काठमाडौँ । विश्वमा अधिकांशले एनर्जी ड्रिंकका रूपमा दुई पेय पदार्थ पिउँछन्; चिया र कफी । चाहे त्यो बिहानको निद्रा हटाउन होस् वा कार्यालयमा काम पूरा गर्न । अथवा दिनभर सक्रिय रहन । धेरैजसो मानिसहरू यी दुई पेय पदार्थहरूमा भर पर्छन् ।

दुवैको स्वाद अद्भुत हुन्छ, तर स्वास्थ्यको लागि कुन राम्रो हो ? प्रश्नमा प्रायः बहस हुन्छ । हालै गरिएको एक अध्ययनले हड्डीको स्वास्थ्यको सन्दर्भमा विशेषगरी चिया र कफीको तुलना गरेको छ ।

नयाँ अध्ययन अनुसार चियाले हड्डीलाई लागि थोरै फाइदा पुर्‍याएको देखिन्छ । यो अनुसन्धान अस्ट्रेलियाको फ्लिन्डर्स विश्वविद्यालयले गरेको थियो । यसले ६५ वर्ष र सोभन्दा माथिका १० हजार महिलाहरूको तथ्यांकको जाँच गरेर अनुसन्धानकर्ताहरूले चिया र कफीको सेवनले हिप र जाँघको हड्डीको मजबुतीलाई कसरी असर गर्छ भनेर बुझ्न खोजेका थिए । यो त्यही ठाउँ हुो, जहाँ लड्दा फ्र्याक्चर हुने सबैभन्दा बढी जोखिम हुन्छ ।

• अनुसन्धानले के फेला पार्‍यो 

अध्ययनको नतिजा न्युट्रिएन्ट्स जर्नलमा प्रकाशित भएको थियो । धेरै चिया पिउने महिलाहरूमा कफी पिउने महिलाहरूको तुलनामा १० वर्षपछि हिप हड्डीको खनिज घनत्व अलि राम्रो थियो । अनुसन्धानमा संलग्न वैज्ञानिक रायन लिउका अनुसार चिया किन बढी फाइदाजनक छ भन्ने कुरा अझै स्पष्ट छैन, तर चियामा पाइने क्याटेचिनजस्ता यौगिकहरूले हड्डी बनाउने कोषहरूलाई सक्रिय पार्न सक्छन् भन्ने विश्वास गरिन्छ ।

• त्यसोभए कफीको समस्या के हो?

कफीको अनुसन्धानमा एउटा रोचक निष्कर्ष सार्वजनिक भएको छ । दिनमा २–३ कप कफी पिउँदा हड्डीमा कुनै उल्लेखनीय प्रतिकूल प्रभाव पर्दैन । यद्यपि ५ वा सोभन्दा बढी कप कफी पिउँदा हड्डीको घनत्व गुम्ने जोखिम बढ्न सक्छ ।

• हड्डीको स्वास्थ्य किन महत्त्वपूर्ण छ ?

हड्डीको खनिज घनत्व घट्यो भने ओस्टियोपोरोसिसको जोखिम बढ्छ । उमेरसँगै हड्डीहरू पातलो र कमजोर हुँदै जान्छन्, जसले गर्दा फ्र्याक्चर हुने जोखिम बढ्छ । अमेरिकामा लगभग १ करोड ९० लाख मानिसहरू ओस्टियोपोरोसिसबाट पीडित छन् र लगभग ४ करोड ४० लाख यस रोगको जोखिममा छन् । यद्यपि यो रोग चिया वा कफीको कारणले मात्र हुँदैन । पारिवारिक इतिहास, रक्सी, सुर्तीजन्य पदार्थ, उमेर र जीवनशैलीले पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।

• त्यसोभए के हामीले कफी छोडेर चिया खान थाल्नु  पर्छ?

आवश्यक छैन। चियाका फाइदाहरू न्यूनतम रहेको विज्ञहरू विश्वास गर्छन् । धेरै अघिल्ला अध्ययनहरूले चिया र कफी दुवैले ओस्टियोपोरोसिसको जोखिम कम गर्न सक्छ भनेर पनि पत्ता लगाएका छन् ।

चिया पिउन जारी राख्नुहोस् र आफ्नो कफीको सेवन सीमित गर्नुहोस् । अमेरिकी कृषि विभागले प्रतिदिन ४०० मिलिग्रामभन्दा बढी क्याफिन नखाने पनि सिफारिस गर्छ, जुन लगभग ३ कप कफी हो । सन्तुलन कायम राख्नाले स्वाद र स्वास्थ्य दुवै सुनिश्चित हुनेछ ।