलिरहेका हुन्थे। अहिले प्रिमियर लिगमा कति जना इंग्लिस सेन्टर-फरवार्डले आफ्नो क्लबका लागि सुरुवाती मौका पाउँछन् त? यो भनेको क्लबहरूले अन्यत्रबाट ल्याउन सक्ने उच्च स्तरका खेलाडीहरूको प्रभाव हो।’

‘हामीले देखेको अर्को परिवर्तन टोलीको रणनीतिक बनावटमा हो। मेरो पालामा सबैले ४-४-२ कै पुरानो शैली खेल्थे भन्न खोजेको होइन, त्यो त बकवास कुरा हो, तर अहिले दुईवटा स्ट्राइकर राखेर खेल्ने टोलीहरू निकै कम छन्।’

‘अन्य पक्षबाट हेर्दा स्थिति पुरानै लयमा फर्किएको पनि देखिन्छ। म्यानचेस्टर सिटी, आर्सनल र म्यानचेस्टर युनाइटेड जस्ता टोलीलाई हेर्ने हो भने बलियो ‘नम्बर नाइन’ फेरि चलनमा आएको छ। प्रिमियर लिगमा पर्याप्त स्ट्राइकरहरू छन्, मात्र तीमध्ये इंग्लिस खेलाडी धेरै छैनन्।’

• के मानिसहरूले स्ट्राइकर बन्ने चाहना छोडेका हुन्?

सन् १९९५ मा ब्ल्याकबर्नलाई प्रिमियर लिग उपाधि जिताउन सटनसँग मिलेर खतरनाक ‘एसएएस’ साझेदारी बनाएका सियररलाई लाग्छ, पछिल्लो १० देखि १५ वर्षमा देखिएको रणनीतिक परिवर्तन नै स्ट्राइकरहरूको वर्तमान अभावको सबैभन्दा ठुलो कारण हो।

‘बच्चाहरूलाई दिइने प्रशिक्षण र कोचिङको तरिकाका कारण अहिले कोही पनि सेन्टर-फरवार्डमा खेल्न चाहँदैनन् किनभने त्यहाँ बल छुने मौका निकै कम पाइन्छ,’ पूर्व इंग्लिस कप्तानले ‘द रेस्ट इज फुटबल’ पोडकास्टमा भनेका छन्।

‘त्यसको सट्टा, प्रशिक्षकहरू किपरबाट पास, त्यसपछि साइडमा पास, अनि मिडफिल्डमा पास... र फेरि पछाडि नै पास दिएको चाहन्छन्। एउटा सेन्टर-फरवार्डको रूपमा तपाईंलाई आफू खेलमै सामेल नभएको जस्तो महसुस हुन्छ। म पूर्ण विश्वस्त छु, यही कारणले गर्दा ‘नम्बर नाइन’ को अभाव भएको हो, विशेषगरी हाम्रो देशमा।’

सटन आफ्ना पूर्व स्ट्राइक पार्टनरसँग सहमत छन्। आजकाल रासफोर्ड र बुकायो साका जस्ता आधुनिक वाइड-फरवार्डहरूले पुराना विङ्गरहरूले भन्दा धेरै गोल गरिरहेका भए पनि उनी वर्तमान अवस्थालाई ‘एउटा ठूलो समस्या’ का रूपमा लिन्छन्।

‘अचेल सबैजना बल खेलाएर मज्जा लिन चाहन्छन् भन्ने विषयमा एलनले एकदम सही कुरा उठाएका छन्,’ सटनले भने, ‘सबैजना विंग्सबाट खेल्ने सिर्जनात्मक खेलाडी बन्न चाहन्छन्, वा राइट विंगबाट भित्र पसेर खेल्ने देब्रे खुट्टे खेलाडी बन्न चाहन्छन्। ती खेलाडीहरूले पनि गोल गर्न सक्छन्, तर आक्रमणको नेतृत्व गर्न सक्ने कोही हुनु र त्यसमा धेरै फरक छ।’

सन् १९९७-९८ मा १८ वर्षको उमेरमै सटनसँग प्रिमियर लिग गोल्डेन बुट बाँडेका र त्यसको अर्को वर्ष एक्लै उक्त अवार्ड जितेका ओवेनलाई लाग्छ, यदि उनी अहिले उदाएका भए उनलाई स्ट्राइकरको रूपमा हेरिने थिएन।

‘आजको खेलमा, म सायद वाइड एरियाबाट खेल्ने खेलाडीमध्ये एक हुने थिएँ,’ उनले ‘रियो फर्डिनान्ड प्रिजेन्ट्स’ पोडकास्टमा भनेका छन्, ‘दुईजना डिफेन्डरलाई व्यस्त राख्न सक्ने शारीरिक बनावट मसँग थियो जस्तो मलाई लाग्दैन, त्यसैले सायद मैले लेफ्ट विंगबाट खेल्ने थिएँ।’

‘स्ट्राइकरहरूको लागि मेरो चिन्ता के हो भने, मैले आफ्नो जीवन अरू खेलाडीसँग तालमेल मिलाउँदै आफ्नो खेल सिक्नमा बिताएँ। अब हामी ती जोडीहरू कसरी फेरि सिर्जना गर्नेछौँ ? टोलीहरू फेरि दुई स्ट्राइकर लिएर मैदानमा उत्रिने दिनको म निरन्तर प्रतीक्षा गरिरहेको छु, तर के त्यो दिन कहिल्यै आउला र ?’

• ‘हामीसँग केन त छन्, तर त्यसपछि को ?’

ओवेनले भनेको अर्थमा नभए पनि, यस हप्ता दुई स्ट्राइकर खेलाउने विकल्प टुकलसँग छैन।

‘संख्याको आधारमा मात्र हेर्ने हो भने पनि यो स्थितिलाई १९९० को दशकसँग तुलना गर्न सकिँदैन,’ सटनले थपे, ‘तर जब हामीले त्यसबेलाका खेलाडीहरूको नाम लिन्छौं, त्यहाँ असाधारण गुणस्तर थियो र तीमध्ये धेरैले इंग्ल्यान्डको लागि खेल्ने खासै मौका नै पाएनन्।’

‘फर्डिनान्डले जम्मा १७ क्याप जिते तर उनी उत्कृष्ट थिए। फाउलर, जसले त्योभन्दा थोरै बढी क्याप जिते, उनी सायद तपाईंले देख्न सक्ने सबैभन्दा स्वभाविक फिनिसर थिए। तर उनीहरू दुवै सियररभन्दा पछाडि थिए किनभने गोल गर्ने मामिलामा सियरर एउटा मेसिन जस्तै थिए।’

सटनले नोभेम्बर १९९७ मा क्यामरुनविरुद्ध सब्सिच्युटको रूपमा मैदान प्रवेश गर्दै एक मात्र पूर्ण क्याप जितेका थिए। फेब्रुअरी १९९८ मा इंग्ल्यान्ड ‘बी’ टोलीमा बोलाइएको निमन्त्रणा अस्वीकार गरेपछि तत्कालीन इंग्ल्यान्डका म्यानेजर ग्लेन हडलसँग उनको विवाद भएको थियो।

‘मैले हडलसँगको सम्बन्ध कसरी बिगारें भनेर म अहिले मजाक गर्न सक्छु, तर आजको समयमा यदि तपाईं अलिकति मात्र पनि राम्रो स्ट्राइकर हुनुहुन्छ र विश्वकप आउँदैछ भने तपाईं खुशीले दङ्ग पर्नुहुनेछ,’ उनले थपे। ‘हामीसँग केन छन्, तर त्यसपछि को त?’

‘यदि तपाईं अहिले एक इंग्लिस सेन्टर-फरवार्ड हुनुहुन्छ र सीधा बल प्रहार गर्न सक्नुहुन्छ भने, तपाईंको विश्वकप जाने राम्रो सम्भावना छ। मलाई त आफ्नै पुरानो जुत्ता टल्काएर मैदान फर्किउँ जस्तो लाग्न थालिसक्यो।’

बीबीसी