काठमाडौँ । बजारमा उपलब्ध हरेक पहेँलो केरा स्वस्थकर हुन्छ भन्ने छैन । चम्किलो रङ्ग अनि बोक्रामा सबैतिर एकनास पहेँलो केरातिर हाम्रो आँखा गइहाल्छ । तर यसको पछाडिको सत्यता अलि डरलाग्दो हुन सक्छ । 

बढ्दो माग र द्रुत नाफाको खोजीमा व्यापारीहरूले प्राकृतिक विधिको सट्टा रसायन प्रयोग गरेर पनि फल पकाएको हुन सक्छ । यस्ता केरा बाहिरबाट राम्रो देखिए पनि भित्रबाट स्वास्थ्यको लागि हानिकारक हुन सक्छन् । 

सबैभन्दा जरुरी कुरा यस्ता केरा चिन्न सजिलो भने छैन । यद्यपि, यदि केही साना विवरणहरूमा ध्यान दिने हो भने तपाईंले १० सेकेन्डमै वास्तविक र नक्कली (कार्बाइड हालेर पकाइएका) केरा छुट्याउन सक्नुहुन्छ । 

बजारमा तीन प्रकारका पाकेका केराहरू पकाइन्छ । बजारमा उपलब्ध केराहरू तीन फरक विधिहरू प्रयोग गरेर पाक्छन् भन्ने कुरा थाहा पाउँदा तपाईंलाई छक्क पर्नुहुनेछ, प्रत्येकको फरक प्रभाव हुन्छ । 

१. परम्परागत विधि (काठको तापबाट)

यो सबैभन्दा पुरानो र प्राकृतिक विधि हो । यस विधिमा, काँचो केरा बन्द कोठामा राखिन्छ र काठ जलाएर तापक्रम बढाइन्छ । कहिलेकाहीँ, बेसार वा अन्य घरेलु उपचारहरू पनि प्रयोग गरिन्छ । कोठा केही समयको लागि बन्द राखिन्छ। केरा बिस्तारै र समान रूपमा पाक्छ । 

२. रासायन हालेर

यो विधि आजकल सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने विधि हो । यो सबैभन्दा हानिकारक पनि हो । एउटा कन्टेनरमा रासायनिक घोल तयार गरिन्छ, र काँचो केरा त्यसमा डुबाइन्छ । छोटो समयमै, केरा हरियोबाट पहेँलो हुन्छ । 

३. पकाउने कोठा ९

यो वैज्ञानिक र आधुनिक विधि हो यसरी पकाउने विधि सबैभन्दा सुरक्षित विधि हो । यसमा केरालाई नियन्त्रित तापक्रममा राखिन्छ । तिनीहरूलाई इथिलीन ग्यास प्रयोग गरेर प्राकृतिक रूपमा पकाउन सकिन्छ । 

रासायनिक रूपमा पाकेको केरा चिन्ने सूत्र

१. डाँठ हेर्नुहोस्: केरा बाहिरबाट पूर्ण रूपमा पहेँलो छ तर डाँठ हरियो रहन्छ भने शंका गर्ने ठाउँ छ । यो रासायनिक रूपमा पाकेको हुन सक्छ । 

२. रंगमा ध्यान दिनुहोस्: यदि रङ्ग धेरै चम्किलो र एकरूप छ, र पहेँलो रङ्ग प्राकृतिक देखिँदैन भने, यो रासायनिक रूपमा पाकेको हुन सक्छ । 

३. कालो दागहरू खोज्नुहोस्: प्राकृतिक केरामा साना कालो दागहरू हुन्छन्, जबकि रासायनिक रूपमा पाकेको केरामा त्यस्ता दागहरू कम वा कुनै हुँदैनन् । 

४. गन्धबाट चिन्ने: प्राकृतिक रूपमा पकाइएको केरामा हल्का, मीठो सुगन्ध हुन्छ, जबकि रासायनिक रूपमा पाकेको केरामा प्रायः कुनै वा अनौठो गन्ध हुँदैन । 

५. स्वाद: केराको स्वाद फिक्का वा अजिब लागेको छ भने बुझ्नुहोस् केही गलत छ । 

६. छिटो बिग्रन्छ: रासायनिक रूपमा पाकेको केरा छिटै कालो हुन्छ वा छिटो सड्छ । 

कुन सबैभन्दा हानिकारक हो ? 

रासायन हालेर पकाइएको केराले सबैभन्दा बढी हानि पुर्‍याउन सक्छ । यी केरा बाहिरबाट हेर्दा आकर्षक देखिन सक्छन् तर भित्रबाट कम पाकेको र हानिकारक हुन सक्छन् । यस्ता फलहरू बारम्बार सेवन गर्नाले पेट, पाचन र स्वास्थ्य समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ ।

सुरक्षित रहने सजिलो तरिका

• बोक्रा धेरै चम्किलो र समान तरिकाले पाकेको केराहरू किन्नबाट बच्नुहोस्
• हल्का दागहरू भएका केराहरू बढी प्राकृतिक हुन्छन् ।
• स्थानीय रूपमा वा विश्वसनीय विक्रेताबाट किन्नुहोस् ।
•  मौसम अनुसार फलफूल किन्नुहोस् ।