फ्रान्स । फ्रान्समा जी–७ शिखर सम्मेलन सुरु भइरहेका बेला विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लुएचओ) का महानिर्देशक डा. टेड्रोस अडानोम गेब्रेयसस र ब्राजिलका राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला दा सिल्भाले संयुक्त पत्र जारी गर्दै महामारीसम्बन्धी सन्धिलाई उच्च राजनीतिक तहबाट तत्काल समर्थन गर्नुपर्ने बताएका छन् । उनीहरूले ‘अर्को महामारीले हामीलाई पर्खिरहँदैन’ भन्दै विश्व समुदायलाई सम्झौता टुङ्ग्याउन आह्वान गरेका छन् ।

कोभिड–१९ महामारीका क्रममा ज्यान गुमाएका लाखौं मानिसप्रति गरिएको प्रतिबद्धता पूरा गर्दै विश्वका नेताहरूलाई भविष्यका महामारीसँग कसरी जुध्ने भन्ने विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय सम्झौताको  छिट्टै अन्तिम रूप दिन आग्रह गरिएको छ ।

यो आग्रह लोकतान्त्रिक गणतन्त्र कंगोमा इबोला सङ्क्रमण तीव्र रूपमा फैलिरहेका बेला आएको हो। हालसम्म त्यहाँ ७८२ पुष्टि भएका सङ्क्रमित र १८१ जनाको मृत्यु भइसकेको छ ।

डब्लुएचओको महामारी सम्झौताअन्तर्गत रोगजनक (प्याथोजन) सम्बन्धी जानकारी आदानप्रदान तथा त्यसबाट हुने लाभको बाँडफाँटसम्बन्धी परिशिष्टमाथि अर्को चरणको वार्ता आगामी महिना हुने तय भएको छ । उक्त परिशिष्ट लागू नभएसम्म सम्पूर्ण सम्झौता कार्यान्वयनमा आउन सक्दैन ।

देशहरूबिच महामारी निम्त्याउन सक्ने भाइरस तथा ब्याक्टेरियासम्बन्धी जानकारी कसरी साझा गर्ने र त्यसको बदलामा खोप, परीक्षण तथा उपचारमा कस्तो पहुँच सुनिश्चित गर्ने भन्ने विषयमा सहमति जुट्न नसक्दा मे महिनाको निर्धारित समयसीमा गुज्रिएको थियो ।

विकासोन्मुख राष्ट्रहरूले महामारीसम्बन्धी आफ्नो तथ्याङ्क उपलब्ध गराएपछि औषधि कम्पनीहरूले विकास गरेका खोप तथा उपचार सामग्री अनिवार्य रूपमा साझा नगरे कोभिड–१९ का बेला जस्तै गरिब राष्ट्रहरू अन्तिममा मात्रै खोप पाउने अवस्था दोहोरिन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । यद्यपि उद्योग क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूले अनिवार्य प्रावधानले अनुसन्धान तथा विकासमा बाधा पुग्न सक्ने तर्क गरेका छन् ।

विश्व नेताहरूले पहिलो पटक मार्च २०२१ मा महामारी सन्धिको अवधारणा अघि सारेका थिए । पाँच वर्षपछि टेड्रोस र लुलाले नेताहरूलाई सम्बोधन गर्दै ‘विश्वले सुरु गरेको काम पूरा गर्नुपर्छ’ भन्दै सम्झौता निष्कर्षमा पु¥याउन आग्रह गरेका छन् ।

संयुक्त पत्रमा कोभिड कालको पीडादायी स्मरण गराउँदै अस्पतालहरू भरिएका, परिवारहरूले आफ्ना प्रियजनसँग सिसाको झ्याल वा टेलिफोनमार्फत अन्तिम विदाइ गर्नुपरेको अवस्थालाई नबिर्सन आग्रह गरिएको छ ।

डब्लुएचओलगायत संस्थाहरूको अनुमानअनुसार कोभिड–१९ का कारण विश्वभर करिब दुई करोड मानिसको ज्यान गएको थियो। पत्रमा भनिएको छ, ‘त्यो गहिरो शोकका बिच मानवताले फेरि कहिल्यै तयारीबिना यस्ता दिन सामना नगर्ने वाचा गरेको थियो ।’

उनीहरूका अनुसार उक्त परिशिष्ट नै त्यो वाचा पूरा गर्ने ‘अन्तिम कडी’ हो । यसका लागि उच्च राजनीतिक इच्छाशक्ति, समानताको भावना र तत्काल कार्यान्वयनको आवश्यकता छ ।

पत्रमा कोभिड–१९ ले विश्व अर्थतन्त्रलाई १३ ट्रिलियन अमेरिकी डलरभन्दा बढी क्षति पुर्याएको उल्लेख गर्दै भविष्यमा महामारी चाँडै पहिचान गर्न सक्ने प्रभावकारी प्रणालीमा लगानी गर्नु त्यसको तुलनामा निकै सानो खर्च हुने बताइएको छ ।