काठमाडौँ । आधुनिक जीवनशैलीले मधुमेहलाई सामान्य तर खतरनाक स्वास्थ्य समस्या बनाएको छ । अहिले त बच्चाहरूमा जन्मँदै मधुमेह देखिएको उदाहरण पनि छन् । यसले भावी पुस्ताका लागि गम्भीर खतरा निम्त्याउने पक्का छ । स्वास्थ्य विज्ञहरूले मधुमेहको लागि उचित आहार बिहारको बारेमा बारम्बार भनिरहेका छन् । तर धेरैजसो मानिस मधुमेहमा उचित आहारा के हो भनेरै बुझ्दैनन् । मधुमेहका बिरामीहरूले दूध र दही खान सक्छन्, तर सही मात्रा, समय र प्रकार छनौट गर्नु महत्त्वपूर्ण छ ।
 
दूध र दही दुवैमा कम ग्लाइसेमिक इन्डेक्स हुन्छ, त्यसैले तिनीहरूले रगतमा चिनी द्रु रूपमा बढाउँदैन । यसबाहेक, यसमा पाइने प्रोटिन र क्याल्सियमले हड्डीहरूलाई बलियो बनाउँछ, पाचन सुधार गर्छ र भोक पनि नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ । यसैकारण दूध र दही मधुमेहका बिरामीहरूका लागि सुरक्षित र लाभदायक मानिन्छ ।
 

• कहिले र कति सेवन गर्ने दूध ?

–एक कप दूधको ग्लाइसेमिक इन्डेक्स ३० र ४० को बीचमा हुन्छ, जुन मधुमेहका बिरामीहरूका लागि उपयुक्त हुन्छ ।
 
–मधुमेहका बिरामीहरूले दैनिक ५०० ग्रामसम्म दूध खान सक्छन् । यो परिमाणमा दूध एकैचोटि नभई थोरै थोरै हिस्सामा पिउन सकिन्छ ।
 
–पूर्ण फ्याट भएको दूधको सेवनबाट बच्नुहोस् । सकेसम्म कम फ्याट भएको दूध मात्र प्रयोग गर्नुहोस् ।
 
–दूधमा चिनी, मह जस्ता कुनै पनि गुलियो पदार्थ मिसाउनु हुन्न ।
 
–तपाईँलाई गुलियो स्वाद मन पर्छ भने, तपाईँले दूधसँग प्राकृतिक रूपमा पाकेको खजूर खान सक्नुहुन्छ ।
 
–दूध बिहान वा राति खान सकिन्छ ।
   

• कहिले र कति मात्रामा खान सकिन्छ दही ?

 –आयुर्वेदका अनुसार दही दिनको समयमा खानुपर्छ । एक पटकमा एक कचौरा दही पर्याप्त हुन्छ ।
 
–दहीमा चिनी बिलकुलै  थप्नु हुन्न ।
 
–दहीमा भुटेको जिरा र थोरै कालो नुन हालेर सेवन गर्नु राम्रो हुन्छ ।
 
–दहीले पाचन सुधार गर्छ र राम्रो आन्द्राको ब्याक्टेरियालाई बलियो बनाउँछ, जसले गर्दा मधुमेहका बिरामीहरूका लागि यो फाइदाजनक हुन्छ ।
 
–रातको सयमा दही खानबाट सकेसम्म बच्नुहोस् ।
 
मधुमेह भएकै कारण दूध र दहीको सेवन बन्द गर्नु पर्छ भन्ने छैन । आफ्नो आहारमा यी दुईलाई समावेश गर्न सकिन्छ । तर यसलाई सही मात्रामा र सही समयमा सेवन गर्नु बढी महत्त्वपूर्ण छ । दूध खाँदा सकेसम्म कम फ्याट भएको खानु पर्छ । दही पनि दिनभरि सीमित मात्रामा र कुनै गुलियो पदार्थ बिना नथपिईकन सेवन गर्न सकिन्छ । यसो गर्दा मधुमेहलाई राम्रोसँग नियन्त्रणमा राख्न सकिन्छ ।
  
(अस्वीकरणः सल्लाह सहितको यो सामग्री सामान्य जानकारीका लागि अनलाइन स्रोतबाट तयार पारिएको हो । कुनै पनि हिसाबले यो चिकित्सा रायको विकल्प होइन । थप जानकारीको लागि सधैँ विशेषज्ञ वा आफ्नो डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस् ।)