हाड जोर्नी विशेषज्ञ तथा सामाजिक अभियन्ता डा. गोविन्द केसीले तस्बिरहरूको सङ्गालो र सन्दर्भलाई समेटेर पुस्तक प्रकाशित गरेका छन् । करिब चार दशक लामो चिकित्सक पेसामा सक्रिय रहेका डा. केसीले ०७६ असोज २७ गते त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पताल महाराजगन्जबाट सेवा निवृत्त भएका थिए । यस अवधिमा देश भरी खिचिएकामध्ये केही तस्बिरहरू सङ्कलन गरी ‘एक साधारण नागरिक तथा सामान्य डाक्टरले देखेको नेपाल’ नामक पुस्तक बजारमा ल्याएका छन् उनले ।

पुस्तकमा डा. केसीले आफू पुगेका ठाउँका तस्बिरसँगै त्यो ठाउँबारे संक्षिप्त विवरण र  वस्तुगत अवस्था उजागर गरेका छन् । 

कलेज जीवनदेखि नै फोटोग्राफीको सोख भएका उनले बेलाबेला साथीहरूको क्यामरा लिएर प्राकृतिक दृश्य, पशुपन्छी र कहिलेकाहीँ आफ्नै तस्बिर खिचाउने गरेको स्पष्ट पारेका छन् । सन् १९८६ को जनवरीमा बङ्गलादेशको राज शाही मेडिकल कलेजबाट एमबीबीएसको इन्टर्नसिप सकिँदासम्म छात्रवृत्तिको रकमबाट जोगाएर राखेको चार हजार टका खर्चेर यासिका नामक जुमसहितको क्यामेरा किनेको प्रसङ्ग पनि पुस्तकमा छ । 

त्यहीबाट फोटोग्राफी यात्रा सुरु भएको लेखक डा. केसीले उल्लेख गरेका छन् । विशेषतः सन् १९९३ मा हाड जोर्नी विषयमा स्नातकोत्तर डिग्री हासिल गरेर आएयता देशभित्र डा. केसीले स्वास्थ्य शिविर गर्ने र स्वास्थ्यकर्मीलाई हाड जोर्नीसम्बन्धी आधारभूत तालिम दिने क्रममा उनले धेरै तस्बिर खिचेका थिए । 

देशका सबै जिल्ला र मानवीय सहायता तथा अध्ययनका क्रममा विश्वको स्विट्जरल्याण्ड, युरोपेली देशहरू, अस्ट्रेलिया लगायतका देशमा पुग्दा पनि डा. केसीले तस्बिर खिचेका थिए । पेसागत उत्कृष्टताका लागि देश घुमेर व्यवहारिक सिकाइ गर्नुपर्ने बोध लेखकलाई भएको देखिन्छ । 

डा. केसीले विभिन्न अध्ययन, तालिम र मानवीय सेवाका लागि विकसित र अर्धविकसित देशमा रहँदाको अनुभव पुस्तकबाट बाँडेका छन् । यात्राकै क्रममा देश विदेशका भौगोलिक क्षेत्र, आर्थिक अवसर अनुसारको चुनौती र यथार्थबारे बुझ्न सहयोग पुगेको उनको अनुभव छ । यात्राले ती देशका लोकतन्त्र, शासकीय व्यवस्था र सभ्यताबारे तुलनात्मक अध्ययन गर्न अवसर मिलेको लेखकको अनुभव छ ।  

‘यात्राका क्रममा लोकतन्त्र, शासकीय व्यवस्था र सभ्यताबारे नै तुलनात्मक अध्ययन गर्न पाएँ । शैक्षिक, राजनीतिक र सामाजिक मानक र विधिको शासनका हिसाबले पनि नेपाललाई अन्य मुलुकसित तुलना गर्ने अवसर पाएँ’, लेखक डा. केसीले उल्लेख गरेका छन् । 

प्राध्यापक पदबाट सेवा निवृत्त भएको ६ वर्ष पुरा गरिसक्दा पनि डा. केसीले देशभरिका मानिसलाई स्वास्थ्य सेवा दिने र तस्बिर खिच्ने काम जारी राखेका छन् । 

धेरैले लेखकलाई आत्मकथा वा संस्मरण लेख्न सुझाएका थिए । कतिपयले उनलाई बोल्न र त्यसका आधारमा जीवनी लेखिदिने पनि बताएका थिए । तर त्यस्ता सुझावलाई अस्वीकार गरी आफू प्रकाशित हुनुभन्दा पनि नेपालको अवस्था प्रकाशित गर्ने कुरामा उनले रुचि राखेको देखिन्छ । 

विभिन्न मुद्दा र प्रसङ्गमा पटक–पटक अनशन बसेका लेखक डा. केसीले – म कसरी आन्दोलनकारी बन्न पुगेँ भन्ने पुस्तकमार्फत पाठकहरूले बुझुन् भन्ने अपेक्षा राखेको देखिन्छ । 

यो पुस्तक दुई भागमा विभाजित छ । पहिलो भागमा देशका अनुहार र भेसभुसा, बालबालिका, भूकम्प, उल्लेखनीय रोग, बिरामी र केही स्वास्थ्य सूचकाङ्क, जीविका र जीवन शैली, जङ्गल र रुख बिरुवा, अर्थतन्त्र, यातायात, सरसफाइ, फोहोर व्यवस्थापन जस्ता विषयमा तस्बिरमार्फत जानकारी दिइएको छ । 

त्यस्तै वायु प्रदूषण र पर्यावरण, संस्था, दाउरा र गुइँठा, जिल्ला सदरमुकाम र जिल्लाका केही तथ्याङ्क, तीर्थस्थल, संस्कृति, स्कुल तथा शैक्षिक संस्था, नागरिक कर्तव्य र दायित्व, दरबार, धरोहर र स्मारकबारे पनि पुस्तकमा चर्चा गरिएको छ। 

दोस्रो भागमा भरिया, जलस्रोतको धनी, पानीमा गरिब, स्वास्थ्य संस्था, घर, वासर भवन, खेती र खाद्यपदार्थ, नदी, ताल तलैया, चाडपर्व, पशुपन्छी र किरा, किल्ला, हिमाल, पहाड र उपत्यका, गाउँ, सहर र गल्ली लगायतका तस्बिरहरू पस्किएका छन् । त्यसैगरी  सडक, गोरेटो र गुफा, जलवायु परिवर्तन र प्राकृतिक विपत्ति, ललितकला, वस्तुकला र हस्तकला, मौसम र हावापानी, फूल, नेपालको आनुवंशिक पुर्खौली तथा अन्तरसम्बन्ध, सेवा र भ्रमण जस्ता बिषय पनि पुस्तकमा समेटिएका छन् ।

पुस्तकको भाषा शैली सरल छ । लेखक डा. केसीले नेपालका विभिन्न क्षेत्रका जनताका जीवनशैली, आर्थिक, सामाजिक, भौतिक पूर्वाधार, राजनीतिक, धार्मिक, सांस्कृतिक, प्राकृतिक, पर्यावरण, वनस्पति, जनावर, पशुपक्षी, भौगोलिक विविधता लगायतका पक्षलाई तस्बिर र लेखनबाट पस्किएका छन् । 

माओवादी सशस्त्र द्वन्द्व, जनआन्दोलनदेखि गत वर्ष भदौमा भएको जेनजी आन्दोलनले पारेको प्रभावलाई पनि शब्द र तस्बिर मार्फत समेट्ने प्रयास गरिएको छ । पुस्तक राजनीतिज्ञ, समाजशास्त्री, मानवशास्त्री, नीति निर्माता, भूगोलविद्, इतिहासकार, शिक्षक, चिकित्सक, पत्रकार लगायत सबै पक्षलाई उपयोगी देखिन्छ ।  

पुस्तकमा भएका भाषागत त्रुटि र तस्बिरहरूको गुणस्तर सम्बन्धमा कुनै कमजोरी रहेका भए त्यसप्रति लेखकले क्षमाको अपेक्षा गरेका छन् । डा. जीवन क्षेत्रीले भाषा सम्पादन गरेका पुस्तकको लेखक र प्रकाशक डा. केसी आफै हुन् ।

चार सय २० पृष्ठको यस पुस्तकको डिजाइन ‘डिजाइन चौतारी’ले गरेको छ । यो पुस्तकको मूल्य ८०० रुपैयाँ रहेको छ ।