काठमाडौँ । आजकल भोक नलाग्नु सामान्य समस्या भएको छ । कहिलेकाहीँ हामी थकान वा व्यस्त तालिकाको नतिजा भनेर यसलाई बेवास्ता गर्छौँ । तर लामो समयसम्म यो समस्या रहिरहनु भनेको शरीरको लागि खतरनाक सङ्केत हुन सक्छ । भोक नलाग्नु शरीरमा असन्तुलन वा समस्याको सङ्केत हुन सक्छ भन्ने विश्वास आयुर्वेद र विज्ञान दुवैले गर्छन् । आयुर्वेदका अनुसार कमजोर पाचन शक्तिका कारण पनि भोक नलाग्न सक्छ ।

विज्ञानले हार्माेनल परिवर्तन, तनाव वा रोगले मस्तिष्क र पेटबिचको सङ्केतहरूलाई बाधा पुर्‍याउँछ भन्ने विश्वास गर्छ, जसले गर्दा भोक लाग्दैन ।

पाचन

 भोक नलाग्नुको सबैभन्दा सामान्य कारणमध्ये एक पाचनसम्बन्धी समस्या हो । यदि ग्यास, एसीडीटी वा कब्जियत जस्ता समस्याहरू छन् भने शरीरले कम खाना चाहन्छ । आयुर्वेदमा, यसलाई अपच भनिन्छ, जसको अर्थ पाचनले राम्रोसँग काम नगर्दा, खाना खाने इच्छा कम हुन्छ । यसले पेटमा भारीपन वा जलन पनि निम्त्याउँछ ।

बिमारी

 रोगहरू पनि भोक नलाग्नुको प्रमुख कारण हुन् । चिसो लाग्नु, ज्वरो आउनु, भाइरल सङ्क्रमण, पेटको फुल्नु वा सुन्निनु, वा फुड प्वाइजनिङजस्ता अवस्थाहरूले शरीरलाई कमजोर बनाउँछ । यस समयमा, शरीरले ऊर्जा बचत गर्ने प्रयास गर्छ र खाना पचाउन समय खर्च गर्न चाहँदैन, जसले गर्दा भोक कम हुन्छ ।

तनाव

 तनाव र मानसिक स्थितिले पनि भोकलाई असर गर्छ । अत्यधिक चिन्ता, डिप्रेसन, वा उदासीले हर्माेनलाई असर गर्छ । यो परिवर्तनले मस्तिष्कलाई पेटमा भोकको सङ्केत पठाउनबाट रोक्छ । आयुर्वेदले यसलाई मन–खाद्य असन्तुलनसँग जोड्छ । जब दिमाग अशान्त हुन्छ, शरीरको अग्नि (आगो) कमजोर हुन्छ, र भोक घट्छ ।

औषधिहरू

 केही औषधिहरूले भोकलाई पनि असर गर्छ । उदाहरणका लागि, एन्टिबायोटिक, क्यान्सरको औषधि, दुखाइ निवारक, र एन्टी–डिप्रेसेन्टहरूले शरीरको प्राकृतिक भोकलाई दबाउन सक्छन् । यी औषधिहरूले पेट र मस्तिष्कबिचको हर्माेनल सङ्केतहरूलाई परिवर्तन गर्ने भएकोले कम भोक लाग्छ भनेर विज्ञानले भन्छ ।

 तपाईँलाई पनि भोक लाग्दैन ? लामो समयसम्म यस्तो समस्या रहिरह्यो भने तौल घट्ने, कमजोरी वा पोषणको कमीको अनुभव गर्नुभएको छ भने तुरुन्तै डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस् ।

 (अस्वीकरण: सल्लाहसहित यो सामग्रीले सामान्य जानकारीका लागि अनलाइन स्रोतबाट तयार पारिएको हो ।)