अंकारा । उत्तर एटलान्टिक सन्धि संगठन (नेटो) का सदस्य राष्ट्रहरूले मंगलबार टर्कीको राजधानी अंकारामा अर्बौं अमेरिकी डलर बराबरका हतियार खरिद सम्झौता सार्वजनिक गर्ने भएका छन्। युरोपेली देशहरूले आफ्नो रक्षा खर्च बढाउनुपर्ने अमेरिकी दबाबलाई सम्बोधन गर्न यस्तो घोषणा गर्न लागिएको हो।

यी सम्झौताहरू नेटोको रक्षा उद्योगसम्बन्धी फोरममा सार्वजनिक गरिनेछन्। त्यसपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प अंकारा पुगेर टर्कीका राष्ट्रपति रेचेप तय्यिप एर्दोगानसँग भेट गर्नेछन्। सोही दिन साँझ नेटो शिखर सम्मेलनको औपचारिक सुरुआत हुनेछ।

नेटोका महासचिव मार्क रुटेले सोमबार युरोपेली देशहरूले रक्षा खर्चमा उल्लेखनीय वृद्धि गरेको बताएका छन्। उनका अनुसार सन् २०२२ मा रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि बढेको सुरक्षा चिन्ताका साथै राष्ट्रपति ट्रम्पको कडा दबाबका कारण युरोपेली देशहरूले रक्षा क्षेत्रमा ठूलो लगानी बढाएका हुन्।

रुटेले भने, “हामी अहिले यस्तो गठबन्धन निर्माण गर्दैछौँ, जहाँ अमेरिकाले पनि यो निष्पक्ष साझेदारी भएको महसुस गर्नेछ।”

रुटेका अनुसार सन् २०२५ मा नेटोका युरोपेली सदस्य राष्ट्र र क्यानडाले रक्षा क्षेत्रमा अघिल्लो वर्षको तुलनामा ९० अर्ब अमेरिकी डलर बढी खर्च गरेका छन्। यससँगै उनीहरूको कुल रक्षा खर्च ५ खर्ब ७० अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी पुगेको छ, जुन एक वर्षमै करिब २० प्रतिशत वृद्धि हो।

यद्यपि राष्ट्रपति ट्रम्पले पछिल्ला महिनाहरूमा नेटो सदस्य राष्ट्रहरूको आलोचना दोहोर्याएका छन्। उनले इरानसँगको युद्धमा अमेरिकालाई पर्याप्त सहयोग नगरेको आरोप लगाउँदै सदस्य राष्ट्रहरूले आफ्नो दायित्व पूरा नगरे नेटोबाट बाहिरिन सक्ने वा पारस्परिक सुरक्षा सम्झौताको पालना नगर्न सक्ने संकेत दिएका छन्।

युरोपेली अधिकारीहरूले भने इरानसँगको युद्धबारे आफूहरूसँग पूर्वपरामर्श नगरिए पनि अमेरिकालाई आफ्ना हवाई मार्ग र सैनिक अड्डा प्रयोग गर्न अनुमति दिएको बताएका छन्।

यसैबीच अमेरिकाले युरोपबाट आफ्ना केही सैनिक फिर्ता बोलाउने, नेटोको रक्षा योजनाका लागि उपलब्ध गराइने सैनिक क्षमता घटाउने तथा युरोपमा आफ्नो सैन्य उपस्थितिको पुनरावलोकन सुरु गरेको छ। यसअन्तर्गत विमानवाहक युद्धपोत, इन्धन आपूर्ति गर्ने विमान, लडाकु विमान र ड्रोनको संख्या घटाइएको जनाइएको छ।

युरोपेली अधिकारीहरूका अनुसार शिखर सम्मेलनमा ट्रम्पबाट पुनः कडा टिप्पणी आउन सक्ने सम्भावना छ। तर राष्ट्रपति रेचेप तय्यिप एर्दोगान र महासचिव मार्क रुटेको ट्रम्पसँग रहेको निकट सम्बन्धका कारण सम्मेलन सहज रूपमा अघि बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।

यद्यपि ग्रीनल्यान्ड, इरान र केही युरोपेली नेतासँग ट्रम्पको चिसिएको सम्बन्धका कारण सम्मेलनको अन्तिम परिणामबारे अझै अनिश्चितता रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। हालै ट्रम्प र इटालीकी प्रधानमन्त्री जर्जिया मेलोनीबीच देखिएको मतभेदलाई पनि त्यसको उदाहरणका रूपमा हेरिएको छ।