काठमाडौँ । प्रोटिन शरीरका लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पोषक तत्त्वमध्ये एक हो। यसले मांसपेशीलाई बलियो बनाउन, बिग्रिएका तन्तुहरू मर्मत गर्न र ऊर्जा कायम राख्न मद्दत गर्छ। 

सामान्यतया एक वयस्क व्यक्तिलाई दैनिक ५० ग्राम प्रोटिनको आवश्यकता पर्छ। यद्यपि, लिङ्ग र स्वास्थ्य अवस्थाअनुसार प्रोटिनको यो मात्रा फरक-फरक हुन सक्छ।

शरीरमा प्रोटिनको आवश्यक मात्रा पूरा गर्न विभिन्न खानेकुरालाई उत्कृष्ट तथा प्राकृतिक तरिका मानिन्छ। पनिर, भटमास जस्ता शाकाहारी खानेकुराले पनि प्रोटिन प्रदान गर्न मद्दत गर्छन्।

तर प्रोटिनको कुरा आउँदा धेरैजसो मानिसले कुखुराको मासु, खसीको मासु र माछालाई राम्रो स्रोतका रूपमा लिने गर्छन्। अब प्रश्न उठ्छ, यी तीनमध्ये कुन विकल्प सबैभन्दा उत्तम हो त?

• खसीको मासु: प्रोटिनका साथै धेरै बोसो पनि

खसीको मासुलाई लामो समयदेखि प्रोटिनको राम्रो स्रोत मानिँदै आएको छ। तर यसमा बोसोको मात्रा पनि निकै बढी हुन्छ। यस्तोमा यसको अत्यधिक सेवनले शरीरको तौल र क्यालोरी दुवै बढ्न सक्छ। यसका साथै, यसले ब्लड सुगर, ट्राइग्लिसराइड्स, कोलेस्ट्रोल र एलडीएल (खराब कोलेस्ट्रोल) को स्तर बढाउने काम पनि गर्छ। 

धेरै बोसोयुक्त खसीको मासु खाँदा कलेजोमा नकारात्मक प्रभाव पर्न सक्छ। त्यसैले खसीको मासुले प्रोटिन त दिन्छ, सँगसँगै अतिरिक्त बोसो र क्यालोरी पनि दिन्छ। यस्ता कुरालाई बेवास्ता गर्न सकिँदैन।

• कुखुराको मासु: धेरै प्रोटिन र कम बोसो

कुखुराको मासुलाई ‘लिन प्रोटिन’ मानिन्छ, अर्थात् यसमा प्रोटिन धेरै र बोसो कम हुन्छ। विशेषगरी कुखुराको छातीको मासु फिटनेस मन पराउने मानिसहरूको पहिलो रोजाइमा पर्छ। यसमा क्यालोरी र स्याचुरेटेड फ्याट तुलनात्मक रूपमा कम हुन्छ। 

कुखुराको मासुमा कार्बोहाइड्रेट र फाइबर हुँदैन। जसका कारण यसलाई विभिन्न प्रकारका डाइट (आहार) का लागि राम्रो विकल्प मानिन्छ। कम कोलेस्ट्रोल र कम बोसो हुने भएकाले यो मुटुको स्वास्थ्यका लागि पनि उत्तम विकल्प हुन सक्छ।

• माछा: प्रोटिनका साथै ओमेगा-३ को फाइदा

माछालाई सबैभन्दा पौष्टिक मांसाहारी विकल्पमध्ये एक मानिन्छ। १०० ग्राम पकाएको माछामा करिब २२ देखि २६ ग्रामसम्म प्रोटिन पाउन सकिन्छ। यद्यपि केही अवस्थामा कुखुराको मासुमा प्रोटिन अलिकति धेरै हुन सक्छ, तर माछाको प्रोटिनलाई शरीरले सजिलै सोस्न सक्छ। 

माछाको सबैभन्दा ठुलो विशेषता यसमा पाइने ओमेगा-३ फ्याटी एसिड हो। यसले मुटुलाई स्वस्थ राख्न, सुन्निएको समस्या कम गर्न, दिमागको कार्यक्षमता बढाउन तथा छाला र जोर्नीको स्वास्थ्य सुधार्न मद्दत गर्छ। साथै यसमा स्याचुरेटेड फ्याट पनि कम हुन्छ।

• कुन हो सबैभन्दा उत्तम?

यदि प्रोटिनको मात्र कुरा गर्ने हो भने कुखुराको मासु र माछा दुवै उत्कृष्ट विकल्प हुन्। तौल नियन्त्रण गर्न र शारीरिक सुगठन गर्न चाहनेहरूका लागि कुखुराको मासु राम्रो विकल्प हुन सक्छ। त्यस्तै, प्रोटिनका साथसाथै मुटु र दिमागको स्वास्थ्यका लागि अतिरिक्त पोषण चाहनुहुन्छ भने माछालाई उत्तम मानिन्छ। 

खसीको मासुले पनि प्रोटिन दिन्छ, तर यसमा बोसो धेरै हुने भएकाले यसको सेवन सीमित मात्रामा मात्र गर्नुपर्छ।