काठमाडौँ । बच्चाहरूले डाइपर छोड्दा र ट्वाइलेटलाई राम्ररी प्रयोग गर्न सिकाउँदा ‘पटी ट्रेनिङ’ बच्चाहरूको विकासमा महत्त्वपूर्ण कदम हो। यो प्रक्रिया सामान्यतया आमा र बच्चा दुवैको लागि चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ, तर धैर्य र उचित प्रयासले यसलाई सजिलो बनाउन सक्छ। 

पटी ट्रेनिङका क्रममा बालबालिकालाई बारम्बार शौचालय प्रयोग गर्न उत्प्रेरित गरिन्छ र केही समयपछि उनीहरू आफैँ यसलाई बुझ्न थाल्छन् । सुरुमा सानातिना गल्ती हुन सक्छ तर बालबालिकाले यसलाई बिस्तारै सिक्न थाल्छन् । 

सही समयमा र सकारात्मक तरिकाले पाटी तालिम बच्चाको लागि लाभदायक हुन्छ र उनीहरूलाई आत्मनिर्भर बन्न मद्दत गर्दछ।

• तीन दिनमा बालबालिकालाई कसरी तालिम दिने-

पहिलो दिन: तयारी र सुरुवात
बच्चा शारीरिक र मानसिक रूपमा तयार हुँदा मात्र यो विधिले काम गर्नेछ। सामान्यतया, बच्चाहरू १८-३० महिनाको बिचमा ‘पटी ट्रेनिङ’ का लागि तयार हुन्छन्। तर कहिलेकाहीँ यो ढिलो पनि हुन सक्छ। 

सबैभन्दा पहिले बच्चाको डाइपर हटाउनुहोस् र उसलाई अन्डरवियर लगाइदिनुहोस्। तपाईँले बेयर बटम पनि राख्न सक्नुहुन्छ। ताकि उसले पिसाब गर्दा महसुस गर्न सकोस्। 

बच्चाको पटी सिट घरमा त्यस्तो ठाउँमा राख्नुहोस् जहाँ बच्चालाई सहज महसुस हुन्छ। बच्चालाई सरल शब्दमा अब ऊ ठुलो भएको छ र आजबाट पटी सिट प्रयोग गर्नेछ भनेर भन्नुहोस् । यस समयमा, बच्चाको हरेक गतिविधिमा ध्यान दिनुहोस्। ट्वाइलेट जाने आवश्यकता महसुस हुने बित्तिकै उसलाई पटी सिटमा बसाइदिनुहोस्।

दोस्रो दिन: दिनचर्या बनाउने
बच्चालाई खाली ठाउँमा राख्नुहोस् र उसलाई पटक पटक पटी सिटमा बस्न सम्झाइरहनुहोस्। यदि बच्चा  यता-उता शौचालय जान्छ भने, शान्तिपूर्वक उसलाई कहाँ जानुपर्छ भनेर बुझाउनुहोस्। सकारात्मक तरिकामा उत्प्रेरित गर्नुहोस्। 

जब बच्चा ठिक ठाउँमा पटी (ट्वाइलेट) जान्छ, उसको प्रशंसा गर्नुहोस्। तपाईं उसलाई सानो पुरस्कार पनि दिन सक्नुहुन्छ। यस समयमा, बच्चालाई धेरै पानी वा जुस दिनुहोस्, यसले उसलाई बारम्बार पटी जान बाध्य पार्नेछ।

तेस्रो दिन: आत्मविश्वास बढाउनुहोस्
तेस्रो दिन पनि उही दिनचर्या अनुसरण गर्नुहोस्। बच्चालाई घरबाट बाहिर निस्कन र आफ्नो साथमा पटी सिट लान भन्नुहोस्। बच्चालाई पटी सिटको आवश्यकता बारे सोध्नुहोस्। यसले उनको आत्मविश्वास बढाउँछ। यदि बच्चाले गल्ती गर्छ भने, उसलाई गाली नगर्नुहोस्।

तीन दिनपछि- 
यदि तीन दिनमा बच्चाले पोटीको स्थान र समय बुझ्न थालेको छ भने यो सफल सुरुवात हो । केही गल्तीहरू हुन सक्छन्, तर यदि बच्चाले गल्तीलाई पछुताउँछ भने, यसको मतलब उसले सिक्दै छ। 

याद गर्नुहोस् कि पोटी प्रशिक्षण एक लामो प्रक्रिया हो। तपाईं धैर्य र सकारात्मक सोचसँग यो यात्रा सजिलो बनाउन सक्नुहुन्छ।

यी कुरामा ध्यान दिनुहोस्– 
बच्चालाई कब्जियतको समस्या छ भने चिकित्सकसँग परामर्श लिनुहोस् । उनको खानपानमा विशेष ध्यान दिनुहोस् । 

मनतातो पानीले नुहाउने, आवश्यक परे मनतातो पानीले भरिएको टबमा १० मिनेटसम्म बस्ने । दिनचर्या पालना गर्नुहोस्। गाली वा धम्की नदिनुहोस्।