काठमाडौँ । नेपाली कांग्रेसले फागुन २१ को निर्वाचनमा अपेक्षित परिणाम आउन नसक्नुमा आफ्ना सफल नीतिहरूको स्वामित्व लिन नसक्नु र विपक्षीको भ्रामक प्रचारलाई चिर्न नसक्नुलाई समेत कारण मानेको छ।
पार्टीको प्रारम्भिक समीक्षा प्रतिवेदनमा निजी क्षेत्रको विकास, वैदेशिक रोजगारीको बाध्यता र गैर आवासीय नेपालीहरूसँगको सम्बन्धका बारेमा आत्ममन्थन गरिएको छ।

प्रतिवेदनमा नेपालमा आज निजी क्षेत्रको जुन व्यापक उपस्थिति छ, त्यो कांग्रेसले लिएको नीतिकै परिणाम भएको जिकिर गरिएको छ ।  जुत्ता उत्पादनदेखि बिजुली उत्पादनस र बैंक, अस्पताल तथा सञ्चार माध्यमहरूसम्मको विस्तार कांग्रेसकै उदार आर्थिक नीतिका कारण सम्भव भएको प्रतिवेदनमा जिकिर गरिएको छ ।  तर, सरकारले जुत्ता उत्पादन गर्ने होइन, निजी क्षेत्रलाई प्रोत्साहन गर्ने हो भन्ने सामान्य कुरा जनतालाई बुझाउन नसक्दा उल्टै आलोचना खेप्नुपरेको कांग्रेसको निष्कर्ष छ। ‘विद्युत उत्पादनको दुई तिहाइ हिस्सा निजी क्षेत्रले ओगटेको छ, तर यसको श्रेय लिनुको साटो हामी आलोचनाको सिकार भयौँ,’ प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

त्यस्तै, वैदेशिक रोजगारीको विषयलाई लिएर विपक्षीले फैलाएको मनोविज्ञानलाई पनि कांग्रेसले हारको एउटा कडी मानेको छ। वैदेशिक रोजगारी तत्कालीन नेपालको बाध्यता रहेको यथार्थलाई लुकाएर विपक्षीले ‘चुनाव जिते वैदेशिक रोजगारी अन्त्य हुने’ जस्ता भावनात्मक र आकर्षक नारा दिएर मतदातालाई प्रभावित पारेको कांग्रेसको ठहर छ। कांग्रेसलाई वैदेशिक रोजगारीको ‘दोषी’ का रूपमा चित्रण गरिँदा त्यसको वास्तविक आर्थिक र सामाजिक पाटो बुझाउन पार्टी चुकेको समीक्षा गरिएको छ।

गैरआवासीय नेपालीहरूका सम्बन्धमा पनि कांग्रेसले आफ्नो कमजोरी औँल्याएको छ। डायस्पोरामा ‘नेपालमा केही भएको छैन र सबै खराब छ’ भन्ने नकारात्मक मनोविज्ञान व्याप्त रहेको र त्यसलाई चिर्न नसकिएको कांग्रेसले स्वीकार गरेको छ। 

गैरआवासीय नेपालीलाई नागरिकता दिलाउन संवैधानिक बन्दोबस्त र चुनावी प्रतिबद्धतामा सबैभन्दा दृढ भएर उभिए पनि विदेशमा रहेका नेपालीहरूको ‘मन र मत जित्न नसक्नुलाई कांग्रेसले आफ्नो सांगठनिक कमजोरीका रूपमा व्याख्या गरेको छ।