काठमाडौँ । विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनअनुसार अफगानिस्तानमा मातृ मृत्यु दर अत्यन्तै चिन्ताजनक स्तरमा पुगेको छ । प्रत्येक एक लाख जीवित जन्ममा करिब ५२१ जना महिलाको मृत्यु हुने गरेको देखिएको छ, जुन विश्वकै सबैभन्दा उच्च दरमध्ये एक मानिन्छ । यो अवस्था मुख्य रूपमा गर्भावस्था र प्रसूतिकलामा देखिने जटिलताहरू समयमै उपचार नपाउनु, स्वास्थ्य सेवामा सीमित पहुँच र कमजोर स्वास्थ्य संरचनाका कारण उत्पन्न भएको बताइएको छ ।

प्रतिवेदनले विशेष रूपमा प्रसूति फिस्टुला नामक गम्भीर स्वास्थ्य समस्याबारे विस्तृत रूपमा चर्चा गरेको छ । यो समस्याका कारण महिलाको मूत्रथैली वा मलद्वारमा गम्भीर क्षति पुग्छ । परिणामस्वरूप महिलाहरूलाई निरन्तर पिसाब वा दिसा नियन्त्रण गर्न नसक्ने अवस्था आउँछ, जसले शारीरिक पीडासँगै दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउँछ । यस्तो अवस्थाले महिलाको दैनिक जीवन अत्यन्त कठिन बनाइदिन्छ ।

यस्ता समस्याबाट प्रभावित महिलाहरू केवल शारीरिक रूपमा मात्र होइन, सामाजिक रूपमा पनि गहिरो असरमा पर्छन् । धेरै महिलाहरूलाई परिवार र समुदायबाट अलग गरिने, अपमान सहनुपर्ने र सामाजिक बहिष्कारको सामना गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ । यसले उनीहरूको मानसिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्छ र धेरैजसो अवस्थामा निराशा तथा दीर्घकालीन मानसिक तनाव उत्पन्न हुन्छ ।

यस्ता समस्याहरू उपचार योग्य भए पनि धेरै महिलाहरू उपचारसम्म पुग्न नसक्ने प्रतिवेदनमा थप उल्लेख गरिएको छ । यसको मुख्य कारण स्वास्थ्य सेवाको कमी, ग्रामीण क्षेत्रमा अस्पतालहरूको अभाव, आर्थिक कठिनाइ र आवश्यक जानकारीको अभाव हो । साथै, सामाजिक लाज र डरका कारण पनि धेरै महिलाहरू खुला रूपमा उपचार खोज्न हिचकिचाउने गर्छन् ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको प्रतिवेदनले अफगानिस्तानमा मातृ स्वास्थ्य अवस्था अत्यन्त कमजोर रहेको र तत्काल प्रभावकारी स्वास्थ्य सुधार, जनचेतना वृद्धि र उपचार सुविधाको विस्तार आवश्यक रहेको स्पष्ट सङ्केत दिएको छ ।