वासिङ्टन डिसी । इजरायल र लेबनानबिच तीन दशकभन्दा लामो समयपछि पहिलोपटक ऐतिहासिक कूटनीतिक वार्ता भएको छ। इरान समर्थित सशस्त्र समूह हिजबुल्लाह र इजरायली सेनाबिच जारी भीषण लडाइँ अन्त्य गर्ने उद्देश्यले अमेरिकाको वासिङ्टनमा यो दुर्लभ संवाद भएको हो। 

सन् १९९३ पछि पहिलोपटक भएको यो उच्चस्तरीय वार्तालाई अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले ‘ऐतिहासिक अवसर’ को रूपमा चित्रण गरेका छन्। उनले यो पहलले लेबनानमा हिजबुल्लाहको प्रभाव अन्त्य गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गरे।

अमेरिकी मध्यस्थतामा भएको यस वार्तामा दुवै पक्ष भविष्यमा प्रत्यक्ष वार्तालाई निरन्तरता दिन सहमत भएका छन्। बैठकमा इजरायलले हिजबुल्लाहसहितका सबै गैर-राज्य सशस्त्र समूहहरूको पूर्ण निःशस्त्रीकरण हुनुपर्ने अडान राखेको छ। 

अर्कोतर्फ, लेबनानले तत्काल युद्धविरामको माग गर्दै मुलुकमा व्याप्त मानवीय सङ्कट सम्बोधनका लागि ठोस कदम चाल्न आग्रह गरेको छ। लेबनानी राष्ट्रपति जोसेफ आउनले यो वार्ताले लेबनानी जनता, विशेषगरी दक्षिणी क्षेत्रका बासिन्दाको पीडा अन्त्य गर्ने आशा व्यक्त गरेका छन्। उनले लेबनानको सुरक्षाको पूर्ण जिम्मेवारी लेबनानी सेनाले मात्र लिनु नै समस्याको एकमात्र समाधान भएको उल्लेख गरे।

यद्यपि, कूटनीतिक टेबलमा वार्ता भइरहँदा युद्धमैदानमा भने तनाव कम भएको छैन। गत मार्च २ देखि सुरु भएको इजरायली सैन्य कारबाहीमा अहिलेसम्म २ हजारभन्दा बढीको ज्यान गइसकेको छ। 

वासिङ्टनमा वार्ता भइरहेकै समयमा हिजबुल्लाहले इजरायल र लेबनानमा रहेका इजरायली सेनामाथि २४ भन्दा बढी आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। उत्तरी इजरायली बस्तीहरूमा दिनभरजसो ड्रोन र रकेट आक्रमणको चेतावनी दिने साइरन बजिरहेका छन्। इजरायलले हिजबुल्लाहको सैन्य संरचना ध्वस्त पार्नु नै आफ्नो सैन्य अभियानको मुख्य लक्ष्य रहेको दोहोर्‍याउँदै आएको छ।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता टमी पिगोटले वार्ता सकारात्मक दिशामा अघि बढेको र दुवै देश हिजबुल्लाहको प्रभाव घटाउन मिलेर काम गर्न सहमत भएको जानकारी दिएका छन्। अमेरिकाले हिजबुल्लाहको आक्रमणविरुद्ध इजरायलको रक्षा गर्ने अधिकारको समर्थन गरे पनि यस प्रक्रियाले समय लिने बताएको छ। 

लेबनानी सरकार आफैँमा हिजबुल्लाहलाई नियन्त्रण गर्न सीमित क्षमतामा रहेका कारण यो वार्ताको सफलता र कार्यान्वयन पक्ष अझै चुनौतीपूर्ण देखिन्छ। यसअघि सन् २०२३ र २०२४ मा गाजा युद्ध चर्किएका बेला पनि इजरायल र हिजबुल्लाहबिच भीषण संघर्ष भएको थियो।