काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले सीमाका सम्बन्धमा दिएको अभिव्यक्तिका कारण प्रतिनिधि सभा बैठकमा तनावग्रस्त अवस्था सिर्जना भएपछि सभामुख डोलप्रसाद अर्यालले जेठ १९ गते बैठक ५ दिनका लागि स्थगित गरे । 

विपक्षी दलहरू; नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी, श्रम सस्कृति पार्टी र राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले बैठकलाई कार्यसूचीमा प्रवेश गर्न नदिई निरन्तर बेल घेराउ गरेपछि सभामुख अर्यालले जेठ २४ गते सोमबार दिउँसो १ बजेसम्मका लागि प्रतिनिधि सभा बैठक स्थगित गरेका थिए । 

जेठ १७ गते प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह प्रतिनिधि सभा बैठकमा एक्कासि उपस्थित भएका थिए । विपक्षी दलहरूले प्रतिनिधि सभा कार्यसञ्चालन नियमावलीमा भएको व्यवस्थाअनुरूप प्रधानमन्त्रीसँग प्रश्नोत्तर कार्यक्रम गर्नुपर्ने भन्दै सदनमा विरोध गरिरहेपछि अकस्मात् उनी प्रतिनिधि सभा बैठकमा पुगेका थिए । सभामुखसँग आफै समय मागेर सदनको रोस्ट्रममा पुगी सांसदहरूलाई प्रश्न सोध्न आग्रह गरेका प्रधानमन्त्री शाहले सांसदहरूका प्रश्नको जवाफ दिने क्रममा ‘भारतको भूमि नेपालले पनि मिचेको’ बताएका थिए । उनको त्यो धारणाको सदनभित्र र बाहिर चर्को विरोध भइरहेको छ । सदनमा विपक्षीले बेल घेर्ने र सत्तापक्षले प्रतिरोध गर्ने गर्दा सदन तनाबग्रस्त बनेको थियो । 

विपक्षीहरूले बेल घेरेले जेठ १७, १८ र १९ गते बैठकमा कार्यसूचीमा प्रवेश गर्न नदिएपछि सभामुख अर्यालले संसद बैठक जेठ २५ गते सोमबारसम्मका लागि स्थगित गरेका थिए । आफूले आह्वान गरेको बैठक बस्ने दिन भोलि हो तर सभामुख अर्यालले अहिलेसम्म विवाद समाधानका लागि सत्तापक्ष वा विपक्षीसँग कुनै औपचारिक बैठक गरेका छैनन् । विवादको समाधान खोज्न ५ दिन बैठक स्थगित गरेका सभामुख अर्यालले अहिलेसम्म कुनै औपचारिक प्रयास भने गरेका छैनन् । 

बरु दक्षिण भारतीय हिरोको शैलीमा सुदूरपश्चिममा एक कार्यक्रममा सहभागी हुन उनी त्यसतर्फ पुगेका थिए । 

१९ गते प्रतिनिधि सभा बैठक स्थगित गरेपछि सभामुख अर्यालले जेठ २१ गते दुई वटा कार्यक्रम भ्याए । पहिला ललितपुरको जावलाखेलस्थित नेपाल प्रशासनिक प्रशिक्षण प्रतिष्ठान (स्टाफ कलेज) जातीय भेदभाव तथा छुवाछुत उन्मूलन राष्ट्रिय दिवसका अवसरमा राष्ट्रिय दलित आयोगद्वारा आयोजित कार्यक्रममा सहभागी भए । त्यसपछि उनी त्यसै दिन काभ्रे पुगे । काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला समन्वय समितिको नवौं जिल्ला सभा तथा आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को प्रगति समीक्षा कार्यक्रमलाई सम्बोधन लगर्न उनी त्यहाँ पुगेका थिए । 

२२ गते सुदूरपश्चिम प्रदेशको टीकापुरमा आयोजना हुने संघीय संसदका दुवै सदन र सातवटै प्रदेश सभाबिच समन्वय, सहकार्य तथा संसदीय अनुभव आदानप्रदानलाई थप प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले आयोजित उच्चस्तरीय अन्तर–व्यवस्थापिका सम्मेलनमा सहभागी हुन पुगे । सुदूरपश्चिम पुगेका बेलामा सभामुख अर्यालले धेरै जिल्लामा रहेका सम्पदा र कार्यालयहरूको अवलोकन गर्दा सरकारी गाडीहरूको लावालस्कर लगाएको भन्दै अहिले आलोचना भइरहेको छ । अर्याल आइतबार काठमाडौँ फर्किने कार्यक्रम छ । 

सभामुख अर्यालकी प्रमुख स्वकीय सचिव मुना कुँवरले शुक्रबार धनगढी गएको र आइतबार फर्किने जानकारी दिइन् ।

तर, विपक्षीहरू भने समस्या समाधानका लागि सभामुख अर्यालले ठोस पहल नै नगरेको बताउँछन् । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेस संसदीय दलका नेता भीष्मराज आङ्देम्बेले गतिरोध अन्त्यका लागि सभामुखबाट अहिलेसम्म बैठक आह्वान नभएको जानकारी दिए । ‘प्रतिनिधि सभा बैठक स्थगित भएपछि एकट पटक टेलिफोन गर्नुभएको थियो । म बाटोमा थिएँ । राम्रो कुरा हुन पाएन,’ आङदेम्बेले रातोपाटीसँग भने, ‘अहिलेसम्म औपचारिक बैठक बोलाउनुभएको छैन । त्योबाहेक सत्तापक्षका नेताहरूले पनि केही छलफल गर्नुभएको छैन ।’ 

प्रतिनिधि सभामा देखिएको गतिरोध अन्त्यका लागि सभामुख अर्यालले सत्ता र विपक्षी दलका संसदीय दलका नेता र प्रमुख सचेतकहरूसँग अनौपचारिक कुराकानी गरिरहेको जानकारी कुँवरले दिइन् । औपचारिक छलफल भने नभएको कुँवर स्विकार्छिन् । ‘सत्ता र विपक्षी दलका नेता र प्रमुख सचेतकसँग सदनको गतिरोध हटाउने विषयमा अनौपचारिकरूपमा छलफल भइरहेको छ,’ कुँवरले रातोपाटीसँग भनिन्, ‘औपचारिक बैठक भने भएको छैन । गर्न पाइएको छैन ।’ 

विपक्षी दल राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीकी प्रमुख सचेतक खुश्बु ओलीले सदन स्थगित भएको ५ दिनसम्म सभामुख र सत्तापक्षबाट संवादका लागि कुनै आह्वान नभएको बताएकी छन् । राष्ट्रिय मुद्दाभन्दा दलगत आवश्यकतालाई प्राथमिकता दिएर यतिबेला रास्वपाको वडा अधिवेशनका लागि सहजीकरण गराइएको उनको आरोप छ । ‘विगत पाँच दिनसम्म संवादका लागि कुनै आह्वान भएन । समाधान खोज्ने कुनै पहल भएन,’ ओलीले सामाजिक सञ्जालमा लेखेकी छन्, ‘बरु सदनको लामो स्थगनले राष्ट्रिय मुद्दाभन्दा दलगत आवश्यकतालाई प्राथमिकता दिईएको गम्भीर आशंका पैदा भएको छ । यसबिच राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वडा अधिवेशनका लागि सहजीकरण गरिएको छ ।’

ओलीले सदनको गतिरोध अन्त्य गर्न संवादको वातावरण बनाउने, राजनीतिक सहमति खोज्ने उद्देश्य नभएको भए लामो समयसम्म सदनको बैठक स्थगित गर्नुको औचित्य के थियो भन्दै प्रश्न पनि गरेकी छन् । ‘यदि सदनको गतिरोध अन्त्य गर्न संवादको वातावरण बनाउने, राजनीतिक सहमति खोज्ने र सदनलाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्ने उद्देश्य नै थिएन भने संसदीय अधिवेशन यति लामो समयसम्म स्थगित गर्नुको वास्तविक औचित्य के थियो,’ ओलीले लेखेकी छन्, ‘सदन स्थगित भएको आज पाँच दिन भइसक्यो । भोलि सदन खुल्दै छ, तर बिना कुनै उपलब्धि भोलि त्यहि गतिरोधकै बिन्दुबाट सदन सञ्चालन हुने स्थिति छ । आखिर सदन कसका लागि र कुन प्रयोजनका लागि स्थगित गरियो ?’ 

ओलीले भनेजस्तै अहिले एकल बहुमतको सरकार चलाइरहेको रास्वपा अहिले पार्टीको अधिवेशनमा व्यस्त छ । रास्वपाका सांसदहरू पार्टीका जिल्ला र क्षेत्रीय अधिवेशनहरूमा गएका भन्दै यसबिच आह्वान भएका राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समिति र सार्वजनिक लेखा समितिका बैठकहरू नबसी स्थगित गरिएका थिए । रास्वपाका सचेतक प्रकाशचन्द्र परियारले आफू अधिवेशनका क्रममा जिल्लामा रहेकाले राजधानीका राजनीतिक गतिविधिबारे जानकारी नभएको रातोपाटीलाई प्रतिक्रिया दिए । 

संघीय संसद् सचिवालयले पनि गतिरोध अन्त्यका लागि कुनै छलफल नभएको बताएको छ । सचिवालयका प्रवक्ता सहसचिव एकराम गिरीले गतिरोध अन्त्यका लागि जेठ १९ गते पछि औपचारिक छलफल नभएको जानकारी दिए ।

‘सभामुखज्यूले गतिरोध अन्त्यका लागि जेठ १९ गते पछि औपचारिक बैठक गर्नुभएको छैन,’ प्रवक्ता गिरीले रातोपाटीसँग भने, ‘दलहरूबिच बाहिर बैठक भएका भए थाहा हुने कुरा भएन ।’