एजेन्सी । इङ्ग्ल्यान्डले बुधबार क्रोएसियाविरुद्ध आफ्नो विश्वकप यात्रा सुरु गर्दा दर्शकहरूले ह्यारी केनको जर्सीमा केही फरक कुरा याद गरेका हुन सक्छन् । प्रतियोगिताको आधिकारिक ब्याजको तल उनको जर्सीको बाहुलामा सुनौलो प्याच थियो, जुन उनका अन्य इङ्ग्ल्यान्ड टोलीका खेलाडीहरूले लगाएका थिएनन् । 

केनको जर्सी किन फरक थियो ?

केनको जर्सीमा त्यो प्याच थियो, जुन केवल विश्वकपमा गोल्डेन बुट जितेका खेलाडीहरूले लगाउन पाउँछन् । केनले सन् २०१८ मा रुसमा आयोजित विश्वकपमा ६ गोल गर्दै इङ्ग्ल्यान्डलाई सेमिफाइनलसम्म पुर्‍याएका थिए र सोही प्रदर्शनका लागि उनले गोल्डेन बुट पुरस्कार जितेका थिए । 

त्यसैगरी मंगलबार फ्रान्सका फरवार्ड किलियन एम्बापेको जर्सीमा पनि त्यस्तै सुनौलो प्याच देख्न सकिन्थ्यो । कतारमा भएको २०२२ विश्वकपमा ८ गोल गर्दै उनले गोल्डेन बुट जितेका थिए । यस वर्षको विश्वकपमा बाहुलामा सुनौलो प्याच लगाउन पाउने अर्का खेलाडी कोलम्बियाका जेम्स रोड्रिगेज हुन् । उनले ब्राजिलमा भएको २०१४ विश्वकपमा ६ गोल गरेका थिए ।

प्रतियोगितामा अन्य विशेष प्याच पनि छन् ?

हो, छन् । यसपटकको विभिन्न उपलब्धिलाई सम्मान गर्न केही अन्य विशेष प्याचहरू पनि प्रयोग गरिएका छन् । यस विश्वकपमा सहभागी सात टोलीका खेलाडीहरूले थप सुनौलो विश्वकप ब्याज पनि लगाउनेछन् । यो ब्याज विगतमा विश्वकप जितेका राष्ट्रहरूलाई प्रदान गरिएको हो । 

त्यसैगरी, यस विश्वकपमा पहिलो पटक खेलिरहेका खेलाडीहरूको बाहुलामा पनि विशेष प्याच हुनेछ, जसमा प्रतियोगिताको लोगो र ‘फिफा विश्वकप डेब्यु’ शब्द लेखिएको हुन्छ । अर्कोतर्फ, विश्वकपका अनुभवी खेलाडीहरूलाई पनि विशेष सम्मान दिइएको छ । 

यदि कुनै खेलाडीले पाँच वा सोभन्दा बढी विश्वकप खेलेको छ भने विश्वकप लोगोको तल उसको देशको झण्डासँगै ‘लेगेसी’ शब्द लेखिएको विशेष प्याच राखिनेछ । अल्जेरियाविरुद्धको खेलमा लियोनेल मेस्सीलाई ‘लेगेसी’ प्याच लगाएको देखिएको थियो । 

अर्को विशेष प्याच गोलकिपरहरूले लगाउने गर्छन् । जसरी सर्वाधिक गोलकर्तालाई गोल्डेन बुट प्रदान गरिन्छ, त्यसरी नै प्रतियोगिताका उत्कृष्ट गोलकिपरलाई सम्मान गर्न यो प्याच प्रयोग गरिन्छ । यो प्याच पनि विश्वकप लोगोको तल राखिन्छ र यसको बिचमा गोलकिपरको पञ्जा (ग्लोभ) को चिह्न भएको प्रतीक देख्न सकिन्छ । 

विश्वकप विजेता टोलीका लागि सुनौलो ब्याजः

ब्राजिल (१९५८, १९६२, १९७०, १९९४, २००२),
जर्मनी (१९५४, १९७४, १९९० सबै पश्चिम जर्मनीका रूपमा, २०१४),
अर्जेन्टिना (१९७८, १९८६, २०२२),
फ्रान्स (१९९८, २०१८),
उरुग्वे (१९३०, १९५०),
स्पेन (२०१०) र
इङ्ग्ल्यान्ड (१९६६) ।

गोल्डेन बुट विजेताको प्याचः

ह्यारी केन (इङ्ग्ल्यान्ड),
किलियन एम्बापे (फ्रान्स),
जेम्स रोड्रिगेज (कोलम्बिया) ।
गोल्डेन ग्लोभ विजेताको प्याचः
एमिलियानो मार्टिनेज (अर्जेन्टिना),
थिबो कर्टुवा (बेल्जियम),
मानुएल नोएर (जर्मनी) ।
‘लेगेसी’ प्याच लगाउने खेलाडीहरूः
लियोनल मेस्सी (अर्जेन्टिना),
क्रिस्टियानो रोनाल्डो (पोर्चुगल),
लुका मोड्रिच (क्रोएसिया),
मानुएल नोएर (जर्मनी) र
युटो नागातोमो (जापान) ।

यी प्याचहरू किन सुरु गरिए ?

यी प्याचहरू फुटबलको विश्वको नियमनकारी निकाय फिफा र ट्रेडिङ कार्ड कम्पनी टप्सबिचको दीर्घकालीन सहकार्यको हिस्सा हुन् । यस योजनाअनुसार खेलपछि खेलाडीले लगाएका जर्सीबाट यी प्याचहरू तुरुन्तै हटाइनेछन् र पछि फुटबल समर्थकहरूले सङ्कलन गर्न सक्ने स्मरणीय वस्तुका रूपमा कार्ड प्याकहरूमा समावेश गरिनेछन् ।