काठमाडौँ । उत्तरी सेतो गैँडाको प्रजातिलाई बचाउन वैज्ञानिकहरू अब कृत्रिम गर्भाधानको सहारा लिएका छन्। पृथ्वीमा यस प्रजातिका दुईवटा गैँडा मात्र बाँकी छन्। वैज्ञानिकहरूले प्रयोगशालामा सिर्जना गरिएको भ्रूणलाई महिला गैँडाको पाठेघरमा सफलतापूर्वक प्रत्यारोपण गरेका छन् ।

गैँडाको कृत्रिम गर्भाधान गरिएको पहिलो पटक हो । उत्तरी सेतो गैँडाको प्रजातिसँग सम्बन्धित दक्षिणी सेतो गैँडाको उप-प्रजाति भ्रूण विकास गर्न प्रयोग गरिएको छ।

जर्मनीको लाइबनिज इन्स्टिच्युट फर जु एन्ड वाइल्डलाइफ रिसर्चका वैज्ञानिक सुसान होल्जले भनिन्, ‘पहिलो पटक गैँडामा भ्रूण स्थानान्तरण गर्न पाउनु एउटा ठुलो उपलब्धि हो।’

यो प्रजाति कुनै समय मध्य अफ्रिकामा पाइन्थ्यो तर गैँडाको सिङको मागका कारण सिकारीको शिकारका कारण लोप भइसकेको छ। अब यस प्रजातिका दुई पोथी गैँडा मात्र बाँकी छन्: नाजिन र उसकी छोरी फतु।

उनीहरूलाई अहिले अफ्रिकाको ओल पेजेटा नेचर रिजर्भमा कडा सुरक्षामा राखिएको छ। हाल यो प्रजाति प्राविधिक रूपमा लोप भएको छ किनभने बाँकी दुई गैँडाहरू पनि पुनः उत्पादन गर्न असमर्थ छन्।