सन् २०२२ को कतार विश्वकपमा मोरक्कोले गरेको ऐतिहासिक यात्राका केही अविस्मरणीय दृश्यहरू अझै पनि धेरै समर्थकहरूको स्मृतिमा ताजा छन् ।

क्वार्टरफाइनलमा पोर्चुगलमाथि १–० को ऐतिहासिक जित दिलाउने युसुफ एन–नेसिरीको शक्तिशाली हेडमार्फत गरिएको गोल, सन् २०१६ को युरोपियन च्याम्पियन पोर्चुगललाई निकै दबाबमा पारेको हाकिम जियेकका दर्शनीय ड्रिब्लिङ, तथा खेलपछि सुफियान बुफालले आफ्नी आमासँग मैदानमै गरेको भावुक नृत्य । यी सबै दृश्यहरूले त्यतिबेलाको मोरक्कोको ऐतिहासिक सफलतालाई झनै विशेष बनाएका थिए ।

तर चार वर्षपछि उत्तर अमेरिकामा भइरहेको सन् २०२६ विश्वकपमा यी तीनै  खेलाडीहरू टोलीमा छैनन् ।

वास्तवमा, २०२२ को ऐतिहासिक टोलीबाट अहिले पनि राष्ट्रिय टोलीमा रहेका खेलाडीहरू अश्रफ हाकिमी, नुसैर माजराउई, अज्दिन उनाही, बिलाल एल–खानुस तथा गोलरक्षकहरू मात्र हुन् । त्यति मात्र होइन, त्यसबेला निकै प्रशंसित मुख्य प्रशिक्षक वालिद रेग्रागुई पनि अब टोलीसँग छैनन् । 

टोलीमा यति ठुलो परिवर्तन भए पनि मोरक्कोले अहिलेसम्म विश्वकपमा कुनै खेल हारेको छैन । सोमबार नेदरल्यान्ड्सलाई तनावपूर्ण पेनाल्टी सुटआउटमा पराजित गर्दै मोरक्को अन्तिम १६ मा स्थान बनाउन सफल भएको छ । 

२०२२ र २०२६ को टोलीबिच तुलना हुनु स्वाभाविक नै थियो । समूह चरण सकिएलगत्तै यस्तो तुलना सुरु भएको थियो । चार वर्षअघि मोरक्कोले आफ्नो समूहको शीर्ष स्थान हासिल गरेको थियो, तर यसपटक हाइटी र स्कटल्यान्डविरुद्ध पर्याप्त अन्तरले जित निकाल्न नसक्दा ब्राजिललाई पछि पार्दै समूह ‘सी’को शीर्ष स्थान लिन सकेन । 

यदि अहिलेको टोलीले आलोचकहरूलाई पूर्ण रूपमा विश्वस्त पार्न चाहन्छ भने कम्तीमा पनि २०२२ मा हासिल गरेको सेमिफाइनल यात्राको बराबरी गर्नुपर्ने, वा त्योभन्दा अगाडि पुग्नुपर्ने देखिन्छ । 

सन् २०२२ को मोरक्कोः अनुभव र रक्षात्मक रणनीति

सन् २०२२ को विश्वकपमा मोरक्कोको रणनीति निकै सरल थियो, तर अत्यन्त प्रभावकारी पनि । त्यसबेला मुख्य प्रशिक्षक वालिद रेग्रागुईलाई विश्वकप सुरु हुनुभन्दा तीन महिनाभन्दा कम समयअघि मात्र टोलीको जिम्मेवारी दिइएको थियो । बोस्नियाली प्रशिक्षक वाहिद हालिलहोड्जिचको केही खेलाडीहरूसँग विवाद भएपछि उनलाई हटाएर रेग्रागुईलाई नियुक्त गरिएको थियो । 

समय निकै कम भएकाले उनले जटिल रणनीतिभन्दा सरल र व्यवस्थित खेल शैली रोजे । जोर्डनको प्रिमियर लिग क्लब अल अहली एससीका विश्लेषक मोहम्मद अलरफाए भन्छन्, ‘रेग्रागुईको टोली बढी रक्षात्मक शैलीमा खेल्थ्यो । उनीसँग युरोपका ठुला क्लबमा खेलिसकेका अनुभवी र परिपक्व खेलाडीहरू थिए ।’ 

प्राविधिक रूपमा सक्षम टोली भए पनि कतार विश्वकपमा मोरक्कोले बल आफ्नो नियन्त्रणमा राख्ने खेल शैलीलाई प्राथमिकता दिएको थिएन । रोचक कुरा त के छ भने, उनीहरूले सबैभन्दा धेरै समय बल आफ्नो नियन्त्रणमा राखेको खेल नै फ्रान्सविरुद्धको सेमिफाइनल थियो, जुन उनीहरूको प्रतियोगिताको एकमात्र हार थियो । 

रेग्रागुईको टोली अत्यधिक रक्षात्मक खेल्ने अन्य टोलीजस्तो भने थिएन । उनीहरूले आफ्ना डिफेन्डरहरूलाई गोलपोस्ट नजिकै थुपारेर ‘लो ब्लक’ बनाउने शैली अपनाएनन् । बरु रक्षापङ्क्तिलाई गोलपोस्ट र मिडफिल्डबिचको क्षेत्रमा राख्दै विपक्षीलाई बल नियन्त्रण गर्न दिएर उनीहरूलाई आफ्नै जालमा फसाउने रणनीति अपनाए । 

२०२२ टोलीका स्ट्राइकर युसुफ एन–नेसिरीको अथक मेहनत पनि टोलीको सफलताको मुख्य कारणमध्ये एक थियो । उनले विपक्षी सेन्टर–ब्याकहरूलाई सजिलै मिडफिल्डतर्फ पास दिन नदिई उनीहरूलाई मैदानको छेउतर्फ खेल्न बाध्य बनाउँथे । 

मैदानका दुवै किनारामा पनि मोरक्को निकै बलियो थियो । अहिले पनि टोलीमा रहेका नुसैर माजराउई र अश्रफ हाकिमीले विङ्गरहरूसँग उत्कृष्ट तालमेल गर्दै बल खोस्ने र त्यसलाई तीव्र प्रतिआक्रमणमा परिणत गर्ने काम गर्थे । 

मोरक्कोको रणनीति यति प्रभावकारी थियो कि विशेषगरी क्वार्टरफाइनलमा पोर्चुगलका खेलाडीहरू बल लिनकै लागि गहिराइसम्म झर्न बाध्य भएका थिए । त्यसले उनीहरूको आक्रमण क्षमता नै कमजोर बनाएको थियो ।

तर एउटा प्रश्न भने बाँकी रहन्छ—जब मोरक्कोले आफूभन्दा कमजोर टोलीहरूसँग खेल्यो, त्यसबेला के भयो ?

सन् २०२२ को मोरक्कोः कमजोर टोलीविरुद्ध किन असफल भयो ?

कतार विश्वकपमा ऐतिहासिक प्रदर्शन गरे पनि त्यसपछि भएका लगातार दुई अफ्रिका कप अफ नेसन्स (एएफकन) मा मोरक्कोले अपेक्षित सफलता हासिल गर्न सकेन । सन् २०२३ को एएफकनमा मोरक्को अन्तिम १६ बाटै बाहिरियो भने सन् २०२५ मा आफ्नै घरेलु मैदानमा आयोजित प्रतियोगिताको फाइनलमा १–० ले पराजित भयो । त्यो फाइनल निकै विवादास्पद रह्यो । खेलको अन्तिम समयमा सेनेगलले गरेको गोललाई रेफ्रीले अमान्य घोषणा गरे । लगत्तै मोरक्कोले पेनाल्टी पायो ।

यस निर्णयप्रति आक्रोशित हुँदै सेनेगलका खेलाडीहरू मैदान छाडेर बाहिरिए ।

मोरक्कोले पेनाल्टी अवसरसमेत सदुपयोग गर्न सकेन र खेल १–० ले हार्‍यो । तर मैदान छाडेको कारण अफ्रिकी फुटबल महासंघ (सीएफ)ले सुरुआतमा खेलको नतिजा रद्द गर्दै मोरक्कोलाई ३–० को प्राविधिक जितसहित च्याम्पियन घोषणा गर्‍यो । 

पछि उक्त निर्णय उल्ट्याइयो र फेरि मोरक्कोलाई नै विवादास्पद परिस्थितिमा विजेता घोषणा गरियो । त्यति मात्र होइन, प्रतियोगिताभरि रेफ्रीहरूले आयोजक मोरक्कोलाई पक्षपात गरेको आरोपसमेत लाग्यो । यसलाई थप विवादित बनाउने अर्को घटना पनि भयो । क्वार्टरफाइनलमा क्यामरुनसँग खेल्नुअघि मोरक्कोले रेफ्री परिवर्तनको माग गरेको थियो, जुन अन्ततः स्वीकार पनि गरियो । 

सन् २०२६ को मोरक्कोः युवा खेलाडी र आक्रामक फुटबलमाथिको विश्वास

विवादास्पद एएफकन उपाधिपछि पनि रेग्रागुईमाथिको दबाब कम भएन । समर्थकहरूले सिनियर टोलीको प्रदर्शनलाई युवा मोरक्को टोलीहरूको सफलतासँग तुलना गर्न थाले । जुनियर टोलीका प्रशिक्षक तारेक सेक्टिउईको नेतृत्वमा मोरक्कोले सन् २०२४ को पेरिस ओलम्पिकमा कांस्य पदक जित्यो । त्यस्तै, सन् २०२४ को अफ्रिकन नेसन्स च्याम्पियनसिप र सन् २०२५ को फिफा अरब कप पनि फरक–फरक टोलीमार्फत जित्यो ।

त्यसैगरी, मोहम्मद ओउहाबीले युवा टोलीलाई सन् २०२५ को फिफा यू–२० विश्वकपको उपाधि दिलाएर आफ्नो क्षमता प्रमाणित गरेका थिए । 

ठ्याक्कै २०२२ जस्तै, यसपटक पनि विश्वकप सुरु हुनुअघि अन्तिम समयमा प्रशिक्षक परिवर्तन गरियो । रेग्रागुई बाहिरिए भने ओउहाबीलाई मुख्य प्रशिक्षक नियुक्त गरियो । उनको उद्देश्य रक्षात्मक फुटबल होइन, आक्रामक र आकर्षक फुटबल खेलाउनु थियो ।

विश्लेषक मोहम्मद अलरफाएका अनुसार टोली छनोटमै परिवर्तन स्पष्ट देखिएको छ ।

उनले भने, ‘ओउहाबीले धेरै युवा खेलाडी छनोट गरेका छन् । आंशिक रूपमा उनी उनीहरूलाई राम्ररी चिन्छन्, तर मुख्य कारण उनीहरू उनको रणनीतिमा राम्रोसँग फिट हुन्छन् ।’ ओउहाबीको टोली तीव्र गतिका, चलायमान र लगातार आफ्नो स्थान परिवर्तन गरिरहने खेलाडीहरूमा आधारित छ । उनीहरूको खेल शैलीमा खेलाडीहरू निरन्तर स्थान परिवर्तन गर्दै विपक्षीलाई अन्योलमा पार्छन् ।

विश्वकपको पहिलो खेलमै यसको प्रभाव देखियो । मोरक्कोले पाँचपटकको विश्वच्याम्पियन ब्राजिलसँग १–१ को प्रभावशाली बराबरी खेल्दै सबैलाई चकित पार्‍यो । फुटबल विश्लेषकहरूका अनुसार यो केवल वर्तमान विश्वकपका लागि होइन, दीर्घकालीन योजनाको हिस्सा पनि हो । 

उत्तर अफ्रिकी फुटबल पत्रकार माहेर मेजाहीले अल जजिरासँग भने, ‘मलाई लाग्छ, मोरक्कोले सन् २०३० मा आफ्नै भूमिमा आयोजना हुने विश्वकपलाई ध्यानमा राखेर यो परिवर्तन गरेको हो ।’ 

वास्तवमा, मोरक्कोको पहिलो रोजाइको टोलीको औसत उमेर २६ वर्षभन्दा कम रहेको छ । पहिलो रोजाइका कुनै पनि आउटफिल्ड खेलाडी ३० वर्षभन्दा माथिका छैनन् भने आधाभन्दा बढी खेलाडी २५ वर्ष वा सोभन्दा कम उमेरका छन् । 

अन्तिम ३२ को खेलमा मोरक्कोले नेदरल्यान्ड्सलाई आफ्नो परम्परागत खेल शैली परिवर्तन गर्न बाध्य बनायो । डच टोलीले मोरक्कोको गतिशील आक्रमण रोक्न पाँच डिफेन्डर उतार्नुपरेको थियो । मेजाहीका अनुसार, यो निर्णय आफैंमा एउटा स्वीकारोक्ति थियो । उनले भने, ‘यसले मोरक्को नै बलियो टोली भएको अप्रत्यक्ष रूपमा स्वीकार गरेको देखिन्छ ।’ 

उनले थपे, ‘यो नतिजाले सन् २०२२ को विश्वकपमा मोरक्कोको सफलता संयोग मात्र थिएन भन्ने प्रमाणित गर्छ । साथै, रेग्रागुईको ठाउँमा ओउहाबीलाई ल्याउने निर्णय पनि सही थियो भन्ने देखाउँछ ।’ 

परीकथाजस्तो सफल टोलीबाट विवादित दाबेदारसम्म

सन् २०२५ को अफ्रिका कप अफ नेसन्स (एएफकन) को फाइनलपछि अफ्रिका र अरब विश्वका तटस्थ समर्थकहरूबिच मोरक्कोप्रतिको धारणा उल्लेखनीय रूपमा बदलियो । ‘एटलस लायन्स’प्रतिको समर्थन इतिहासकै सबैभन्दा न्यून स्तरमा झर्‍यो ।

धेरै अफ्रिकी समर्थकहरूले अफ्रिकी फुटबल महासंघ (सिएएफ) भित्र मोरक्कोको प्रभाव अत्यधिक बढेको महसुस गर्न थाले । पछिल्ला केही वर्षमा मोरक्कोले आधुनिक र अत्याधुनिक रंगशालाहरू निर्माण गरेको छ । त्यसकै कारण आफ्नै देशमा अन्तर्राष्ट्रिय खेल आयोजना गर्न नसक्ने केही अफ्रिकी राष्ट्रहरूले आफ्ना घरेलु खेलहरू पनि मोरक्कोमै खेल्न थाले । 

पछिल्ला चार वर्षमा लाइबेरिया, नाइजर र कङ्गोले आफ्नो घरेलु मैदानमा खेल्न नसक्दा विश्वकप छनोटका खेलहरू मोरक्कोमै आयोजना गरेका थिए । 

यसले सन् २०३० को विश्वकप सह–आयोजक मोरक्कोलाई अफ्रिकाका कठिन अवे खेलहरूबाट बच्न मद्दत पुगेको भन्दै आलोचना पनि भयो । तर यस विश्वकपमा ब्राजिलविरुद्धको प्रभावशाली प्रदर्शनले भने मोरक्कोको छविमा फेरि सकारात्मक परिवर्तन ल्याइदिएको छ ।

विश्व फुटबलका सबैभन्दा शक्तिशाली टोलीमध्ये एक तथा पाँच पटकको विश्वच्याम्पियन ब्राजिलविरुद्ध पहिलो पटक कुनै अरब तथा अफ्रिकी टोलीले निर्भीक रूपमा खेल्दै खेलको नियन्त्रण लिने प्रयास गरेको दृश्यले धेरै तटस्थ समर्थकको मन जित्यो । 

यससँगै मोरक्कोले लगातार दोस्रो विश्वकपमा आफूलाई सबैभन्दा सफल अरब तथा अफ्रिकी टोलीका रूपमा स्थापित गरेको छ ।

विश्वकपको नकआउट चरणमा १० अफ्रिकी टोलीमध्ये ९ टोली र ८ अरब टोलीमध्ये ३ टोली पुगेका थिए । तर अहिले अन्तिम प्रतिस्पर्धामा २ टोली मात्र बाँकी छन् । यस्तो कठिन अवस्थामा पनि मोरक्कोले अफ्रिकी तथा अरब समर्थकहरूलाई चार वर्षअघि जस्तै फेरि आशा जगाइदिएको छ । फुटबल जित्ने मात्र होइन, निराश मनहरूलाई उत्साहित बनाउन सकिने सन्देश पनि मोरक्कोले दिएको छ ।

यसपटक सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बनेको एउटा दृश्यले पनि समर्थकहरूको मन छोयो । हाइटीविरुद्ध आफ्नो पहिलो विश्वकप गोल गरेपछि गेस्सिमे यासिनलाई नुसैर माजराउईले अँगालो हाल्दै ‘अल्लाहलाई धन्यवाद देऊ’ भनेर सम्झाइरहेको भिडियो निकै चर्चित बन्यो । 

विदेशमा जन्मिएर हुर्किएका खेलाडीहरूले पनि आफ्नो धर्म, संस्कृति र पहिचानसँग बलियो सम्बन्ध कायम राखेको दृश्यले धेरैलाई भावुक बनायो ।

चार वर्षअघि जस्तै आमाहरू पनि यसपटकको विश्वकपमा फेरि केन्द्रमा देखिए । नेदरल्यान्ड्सविरुद्ध निर्णायक पेनाल्टी प्रहार गर्दै मोरक्कोलाई जित दिलाएका इस्माइल साइबारी खेल सकिएलगत्तै दर्शकदीर्घातर्फ दौडिए र आफ्नी आमालाई अँगालो हाल्दै भावुक रूपमा खुसी साटे ।

सन् २०२२ का नायकमध्ये एक गोलरक्षक यासिन बोनो पनि यसपटक फेरि आफ्नो परिचित मुस्कानसहित समर्थकहरूको मन जित्न सफल भए । तनावपूर्ण पेनाल्टी सुटआउटमा उनले अद्भुत आत्मविश्वास प्रदर्शन गरे ।
कतार विश्वकपयता मोरक्को टोलीमा धेरै परिवर्तन आएका छन् । प्रशिक्षक फेरिएका छन्, खेलाडीहरू फेरिएका छन्, खेल शैली परिवर्तन भएको छ, समर्थकहरूको धारणा पनि उतारचढावबाट गुज्रिएको छ ।

तर यी सबै परिवर्तनका बिच एउटा कुरा भने परिवर्तन भएको छैन । त्यो हो, मोरक्कोको प्रतिस्पर्धात्मक स्तर ।

निरन्तर उत्कृष्ट प्रदर्शनकै कारण अन्तिम १६ को खेलमा क्यानडाविरुद्ध मोरक्कोलाई स्पष्ट दाबेदारका रूपमा हेरिएको छ । यदि मोरक्कोले अपेक्षित नतिजा निकाल्न सफल भयो भने क्वार्टरफाइनलमा उसले आफ्ना सन् २०२२ को प्रतियोगिताबाट बाहिर पठाउने प्रतिद्वन्द्वी तथा यस विश्वकपको सबैभन्दा लयमा रहेको टोली फ्रान्सको सामना गर्नुपर्ने सम्भावना छ ।

अलजजिराबाट