काठमाडौं । आईसीसी टी–२० विश्वकपको १०औँ संस्करण आजदेखि भारत र श्रीलंकाका विभिन्न सहरमा सुरु हुँदै छ । कूटनीतिक गतिरोध र दक्षिण एसियाली छिमेकीहरूबिच बढ्दो तनावको पृष्ठभूमिमा आईसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वकपको १०औँ संस्करण मार्च ८ सम्म आयोजना हुँदैछ।

३० दिने यस प्रतियोगितामा भारतका पाँच र श्रीलङ्काका तीन गरी आठ स्थानमा ५५ खेलहरू हुनेछन्।

एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय (ओडीआई) को तुलनामा टी–२० ढाँचा क्रिकेटको छोटो र छिटो स्वरूप हो। यसमा टोलीहरूसँग प्रति इनिङ २० ओभर हुन्छ र खेल करिब तीनदेखि चार घण्टासम्म चल्छ। यो ढाँचाले पावर हिटिङ र आक्रामकतालाई प्राथमिकता दिन्छ, र केही बलमै खेलको लय बदलिन सक्छ।

• यहाँ प्रतियोगिताको बारेमा जान्नुपर्ने सबै कुराहरू प्रस्तुत गरिएको छ:

खेलहरू कहाँ हुँदैछन्?
प्रतियोगिताको उद्घाटन शनिबार श्रीलङ्काको कोलम्बोस्थित सिंहाली स्पोर्ट्स क्लब क्रिकेट मैदानमा पाकिस्तान र नेदरल्यान्ड्सबिचको खेलबाट हुनेछ। फाइनल खेल मार्च ८ मा भारतको अहमदाबादस्थित नरेन्द्र मोदी रङ्गशालामा हुने तय गरिएको छ।

सन् २००९ मा प्रतियोगिता जितेको पाकिस्तानले सुरक्षाको कारण देखाउँदै आफ्ना सबै विश्वकप खेलहरू भारतको सट्टा श्रीलङ्कामा खेलाउन अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) लाई अनुरोध गरेको छ। यो व्यवस्थाले आईसीसीको अघिल्ला निर्णयहरूसँग मेल खान्छ, जसले भारतलाई पाकिस्तानले आयोजना गरेका खेलहरू तटस्थ स्थानमा खेल्न अनुमति दिएको थियो।

आयोजना गर्ने अन्य सहरहरूमा भारतका नयाँ दिल्ली, मुम्बई, चेन्नई र कोलकाता तथा श्रीलङ्काको क्यान्डी रहेका छन्।

• कुन-कुन टोली छनोट भएका छन्?

प्रतियोगितामा २० टोली सहभागी हुनेछन्:

१. अफगानिस्तान

२. अस्ट्रेलिया – २०२१ च्याम्पियन

३. क्यानडा

४. इंग्ल्याण्ड – २०१० र २०२२ च्याम्पियन

५. भारत – २००७ र २०२४ च्याम्पियन

६. आयरल्याण्ड

७. इटाली – डेब्यु गर्दै

८. नामिबिया

९. नेपाल

१०. नेदरल्यान्ड्स

११. न्युजिल्यान्ड

१२. ओमान

१३. पाकिस्तान – २००९ च्याम्पियन

१४. स्कटल्याण्ड

१५. दक्षिण अफ्रिका

१६. श्रीलंका – २०१४ च्याम्पियन

१७. संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई)

१८. संयुक्त राज्य अमेरिका

१९. वेस्ट इन्डिज – २०१२ र २०१६ च्याम्पियन

२०. जिम्बाब्वे

यस सूचीमा उल्लेखनीय रूपमा बंगलादेश छुटेको छ। बंगलादेश क्रिकेट बोर्डले भारतमा खेल्दा सरकारी सुरक्षा चिन्ताको कारण देखाउँदै आफ्ना खेलहरू स्थानान्तरण गर्न अनुरोध गरेको थियो, जसलाई अस्वीकार गर्दै प्रतियोगिताबाट हटाइयो र आईसीसीले उनको स्थानमा स्कटल्याण्डलाई आमन्त्रित गर्‍यो।

बंगलादेशले पुरुष टी–२० विश्वकप गुमाएको यो पहिलो पटक हुनेछ।

विरोध स्वरूप, पाकिस्तान सरकारले फेब्रुअरी १५ मा हुने समूह 'ए' को भारतविरुद्धको निर्धारित खेलमा मैदानमा नउत्रने बताएको छ।

पाकिस्तानका गृहमन्त्री तथा पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डका अध्यक्ष मोहसिन नकवीले गत साता बलोचिस्तानमा भएको आक्रमणमा भारतको संलग्नता रहेको आरोप लगाएपछि बढ्दो तनावका बिच यो निर्णय आएको हो। अधिकारीहरूका अनुसार उक्त आक्रमणमा कम्तीमा ३१ सर्वसाधारण, १७ सुरक्षाकर्मी र १४५ लडाकु मारिएका थिए।

यसअघिका विजेताहरू को हुन्?
भारतले सन् २००७ मा दक्षिण अफ्रिकामा पाकिस्तानलाई हराउँदै उद्घाटन उपाधि जितेको थियो।

सन् २००९ मा पाकिस्तानले उपाधि जित्यो। सन् २०१० मा इंग्ल्याण्ड र त्यसपछि २०१२ र २०१६ मा उपाधि जित्दै वेस्ट इन्डिज प्रतियोगिताको पहिलो बहु-पटक विजेता बन्यो।

श्रीलंकाले २०१४ मा उपाधि जित्यो भने अस्ट्रेलियाले २०२१ मा आफ्नो नाम लेखायो। इंग्ल्याण्डले २०२२ मा दोस्रो उपाधि जित्यो। त्यसपछि २०२४ मा जित हासिल गर्दै भारत दुई पटकको च्याम्पियन बन्यो र वेस्ट इन्डिज तथा इंग्ल्याण्डसँगै प्रतियोगिताको इतिहासमा सबैभन्दा सफल टोलीको रूपमा सामेल भयो।

कुनै पनि टोलीले लगातार ट्रफी जित्न सकेका छैनन्।

खेल तालिका
२० टोलीलाई चार समूहमा विभाजन गरिएको छ र प्रत्येक टोलीले आफ्नो समूहका अन्य टोलीहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्, जसमा कुल ४० खेल हुनेछन्।

प्रत्येक समूहका शीर्ष दुई टोली सुपर ८ चरणमा प्रवेश गर्नेछन्, जहाँ उनीहरूलाई चार-चार टोलीको दुई समूहमा विभाजन गरिनेछ। प्रत्येक समूहका शीर्ष दुई टोली सेमिफाइनलमा प्रवेश गर्नेछन्, र मार्च ८ मा फाइनल खेल हुनेछ।

पुरस्कार राशि कति छ?
आईसीसीले २०२६ को प्रतियोगिताका लागि पुरस्कार राशि अझै सार्वजनिक गरेको छैन, तर २०२४ मा आईसीसीले कुल ११.२५ मिलियन डलरको पुरस्कार राशि विनियोजन गरेको थियो, जसमा विजेताले २४ लाख ५० हजार डलर प्राप्त गरेका थिए। यो प्रतियोगिताको इतिहासकै सर्वाधिक पुरस्कार राशि थियो।