काठमाडौँ । एउटा भनाइ छ–तपाईं जस्तो खानुहुन्छ, तपाईंको मन पनि त्यस्तै हुन्छ ।

आयुर्वेदअनुसार यो भनाइ पूर्णतया सत्य हो । आयुर्वेदले आहारमार्फत स्वास्थ्य कायम राख्न पनि सल्लाह दिन्छ । यसैकारण आयुर्वेदमा आहारका धेरै नियम छन् ।

केही खानेकुराले तपाईंलाई रोगमुक्त राख्न सक्छ । अन्जीर यिनैमध्ये एक हो । अन्जीर केवल स्वादिष्ट फल मात्र होइन पोषक तत्वहरूको भन्डार पनि हो । यसमा फाइबर, पोटासियम, क्याल्सियम, म्याग्नेसियम, फलाम र एन्टिअक्सिडेन्ट पाइन्छ । यी सबै चिज शरीरको लागि अत्यन्त लाभदायक छन् । अत्यधिक सेवनलेसाइड इफेक्टहरू पनि निम्त्याउन सक्छन् । त्यसैले यसको सेवन सन्तुलित मात्रामा गर्नुपर्छ ।

अञ्जीर खानुका प्रमुख फाइदाहरूः

–अञ्जीरमा प्रशस्त मात्रामा फाइबर हुन्छ, जसले कब्जियत कम गर्न र पाचन सुधार गर्न मद्दत गर्छ ।

–अञ्जीरमा पोटासियम र एन्टिअक्सिडेन्ट हुन्छ, जसले रक्तचाप नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ । यी दुवै मुटुको स्वास्थ्यको लागि पनि धेरै राम्रो हुन्छन् ।

–अञ्जीर स्वादिष्ट मात्र होइन, क्याल्सियम, म्याग्नेसियम र फस्फोरस पनि प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ, जुन सबै हड्डी र दाँतलाई बलियो बनाउन लाभदायक हुन्छन् ।

–अञ्जीर विशेष गरी ताजा अञ्जीर सन्तुलित मात्रामा सेवन गर्नु सन्तुलित आहारको हिस्सा हुन सक्छ । यद्यपि, सुकेको अञ्जीरमा प्राकृतिक चिनीको मात्रा धेरै हुन्छ, त्यसैले मधुमेहका बिरामीहरूले डाक्टर वा आहारविद्सँग परामर्श गरेपछि मात्र यसको सेवन गर्नुपर्छ ।

–अञ्जीरमा प्रशस्त मात्रामा फाइबर हुन्छ । यसले तपाईंलाई लामो समयसम्म पेट भरिएको महसुस गराउन मद्दत गर्छ, बारम्बार भोक लाग्नबाट बचाउँछ र अत्यधिक क्यालोरी सेवनबाट बच्न मद्दत गर्छ, जसले गर्दा तौल घट्छ ।

–अञ्जीरमा पाइने एन्टिअक्सिडेन्ट र भिटामिनले शरीरलाई अक्सिडेटिभ तनावबाट बचाउन र प्रतिरक्षा प्रणालीलाई बलियो बनाउन मद्दत गर्छ र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ सघाउँछ ।

–अञ्जीरमा आइरन हुन्छ, जुन सन्तुलित आइरनयुक्त आहारको एक हिस्सा हुन सक्छ । यद्यपि, एनिमियाको उपचारको लागि मात्र अञ्जीरमा भर पर्नु हुँदैन ।

–यसमा पाइने एन्टिअक्सिडेन्टले छालालाई फ्री रेडिकल क्षतिबाट जोगाउन मद्दत गर्छ, जसले गर्दा स्वस्थ र चम्किलो देखिन्छ ।

–सुकेको अञ्जीरमा प्राकृतिक चिनी र कार्बोहाइड्रेट हुन्छ, जसले तुरुन्तै ऊर्जा प्रदान गर्न सक्छ ।

–पोटासियममा धनी भएकोले, अञ्जीरले सन्तुलित आहारसँग मिलाएर रक्तचाप नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ ।

अञ्जीर खानुका खतराहरूः

धेरै अञ्जीर खाँदा पखाला, ग्यास वा पेट फुल्ने समस्या हुन सक्छ । सुकेको अञ्जीरमा प्राकृतिक चिनी र क्यालोरी बढी हुन्छ, त्यसैले अत्यधिक सेवनले तौल र रगतमा चिनी बढाउन सक्छ ।

केही मानिसहरूलाई अञ्जीरबाट एलर्जी हुन सक्छ, जसले चिलाउने, सुन्निने वा अन्य एलर्जीका लक्षणहरू निम्त्याउन सक्छ । मिर्गौला समस्या भएकाहरूका लागि अत्यधिक पोटासियम सेवन गर्नु उचित हुँदैन, त्यसैले यी अवस्था भएकाहरूले डाक्टरसँग परामर्श लिनुपर्छ ।

यदि तपाईं रगत पातलो पार्ने औषधि वा कुनै विशेष चिकित्सा अवस्थाको लागि औषधि लिइरहनुभएको छ भने, नियमित रूपमा ठुलो मात्रामा अञ्जीर सेवन गर्नुअघि चिकित्सकीय सल्लाह लिनु महत्त्वपूर्ण छ ।

के हो त अञ्जीर खाने सही तरिका ?

सही तरिकाले सेवन गर्नुभयो भने मात्र तपाईंले पूर्ण रूपमा अञ्जीरको फाइदा लिन सक्नुहुन्छ । २–३ वटा सुकेको अञ्जीर रातभर पानीमा भिजाउनुहोस् र बिहान खानुहोस् । ताजा अञ्जीर उपलब्ध छ भने २–३ वटालाई  खाजाको रूपमा खान सकिन्छ । यसलाई ओट्स, दही, सलाद वा स्मूदीसँग पनि मिसाएर पनि खान सकिन्छ ।