काठमाडौँ । क्रोएसियाका फ्रिडाइभर भिटोमिर मारिचिचले ३ मिटर गहिरो पोखरीमा २९ मिनेट ३ सेकेन्डसम्म सास रोकेर नयाँ विश्व कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनले अघिल्लो रेकर्डलाई करिब ५ मिनेटले पछि पारेका हुन् ।

साधारण मानिसले केही सेकेन्ड वा मिनेट मात्र सास रोक्न सक्छन्, तर विशेष तालिम प्राप्त फ्रिडाइभरहरूले धेरै लामो समयसम्म पानीमुनि सास रोकेर राख्न सक्छन्। यस्ता व्यक्तिहरूले डायफ्रामिक श्वासप्रश्वास, कार्डियोभास्कुलर व्यायाम र ध्यानजस्ता कडा शारीरिक र मानसिक तालिम लिन्छन् ।

आफ्नो यो उपलब्धिपछि मारिचिचले भने, ‘शारीरिक रूपमा यो झन्–झन् गाह्रो हुँदै गयो, विशेष गरी मेरो डायफ्रामको सङ्कुचनका कारण। तर मानसिक रूपमा मैले हार मान्ने छैन भन्ने थाहा थियो। २० मिनेटपछि सबै कुरा सजिलो भयो, कम्तीमा मानसिक रूपमा ।’

कसरी हुन्छ यस्तो अद्भुत कार्य ?

जब हामी सास रोक्छौँ, हाम्रो रगतमा अक्सिजनको स्तर घट्छ र कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा बढ्छ। जब कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा निश्चित स्तरमा पुग्छ, हाम्रो शरीरले सास फेर्नका लागि अनैच्छिक रूपमा डायफ्राम (श्वासप्रश्वासको मुख्य मांसपेशी) लाई सङ्कुचित गर्न थाल्छ। यो अवस्थालाई ‘फिजिओलोजिकल ब्रेक–पोइन्ट’ भनिन्छ, जहाँ सास फेर्ने तीव्र इच्छा जाग्छ, जुन पानीमुनि घातक हुन सक्छ। तर, फ्रिडाइभरहरू यो अनैच्छिक प्रतिक्रियालाई अन्तिम क्षणसम्म रोक्न प्रशिक्षित हुन्छन् ।

मारिचिचको सफलतामा डायफ्रामिक श्वासप्रश्वास र कार्डियोभास्कुलर व्यायामका साथै मानसिक अनुशासनका लागि ध्यान पनि महत्त्वपूर्ण छ ।

उनीहरूले डर र चिन्तालाई नियन्त्रणमा राख्नुपर्छ र अक्सिजन खपतको दर घटाउन मानसिक तथा शारीरिक गतिविधि कम गर्नुपर्छ ।