सुर्खेत । लेखक तथा विश्लेषक केशव दाहालले कर्णाली प्रदेशमा विकास नभई राज्यले दिने न्यायको अभाव रहेको बताएका छन् । शनिबारदेखि वीरेन्द्रनगरमा सुरु भएको कर्णाली उत्सवमा बोल्दै दाहालले विविधता युक्त सभ्यताले भरिपूर्ण कर्णालीलाई वर्गीय विभेद, लैङ्गिक असमानता र गरिबीको गहिरो घाउबाट बाहिर निकाल्ने काम राज्यले नगरेको बताए ।

राजनीतिक रूपमा अनेक परिवर्तन भए पनि कर्णालीको जीवनमा त्यो परिवर्तनको प्रभाव सधैँ कमजोर रहेको उनको भनाइ छ ।

‘जहाँ अपार सम्पदा छ, जल छ, जङ्गल छ, प्रकृति छ, धर्म छ, त्यो कर्णाली गरिब हुन्छ कसरी,’ उनले प्रश्न गरे, ‘त्यो किनारमा पर्छ कसरी ? परित्यक्त हुन्छ कसरी । अविकसित हुन्छ कसरी ? अन्धविश्वासी हुन्छ कसरी ?’

सिञ्जा उपत्यकामा फस्टाएको खस सभ्यताले नेपाली भाषा, संस्कृति र राज्य निर्माणको आधार दिएको दाहाल बताउँछन् । तर कर्णालीको भाषा, भाषिकामा सङ्कुचित भएको उनले बताए ।

उनले अगाडी थपे, ‘कर्णालीको सभ्यता किनारमा कसरी पुग्यो ? यसको खोज हामीले गर्नै सकेनौँ ।’ ‘कर्णाली गरिब थिएन, गरिब बनाइएको हो,’ उनले अगाडी भने, ‘जो, कमजोर थिएन, कमजोर बनाइएको थियो । जो दुर्गम थिएन, दुर्गम बनाइएको थियो ।’

सत्ता सधैँ केन्द्रमा सीमित हुँदा कर्णाली सधैँ पिँधमा धकेलिँदै जाँदा कर्णाली पछाडि परेको नभई कर्णालीलाई पछाडि पारिएको दाबी उनको छ ।