विराटनगर । सुनसरीको झुम्का कारागारमा भाइरल ज्वरोको प्रकोप फैलिने क्रम बढिरहेको छ । बिहीबार बिहान दिएको विवरण अनुसार ३५३ जनामा उच्च भाइरल ज्वरो देखिएकोमा शुक्रबार दिउँसो १२ बजेको विवरण अनुसार यो संख्या ६ सय नाघेको कोशी प्रदेश सरकारका स्वास्थ्यमन्त्री भुपेन्द्र राईले जानकारी दिए ।

कारागारले दिएको विवरण उद्धृत गर्दै मन्त्री राईले बिरामीमा उच्च ज्वरो आउने, खोकी लाग्ने, बान्ता हुने, टाउको दुख्ने, रिंगटा लाग्ने, जिउ दुख्नेलगायतका लक्षण देखिएको बताए । कारागारको अनुगमनमा पुगेका उनले हालसम्म ५ सय जनामा स्वास्थ्य चेकजाँच गरिएको जानकारी दिए । त्यसमध्ये १५७ जनामा डेंगुको परीक्षण गर्दा १ जना सङ्क्रमित देखिएका छन् । ३० जनामा कारोना जाँच गर्दा कोरोना नदेखिएको जनाइएको छ ।

बिहीबार नमूना सङ्कलन गरिएका ६३ जनाको भने रिपोर्ट आउन बाँकी छ । हाल धरानस्थित बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा १० जनाको र नोबेल अस्पताल विराटनगरमा १ जनाको उपचार भइरहेको छ । धरानमा उपचार गराइरहेका मानबहादुर राईलाई जापानिज इन्सेफ्लाइटिसको पुष्टि भएको छ । अर्का बिरामी भीमबहादुर आङ्दाम्बेलाई पक्षधात भएर आईसीयुमा उपचार भइरहेको छ । नोबेलको आईसीयूमा रक्तअल्पता भएका किसान यादवको उपचार भइरहेको कारागार प्रशासनले जनाएको छ ।

• दीर्घ रोगी बढी जोखिममा

सुनसरीको झुम्कास्थित क्षेत्रीय कारागारमा १ हजार ७९० जना कैदीबन्दी छन् । त्यसमध्ये २५२ जना दीर्घरोगी/नियमित औषधि सेवन गर्ने बिरामी छन् । मन्त्री भुपेन्द्र राईले यस घटनाको गम्भीरतालाई मध्यनजर गर्दै थप सतर्कता अपनाउन निर्देशन दिएका छन् । कारागारका सबै कैदीबन्दीको स्वास्थ्य परीक्षण गरिनुपर्ने, पानीको गुणस्तर जाँच गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिएका छन् ।

उनले दीर्घ रोगी, नियमित औषधि खाने रोगी र सरुवा रोग लागेका कैदीबन्दीलाई छुट्टाछुट्टै राख्न र उनीहरूको उचित व्यवस्थापन गर्न पनि निर्देशन दिएका छन् । ‘सबै कैदीबन्दीहरूको स्वास्थ्य परीक्षण गर्नुपर्‍यो । त्यहाँको पानीको परीक्षण गर्नुपर्‍यो,’ राईले भने, ‘दीर्घरोगी र सरुवा रोग भएका कैदीहरूलाई छुट्टाछुट्टै राख्नुपर्ने देखियो ।’

बिहीबार र शुक्रबार गरिएको नमुना सङ्कलनको रिपोर्ट आएपछि थप कदम चालिने मन्त्री राईले बताए । ‘एक जनामा त जापानिज इन्सेफ्लाइटिस देखियो । यसले त झन भयावह स्थिति आउन सक्छ । डेंगु हो भने पनि, कोभिड हो भने पनि भयावह स्थिति आउन सक्छ,’ उनले भने, ‘नमूना सङ्कलन गरिएकाहरूको रिपोर्ट आइतबारसम्ममा आइपुग्छ ।’

कारागारभित्र बिरामी बस्ने स्थानभन्दा माथि सेफ्टी ट्याङ्की रहेको आफूले थाहा पाएको उनले बताए । ‘यो कारागार बनाउँदै राम्रो गरी नबनाएको देखियो,’ उनले भने, ‘त्यसलाई प्राविधिक पठाएर हेर्ने र बजेट कति आउँदो रहेछ त्यो पछाडि कुराचाहिँ अगाडि बढाउने विषयमा गृह मन्त्रालयसँग समन्वय गर्नुपर्ने भयो ।’

उनका अनुसार कारागारमा बिरामी निको हुने र थपिने क्रम जारी रहेको बताए । ‘बिरामी निको हुने क्रम पनि जारी छ । बिरामी हुने क्रम पनि जारी रहेको हुँदा अब यसको व्यवस्थापन राम्ररी गर्नुपर्ने देखियो,’ उनले भने ।

गत बुधबार श्वास प्रश्वासको समस्याको कारण कारागारमा रहेका राजविराज नगरपालिका वडा नम्बर ८ का जलेश्वर यादवको मृत्यु भएको थियो । उनको इनरुवा अस्पतालमा उपचारको क्रममै मृत्यु भएपछि भाइरल ज्वरोको सङ्क्रमण फैलिएको हुनसक्ने भन्दै स्वास्थ्य परीक्षण सुरु गरिएको थियो ।

त्यही सङ्क्रमणकै कारण हालसम्म तीन जनाको मृत्यु भइसकेको बताइएको छ । जिल्ला सुरक्षा समितिको टोली बुधबार राति नै डाक्टरको टोली लिएर कारागार पुगेको थियो । प्रदेश स्वास्थ्य कार्यालय, बीपी प्रतिष्ठान, जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय र जिल्ला अस्पतालसहितको टोलीले सबैको स्वास्थ्य जाँच गरिएको छ ।

कारागारमा आइतबार र सोमबार पनि एक–एक जनाको मृत्यु भएको थियो । मृतक तीनमध्ये दुई जनामा भने उच्च ज्वरो र श्वासप्रश्वासमा समस्या देखिएको थियो । भदौ १६ गते सागर राईको मृत्यु भएको थियो । १५ गते रामदेव उराउको मृत्यु भएको थियो । उराउमा उच्च ज्वरो र श्वासप्रश्वासको समस्या थियो भने राईको शरीर नचलेका कारण केही दिनदेखि बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान धरानमा उपचाररत थिए ।

• अधिकांश कैदीबन्दीमा ‘एन्जाइटी’ भएको प्रतिष्ठानको दाबी

यसैबिच कारागारमा फैलिएको स्वास्थ्य सङ्कटलाई सम्बोधन गर्न बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान (बीपीकेआईएचएस) ले द्रुत प्रतिक्रिया टोली (आरआरटी) परिचालन गरेको छ । अस्पताल निर्देशकको अध्यक्षतामा मेडिसिन, इमर्जेन्सी मेडिसिन÷जनरल प्राक्टिस, एनेस्थेसियोलोजी लगायतका विभिन्न विभागका चिकित्सक, नर्स र ल्याब प्राविधिक गरी ९ सदस्यीय आरआरटी गठन गरेर सेवा सुरु गरिएको प्रतिष्ठानका सह–प्रवक्ता डा. अभिजीत कुमारले विज्ञप्ति जारी जानकारी दिएका हुन् ।

आरआरटीले सरुवा रोगको सम्भावित महामारीलाई ध्यानमा राख्दै आवश्यक सावधानी अपनाएर स्थलगत अवलोकन, जाँच पड्ताल र उपचार प्रदान गरेको छ । स्क्रिनिङ गरिएको मध्ये अधिकांशमा ‘एन्जाइटी’ पाइएको प्रतिष्ठानले जनाएको छ । प्रतिष्ठानको रिपोर्ट अनुसार विगत १०–१२ दिनदेखि नै कारागारबाट यस्तै प्रकृतिका बिरामीहरू आइरहेका थिए । यस प्रकोपसँग सम्बन्धित भई हालसम्म ३ जना कैदीबन्दीको निधन भएको प्रतिष्ठानले जनाएको छ ।

मेडिसिन विभागका विभागीय प्रमुख प्रा.डा. रबिन मास्केले विगत १ महिनादेखि भाइरल इन्फेक्सन र फिभरका केसहरू बढेको र कारागारको समस्या पनि भाइरल सङ्क्रमणले नै भएको सम्भावना बढी रहेको बताए ।