डा. महेन्द्रबहादुर विष्ट पूर्वमहानिर्देशक, स्वास्थ्य सेवा विभाग दिनभरि टेबलवर्क गर्ने, बढी टिभी हेर्ने, किताब पढ्ने, कम्प्युटरमा काम गर्ने, भिडियो गेम खेल्ने, मोबाइलफोन चलाइरहनेजस्ता जीवनशैली अपनाउँदा शरीरमा अनेकौँ विकार पैदा हुन्छन् । दिनहुँ लगातार पाँच घन्टासम्म यस्तो कार्य गर्नु तर व्यायाम नगर्नुलाई निष्क्रियता मानिन्छ । त्यसैले बिहान–बेलुकी हिँड्ने वा व्यायाम नगर्ने हो भने हाम्रो शरीर नै रोगको घर बन्न पुग्छ । शरीरलाई रोगले घर बनाउन नदिने केही उपाय यस्ता छन् : स्वस्थ हुन बसेर मात्रै होइन, उठेर पनि काम गर्नुपर्छ । बसेरभन्दा उभिएर काम गर्दा ऊर्जा वा बढी क्यालोरी खर्च हुन्छ । हरेक घन्टा १० मिनेट शरीर तानतुन गर्ने, घुमाउने र अघि वा पछि झुक्ने सामान्य व्यायाम गर्दा धेरै फाइदा हुन्छ । यस्तो वेलामा योगका आसनहरू उपयोगी हुन्छन् । अफिसमा काम गर्दा खाजा लिने क्यान्टिन केही टाढा बनाउने । ताकि, केही मिनेट हिँड्नु परोस् । बाथरुम र कसिंगर फाल्ने टोकरी पनि कुर्सीभन्दा टाढा राख्ने । लिफ्ट प्रयोग नगरी सिँढी उक्लिने वा ओर्लने, टिभी हेरेको वेला वा मोबाइलमा कुरा गरिरहँदा पनि ट्रेडमिलमा हिँड्ने गरी कोठा मिलाउन सकिन्छ । मोबाइलमा कुरा पनि बसेरभन्दा उभिएर वा केही हिँडेर गर्दा बेस हुन्छ । अफिसका सहकर्मीसँग इन्टरकम (फोन)का सहायताले कुरा गर्नुभन्दा आमनेसामने कुरा गर्न जानेजस्ता कामले पनि शारीरिक सक्रियता कायम राख्न सकिन्छ । असन्तुलित खाना, अल्पनिद्रा र बढी काममा शारीरिक सक्रियता वा व्यायाम भयो भने पनि जोखिम उत्पन्न हुन सक्छ । सन्तुलित वा निश्चित समयमा खानाको टुंगो छैन, धपेडी, शारीरिक सक्रियता, अल्पनिद्रा आदि विसंगति जोडिए भने क्षयरोग, पेट र कलेजोका रोग, तनाव, चिडचिडाहट आदि उत्पन्न हुन सक्छन् । यसले कपाल चाँडै फुल्ने वा झर्ने, रक्तअल्पता, आँखाको शक्ति कमजोर हुने हुन सक्छ । बिहान सबेरै उठ्ने, बिहानको समय शारीरिक सुगठन, स्वस्थ मनस्थिति बनाउने कार्य गर्ने र अफिसमा पनि शारीरिक सक्रियता कायम राख्ने हो भने रोग वा शारीरिक विकार उत्पन्न हुन पाउँदैन । नयाँ पत्रिकाबाट