काठमाडौँ । विवाह दुई व्यक्तिहरूको साथ मात्र होइन, बरु दुई फरक सोच, बानी र अपेक्षाहरूको मिलन पनि हो। सुरुमा हरेक कुरा सहज र सुन्दर लाग्छ, तर जिम्मेवारीहरू थपिँदै जाँदा सम्बन्धमा चुनौतीहरू पनि देखा पर्न थाल्छन्। 

अफिसको तनाव, घरको जिम्मेवारी, आर्थिक दबाब र समयको अभावले प्रायः श्रीमान्-श्रीमतीबिचका सानातिना कुराहरूलाई ठूला झगडामा परिणत गरिदिन्छन्। धेरैलाई बारम्बार हुने विवादले सम्बन्ध कमजोर हुँदैछ भन्ने लाग्छ, तर वास्तविकता यसभन्दा फरक छ।

सम्बन्ध विशेषज्ञहरूका अनुसार असहमति हुनु सामान्य कुरा हो, तर यसलाई सम्हाल्ने तरिकाले नै सम्बन्धको मजबुती तय गर्छ। यदि तपाईं पनि अक्सर ‘हाम्रो बिचमा यति धेरै बहस किन हुन्छ?’ भनेर सोच्नुहुन्छ भने केही सहज परिवर्तनहरूले तपाईंको सम्बन्धमा पुनः माया, समझदारी र शान्ति ल्याउन सक्छन्।

• झगडा हुनु होइन, यसलाई सम्हाल्नु महत्त्वपूर्ण छ

हरेक सम्बन्धमा मतभेद हुन्छ। समस्या तब सुरु हुन्छ, जब बहसको उद्देश्य समाधान खोज्नुको सट्टा एकअर्कालाई गलत साबित गर्नु बन्छ। धेरै पटक मानिसहरू आफ्नो जीवनसाथीको कुरा सुन्नुको सट्टा जवाफ दिन मात्र तयार भएर बस्छन्। 

सम्बन्धलाई अझ राम्रो बनाउन तपाईंहरू दुवै एकअर्काको विरुद्ध नभई समस्याको विरुद्ध हुनुहुन्छ भन्ने कुरा बुझ्नु जरुरी छ। यही सोचले झगडाको दिशा बदल्न सक्छ।

१. रिसको बेला तुरुन्तै जवाफ नदिनुहोस्

केही मिनेटको विश्रामले ठुलो फरक पार्न सक्छ। बहसको क्रममा भावनाहरू तीव्र हुन्छन् र यस्तो समयमा बोलिएका कुराले लामो समयसम्म मनमा चोट पुर्याउन सक्छन्। यदि तपाईंलाई रिस उठिरहेको महसुस हुँदैछ भने तुरुन्तै जवाफ दिनुको सट्टा केही बेरका लागि कुराकानी रोक्नुहोस्। 

तपाईं चाहनुहुन्छ भने पाँच-दश मिनेट यताउति हिँड्न सक्नुहुन्छ, पानी पिउन सक्नुहुन्छ वा गहिरो सास लिन सक्नुहुन्छ। दिमाग शान्त भएपछि तपाईं आफ्नो कुरा अझ राम्रो तरिकाले राख्न सक्नुहुन्छ। दैनिक जीवनमा प्रायः कामको तनावको असर घरमा पोखिने गर्छ। यस्तो अवस्थामा हरेक बहसको कारण तपाईंको जीवनसाथी हुँदैन भन्ने कुरा बुझ्नुपर्छ।

२. आरोप लगाउनुको सट्टा आफ्ना भावनाहरू साटासाट गर्नुहोस्

शब्दको छनोटले कुराकानीको नतिजा बदल्न सक्छ। बहसको क्रममा प्रयोग हुने ‘तिमी सधैँ यस्तै गर्छौ’ वा ‘तिम्रै कारणले सबै बिग्रियो’ जस्ता वाक्यले अर्को व्यक्तिलाई रक्षात्मक बनाउँछन्। यसले गर्दा समस्या सुल्झिनुको सट्टा झन् बढ्छ। 

यसको सट्टा आफ्ना भावनाहरूबारे कुरा गर्नुहोस्। उदाहरणका लागि, ‘यस्तो हुँदा मलाई नराम्रो लाग्यो’ वा ‘मेरो कुरा सुनिएन जस्तो मलाई महसुस भयो’ भन्न सक्नुहुन्छ। यस्तो कुराकानीले तपाईंको जीवनसाथीले तपाईंको भावनालाई अझ राम्रोसँग बुझ्न सक्छन् र समाधान निकाल्न सहज हुन्छ।

३. सुन्ने मात्र होइन, बुझ्ने कोसिस गर्नुहोस्

‘एक्टिभ लिसनिङ’ (सक्रिय सुनाइ) ले सम्बन्धलाई बलियो बनाउँछ। प्रायः श्रीमान्-श्रीमतीको सबैभन्दा ठुलो गुनासो अर्को पक्षले आफ्नो कुरा नबुझेको भन्ने हुन्छ। जब जीवनसाथीले आफ्नो कुरा राखिरहेका हुन्छन्, तब बिचमा नरोकी पूरा कुरा सुन्नुहोस्। 

मोबाइल फोन एक छेउमा राख्नुहोस् र आँखामा हेरेर कुरा गर्नुहोस्। कुरा सकिएपछि आफूले के बुझेँ भन्ने कुरा दोहोर्याउनुहोस्। यो सानो बानीले अर्को व्यक्तिलाई उनीहरूको भावना तपाईंको लागि महत्त्वपूर्ण छ भन्ने महसुस गराउँछ। धेरै पटक समाधान दिने हतार गर्नुको सट्टा कुरा सुनिदिनाले मात्र पनि सम्बन्धमा शान्ति ल्याउन सक्छ।

४. सम्बन्धको लागि समय निकाल्न नबिर्सनुहोस्

व्यस्त दिनचर्यामा पनि साना-साना पलहरू सिर्जना गर्नुहोस्। भागदौडपूर्ण जीवनमा दम्पतीहरू प्रायः एकअर्काका लागि समय निकाल्न बिर्सन्छन्। बिस्तारै यही दूरी गलतफहमीको कारण बन्न थाल्छ। 

सम्बन्धलाई बलियो बनाइराख्न महँगा उपहार वा ठुलो योजनाको आवश्यकता पर्दैन। दैनिक १५-२० मिनेट सँगै बसेर चिया पिउनु, साँझ यताउति हिँड्नु वा कुनै कामको कुरा नगरी दिनभरको अनुभव साटासाट गर्नु नै पर्याप्त हुन्छ। राति मोबाइल फोन टाढा राखेर सँगै समय बिताउने बानी मात्र बसाल्दा पनि सम्बन्धमा सकारात्मक परिवर्तन देखिएको कुरा धेरै दम्पतीहरू बताउँछन्।

कुनै पनि सम्बन्धमा माया ठूला अवसरहरूबाट मात्र होइन, दैनिक जीवनका साना बानीहरूबाट बलियो हुन्छ। यदि झगडा बढिरहेको छ भने आफैँलाई एउटा प्रश्न सोध्नुहोस्, के तपाईं आफ्नो जीवनसाथीलाई बुझ्ने कोसिस गर्दै हुनुहुन्छ वा आफ्नो कुरा मात्र मनाउन चाहनुहुन्छ? थोरै धैर्यता, खुलेर कुराकानी र सँगै बिताएको समयले सम्बन्धलाई नयाँ सुरुवात दिन सक्छ।