काठमाडौँ । डेंगु संक्रमणका कारण काठमाडौँमा एक २४ वर्षीया युवतीको मृत्यु भएको छ । कुनै गम्भीर दीर्घरोग नभएकी उनको डेंगुका कारण मृत्यु हुनुले यसपटकको संक्रमणलाई सामान्य रूपमा लिन नहुने चिकित्सकहरूले चेतावनी दिएका छन् ।

काठमाडौंको कालीमाटी निवासी ती युवतीको बुधबार मृत्यु भएको हो । उनलाई अन्य कुनै गम्भीर स्वास्थ्य समस्या नरहेको  शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवारोग अस्पतालले जनाएको छ । ती युवतीमा रक्त परीक्षण लगायतका रिपोर्ट पनि आत्तिनुपर्ने खालको थिएन । 

शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवारोग अस्पतालका सरुवारोग विशेषज्ञ डा. शेरबहादुर पुनले २४ वर्षीय युवतीको मृत्युको घटनाले डेंगुले वृद्धवृद्धा वा दीर्घरोगीलाई मात्र गाह्रो बनाउँछ भन्ने आम धारणालाई गलत साबित गरिदिएको बताए । 

 ‘यो घटना सबैका लागि एउटा गम्भीर चेतावनी हो,’ उनले भने, ‘हामीले खाली वृद्धवृद्धा वा दीर्घरोगीलाई मात्र जोखिम छ भन्दै आएका थियौं । तर यो घटनाले युवा र स्वस्थ व्यक्ति पनि गम्भीर जोखिममा छन् भन्ने देखाएको छ ।’ 

डेंगु संक्रमितको संख्या १०० को हाराहारीमा पुगेको अहिलेको अवस्थामा नै मृत्युको घटना देखिनुले संक्रमणको गम्भीरतालाई संकेत गरेको गरेको डा. पुनले बताए । 

‘डेंगुको व्यवस्थापनमा बेवास्ता नगरौं । युवा पनि बिरामी भएर यस्तो गम्भीर अवस्था आउन सक्छ भन्ने कुरा यसले देखाएको छ,’ उनले भने । 

विगत वर्षको डेंगु संक्रमण दर हेर्दा असार, साउन, भदौ, असोज र कात्तिक डेंगु फैलावटको उच्च जोखिम हुने महिना हुन् । यस अवधिमा यो वर्ष ६० हजारभन्दा धेरै डेंगु संक्रमित हुन सक्ने स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको अनुमान छ । 

समुदायमा भने वास्तविक संख्याभन्दा १० गुणा बढी संक्रमित हुन सक्छन् । महाशाखाका अनुसार १० हजार जना संक्रमित हुँदा करिब १ हजार जनामा डेंगु देखिएको छ ।

देशका ७७ जिल्लामध्ये ७४ जिल्लामा डेंगुका बिरामी भेटिएका छन् । हालसम्म डेंगु संक्रमणबाट एक जनाको मृत्यु भएको स्वास्थ्य विभाग अन्तर्गतको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका निर्देशक डा. चन्द्रवाल झाले बताए । पछिल्लो एक हप्तामा मात्रै १६१ जनामा डेंगु संक्रमण भएको छ ।

डेंगुको संक्रमण तीव्र गतिमा फैलिरहेको छ । सन् २०२५ को सुरुवातदेखि हालसम्म देशभर ३ हजार २ जनामा डेंगु संक्रमण पुष्टि भएको छ ।

स्वास्थ्य सेवा विभाग अन्र्तगत्तको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा (इडिसीडी)का अनुसार पछिल्लो २४ घण्टामा मात्रै १२ जना नयाँ डेंगुका बिरामी थपिएका छन् । जसले संक्रमणको जोखिम समुदायस्तरमा बढ्दै गएको इडिसिडिका निर्देशक डा. झाले बताए ।

गण्डकी र बागमती प्रदेश सबैभन्दा बढी प्रभावित भएको छ । आँकडा अनुसार गण्डकी प्रदेशमा सबैभन्दा बढी ८८५ जना संक्रमित भएका छन् । 

बागमती प्रदेशमा ६२६ जना संक्रमित भएको छन् । कोशी प्रदेशमा ५३० जना संक्रमित भएका भने लुम्बिनी प्रदेशमा ४७४ जना संक्रमित भएका छन् ।

पछिल्लो एक हप्तामा सबैभन्दा बढी सक्रिय संक्रमण बागमती प्रदेशमा देखिएको छ । यस प्रदेशमा ४२ जना नयाँ बिरामी थपिएका छन् । त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ३६ र लुम्बिनी प्रदेशमा २७ जनामा संक्रमण पुष्टि भएको छ । अगस्ट महिनामा डेंगुको संक्रमण उच्च देखिएको छ । जुन गत वर्षको ट्रेन्डसँग मिल्दोजुल्दो रहेको निर्देशक डा. झाले बताए । विज्ञहरूले वर्षायाम जारी रहँदा लामखुट्टेको प्रजनन् स्थल बढ्ने भएकाले अझै सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन् । 

इपिडीमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका निर्देशक डाक्टर झाले डेंगुको बढ्दो जोखिमलाई कम गर्न स्वास्थ्य मन्त्रालयले लामखुट्टेको प्रजनन स्थलहरू ‘खोज र नष्ट गर’ अभियानलाई तीव्रता दिन सबैलाई आग्रह गरेका छन् । 

घरवरिपरि पानी जम्न सक्ने टायर, गमला, खाली बोतल तथा भाँडाहरू सफा गर्न र पानी जम्न नदिन सुझाव छ ।

उच्च ज्वरो आउने, टाउको र आँखाको गेडी दुख्ने, शरीरमा बिमिरा देखिने तथा वाकवाकी लाग्ने जस्ता लक्षण देखिएमा तुरुन्त स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क गर्न डा. झाको आग्रह छ । उनले चिकित्सकको सल्लाहबिना कुनै पनि औषधि, विशेषगरी ब्रुफिन र एस्प्रिन जस्ता दुखाइ कम गर्ने औषधी सेवन नगर्न सुझाव छ । 

यो पनि

डेंगु प्रकोप बढ्दो, साढे सात महिनामा झण्डै २९ सय संक्रमित

डेंगुको अवस्था

२०६१ सालमा नेपालमा पहिलो पटक चितवनमा एक विदेशी नागरिकमा डेंगु पहिचान भएको थियो भने २०६३ सालमा चितवनमा डेंगुको प्रकोप पहिलो पटक देखिएको थियो । २०६७, २०७०, २०७३ र २०७६ सालमा विभिन्न जिल्लामा प्रकोप देखा परेको थियो । आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा ५६ हजार ३३८ जना डेंगुबाट संक्रमित भएका थिए भने ८८ जनाको मृत्यु भएको थियो । २०८०/८१ भने घटेर ४८ हजार ८८३ जना संक्रमित देखिए भने २० जनाको मृत्यु भएको थियो ।