अनिल पोखरेल
राजविराज । बिहानैको घाम लाग्नासाथ शम्भुनाथ नगरपालिका–२ का किसान रामलखन यादव आफ्नो आँपबारीमा पुग्छन्। रुखका हाँगा हाँगामा फुलेका मञ्जरी नियाल्दै उनी भन्छन्, “यस्तो फूल त धेरै वर्षपछि देख्न पाइयो, मौसमले साथ दियो भने यसपालि ऋण तिरिन्छ।”

सप्तरीका अधिकांश गाउँमा यतिबेला यस्तै दृश्य देखिन्छ। पातभन्दा बढी फूलले ढाकिएका रुख, बगैँचाभरि फैलिएको मञ्जरीको सुवास र किसानको आँखामा पलाएको आशा—यी सबैले यस वर्ष राम्रो उत्पादनको संकेत दिएका छन्।

कृषि ज्ञान केन्द्र सप्तरीका अनुसार जिल्लामा ८ हजार २ सय ५३ हेक्टर क्षेत्रफलमा आँप खेती गरिएको छ। अनुकूल मौसम कायम रहे करिब ७५ हजार मेट्रिक टन उत्पादन हुन सक्ने अनुमान छ। तर किसानका लागि यी तथ्यांकभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा भनेको बगैँचामा लागेको फूल सुरक्षित रहनु हो।

रुपनीका किसान सीताराम मण्डल भन्छन्, “फूल त राम्रो लागेको छ, तर चैत्र–वैशाखको हावाहुरीले सबै बिगारिदिन्छ कि भन्ने डर छ।” गत वर्ष असिनाले ठूलो क्षति पुर्‍याएकाले यसपालि किसानहरू सतर्क छन्। मधुवाजस्ता रोग नियन्त्रण गर्न औषधि छर्कने काम पनि बढेको छ।

सप्तरीमा मालदह जातको आँप बढी लगाइन्छ। साथै कृष्णभोग, अम्रपाली, बम्बै र कलकतिया जातका बोट पनि प्रशस्तै छन्। उत्पादन भएपछि यी आँपहरू स्थानीय हाटबजार मात्र होइन, काठमाडौँ, पोखरा, विराटनगर र धरानसम्म पुग्ने गरेका छन्।

महुलीका एक किसानका अनुसार अहिले नै व्यापारीहरू बगैँचा हेर्न आउन थालेका छन्। “फूल राम्रो देखेपछि ठेक्का दिन सजिलो हुन्छ,” उनी भन्छन्, “बजार खोज्दै हिँड्नुभन्दा पहिले नै सम्झौता हुँदा ढुक्क हुन्छ।”

सिँचाइ सुविधा सीमित र सुख्खा जमिनमा अन्य बाली राम्रो नफल्ने भएकाले यहाँका धेरै किसानले आँपलाई मुख्य आम्दानीको स्रोत बनाएका छन्। एकपटक राम्रो उत्पादन भए परिवारको खर्च, बालबालिकाको पढाइ र घरको सुधारसम्म सम्भव हुने उनीहरूको विश्वास छ।

मधेश प्रदेशमा करिब २९ हजार ९९ हेक्टर क्षेत्रफलमा आँप खेती हुने गरेको तथ्यांक छ, जसमा सप्तरी प्रमुख उत्पादन क्षेत्रमध्ये एक मानिन्छ।

अहिले बगैँचामा फैलिएको मञ्जरीले किसानको मनमा मिठास थपेको छ। तर त्यो मिठास फलमा रूपान्तरण हुन अझै केही महिना कुर्नुपर्छ। मौसमले साथ दिए यस वर्ष सप्तरीका आँपबारीले किसानका अनुहारमा साँचो मुस्कान फुलाउने अपेक्षा गरिएको छ।