काठमाडौँ । काठमाडौँ महानगरपालिकाभित्र कुनै पनि राजनीतिक दल वा व्यक्तिहरूले सार्वजनिक कार्यक्रम गरेपछि फोहोर गरेको भन्दै महानगरपालिकाले पत्र काट्थ्यो । सार्वजनिक सम्पत्तिहरूमा असर पुर्‍याइएको कारण देखाउँदै जरिवाना तिराउँथ्यो । 

महानगरको यस्तो पत्र नेकपा एमालेदेखि पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहसम्म पुगेको छ । गत चैतमा महानगरपालिकाले पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रलाई विभिन्न शीर्षकमा ७ लाख ९३ हजार जरिवाना गरायो । 

तीनकुने क्षेत्रमा प्रदर्शन गरेका राजावादीले वातावरण प्रदूषण गरेको  लगायतका शीर्षकमा महानगरले जरिवाना गराएको थियो । 

त्यस्तै गत मंसिरमा महानगरले सत्तारुढ दल नेकपा एमालेलाई पनि जरिवाना गराएको थियो । दरबारमार्गमा कार्यक्रम आयोजना गरिँदा फोहोर भएकाले महानगरले एमालेलाई एक लाख रुपैयाँ जरिवाना तिर्न भनेको थियो । 

फोहोर गर्ने, सडकमा माटो झार्ने मात्र होइन, प्रचारात्मक कागज सडकमा बाँड्दै हिँड्नेलाई समेत महानगरले सार्वजनिक दण्ड, जरिवाना गर्दै आएको छ । शिक्षक आन्दोलनका वेला पनि मेयर बालेन्द्र शाह(बालेन)ले महानगरका बोटबिरुवामा क्षति पुगेको भन्दै आलोचनासम्म गरे ।

०००

जेनजी आन्दोलन क्रममा काठमाडौं महानगरको पनि करोडौँको सम्पत्ति क्षति भएको छ । वडा नम्बर ६, ७ र ३२ का कार्यालय त तोडफोड नै भएका छन्, १५ नम्बर वडा कार्यालयमा लुटपाट नै भएको महानगरको प्रारम्भिक विवरणमा उल्लेख छ । 

३१ नम्बर वडामा रहेको महानगर प्रहरी बलको कार्यालय मीनभवनमा आगजनी, तोडफोड भएको छ । त्यहीँ महानगर प्रहरीले प्रयोग गर्ने तीन वटा सवारीसाधन आन्दोलनकारीले जलाएका छन् । महानगरका अधिकांश वडामा टायर बले, बोटबिरुवा, ट्राफिक आइल्यान्ड, सीसीटीभी लगायतमा क्षति पुगे । 

तर बालेन किन बोलेनन् ? 

महानगर प्रमुख बालेन जेनजी आन्दोलनमा आफैँमा रहस्यमयी पात्र बने । अन्य राजनीतिक दल वा संस्थाले महानगरभित्र फोहोर मात्र गर्दा तत्काल कारबाहीको चिठी लिएर कार्यालय जान निर्देशन दिने उनी अहिले भने चुप लागेर बसेका छन् । 

महानगर स्रोतका अनुसार आन्दोलनमा बालेन आफैंको समर्थन रहेकोले उनी कारबाहीका लागि हतारिएका छैनन् । ‘यो आन्दोलनमा पानी बाँड्ने काममा महानगरका नगर प्रहरीको समेत गाडी प्रयोग भएको पाइएको थियो, मेयर बालेनकै यहाँ समर्थन थियो । फेरि आयोजककै टुङ्गो नभएर जरिवानाको कारबाही हुन नसकेको होला,’ महानगरका एक कर्मचारीले भने, ‘यसको दोषी को हो ? कसलाई कारबाही गर्ने ? भन्ने नै टुङ्गो लागेको छैन । त्यसकारण जरिवाना तिराउने कुरामा अड्केको हो ।’

महानगरका नगर प्रहरी प्रमुख राजुनाथ पाण्डेका अनुसार जेनजी आन्दोलनका कारण मात्रै ३७४ टिप फोहोर संकलन भएको छ । ‘सडकमै देखिएको फोहोर त्यति हो, जलेका गाडीहरू हामीले सहयोग गरेर एक ठाउँमा डम्प गरिरहेका छौं । त्यसको त हिसाब नै छैन,’ बिहीबार पाण्डेले गरेको पत्रकार सम्मेलनमा भने । आन्दोलनलाई देखाएर महानगरसहित अन्य सार्वजनिक सम्पत्ति तोडफोड गर्नेलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउनुपर्ने बताए पनि महानगरले गर्ने जरिवानाबारे भने उनी बोलेनन् ।   

महानगरकी वातावरण विभाग प्रमुख सरिता राई पनि कारबाहीको विषयमा अनभिज्ञता प्रकट गरिन् । ‘हामीलाई यो विषयमा अहिले थाहा छैन, फोहोर संकलन गरेर ल्याण्डफिल साइट लैजाने काम रेगुलर छ । सिसाजन्य फोहोरबाहेक अरू सबै ल्यान्डफिल साइटमा गइरहेको छ,’ उनले भनिन् ।

महानगरले ध्वस्त भएका संरचनाबाट निस्केका सिसाजन्य फोहर अन्य फोहरसँगै नमिसाउन आग्रह गर्दै ल्यान्डफिल साइट नलैजाने निर्णय भने गरिसकेको छ । महानगरको वातावरण विभागका अनुसार सिसाजन्य फोहरलाई सामान्य फोहोरसँगै ल्यान्डफिल्ड साइटमा लैजान मिल्दैन । 

फोहोरलाई छुट्टै संकलन गरी आफ्नै घरको कम्पाउन्ड वा कार्यालय परिसरभित्र सुरक्षित राख्न पनि महानगरपलिकाले आग्रह गरेको छ, कतिपय कार्यालयमा सिसाजन्य फोहोर अझै उठ्न सकेको छैन ।