ललितपुर । विजयादशमीको नवमीदेखि एकादशीसम्म ललितपुरको प्राचीन बस्ती बुङ्मती विशेष धार्मिक र सांस्कृतिक उत्साहले भरिन्छ। यस अवधिमा गोरखास्थित मनकामना मन्दिर बन्द गरिन्छ, किनभने भक्तजनहरूको विश्वासअनुसार माता मनकामना तीन दिनका लागि बुङ्मतीमा विराजमान हुन्छिन्।

बुङ्मतीस्थित मनकामना मन्दिरमा तान्त्रिक विधिपूर्वक पूजा सम्पन्न भएपछि देवीलाई रातो मच्छिन्द्रनाथको तीन पटक परिक्रमा गराइन्छ। यसमार्फत उपत्यकाको संरक्षक देवता र देवीबीचको गहिरो सम्बन्ध प्रकट हुन्छ। त्यसपछि मातालाई ह्याङ्ग्रीव भैरवको मन्दिरमा प्रतिष्ठा गरिन्छ। दिनभर पूजाआजा र दर्शनको व्यवस्था हुने र रातभर गाउँभरि उल्लासपूर्ण यात्रा निकाल्ने परम्परा छ। अन्तिम दिनमा मात्र देवीलाई पुनः आफ्नै मन्दिरमा भित्र्याइन्छ।

किंवदन्तीअनुसार, माता मनकामना आफ्ना पति राजा राम शाहसँग मच्छिन्द्रनाथको जात्रा हेर्न बुङ्मती आउनुभएको थियो। साधारण ज्यापु–ज्यापुनीको भेषमा आएकी मातालाई तान्त्रिक साधकहरूले चिने र यहीँ बस्न आग्रह गरे। गोरखास्थित मूल मन्दिर छोड्न नसक्ने भए पनि माताले वर्षको तीन दिन बुङ्मतीमा बस्ने वाचा गरेको विश्वास रहँदै आएको छ।

धार्मिक अनुष्ठानसँगै यो पर्व गोरखा र बुङ्मतीबीचको ऐतिहासिक सम्बन्ध र सांस्कृतिक सहजीवनको प्रतीकका रूपमा मनाइन्छ। यसले साझा आस्था, परम्परा र सांस्कृतिक पहिचानलाई अझ प्रगाढ बनाउने विश्वास गरिएको छ।