वासिङ्टन । यमनस्थित इरान समर्थित हुथी विद्रोहीहरूले साउदी अरेबियाविरुद्ध लाल सागरमा नौसैनिक नाकाबन्दी गर्ने चेतावनी दिएपछि अमेरिका नयाँ सैन्य चुनौतीको सामना गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ।

अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार हुथीहरूले आफ्नो चेतावनी कार्यान्वयन गरे अमेरिका–इरान युद्ध थप फैलिनुका साथै अमेरिकाको सैन्य स्रोतसाधनमाथि ठूलो दबाब पर्नेछ। हुथी विद्रोहीहरूले सोमबारदेखि साउदी अरेबियाका बन्दरगाहमा कुनै पनि जहाजलाई तेल लोड वा अनलोड गर्न नदिने घोषणा गरेका छन्।

यस्तो अवस्था आए साउदी अरेबियाको तेल निर्यात प्रभावित हुने र विश्वको करिब सात प्रतिशत अतिरिक्त तेल आपूर्ति अवरुद्ध हुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

साउदी अरेबियाले हालसम्म अमेरिकासँग औपचारिक रूपमा सैन्य सहयोग मागेको छैन। तर अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले हुथीहरूले लाल सागरमा अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्ग अवरुद्ध गर्ने प्रयास गरे अमेरिका हस्तक्षेप गर्न तयार रहेको संकेत दिएका छन्।

मंगलबार पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले भने, ‘यदि यस्तो भयो भने हामी त्यसको सामना गर्नेछौँ। यसअघि पनि हामीले हुथीहरूसँग यस्तै व्यवहार गरिसकेका छौँ।’ तर अमेरिकी रक्षा तथा सुरक्षा विज्ञहरूका अनुसार वास्तविक अवस्था ट्रम्पले भनेजति सहज छैन।

हाल अमेरिकी सेना एकातिर इरानविरुद्धको सैन्य अभियानमा सक्रिय छ भने अर्कोतर्फ फारसी खाडी क्षेत्रमा इरानी बन्दरगाहहरूमा नाकाबन्दी कायम राखिरहेको छ। यदि हुथीहरूसँग पनि प्रत्यक्ष सैन्य भिडन्त सुरु भयो भने अमेरिकाले एकैपटक दुई सक्रिय युद्ध मोर्चा सञ्चालन गर्नुपर्ने अवस्था आउनेछ। अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय (पेन्टागन) का पूर्व वरिष्ठ अधिकारी जेसन क्याम्पबेलका अनुसार यसले अमेरिकाको सैन्य क्षमता विभाजित हुनेछ।

‘अमेरिकासँग पर्याप्त सैन्य स्रोत भए पनि दुई सक्रिय युद्ध मोर्चा एकैसाथ सञ्चालन गर्नु निकै चुनौतीपूर्ण हुन्छ,’ उनले भने। क्याम्पबेलका अनुसार लाल सागर क्षेत्रमा हुथीविरुद्ध कारबाही गर्न अमेरिकाले फारसी खाडीमा तैनाथ आफ्ना युद्धपोत यमन नजिक सार्नुपर्ने हुन सक्छ। त्यसो गर्दा इरानविरुद्ध सञ्चालन भइरहेको अभियान पनि प्रभावित हुन सक्छ।

किन चुनौतीपूर्ण छन् हुथी ?

हुथी विद्रोहीहरूले विगत एक दशकदेखि साउदी नेतृत्वको गठबन्धनसँग युद्ध गर्दै आएका छन्। लामो समयसम्म भएको व्यापक हवाई आक्रमणका बाबजुद उनीहरू पराजित भएका छैनन्। पूर्व अमेरिकी उपरक्षा सहायक सचिव माइकल मुल्रोयका अनुसार हुथीहरूले विगतमा पटक–पटक लाल सागर र बाब अल–मन्देब स्ट्रेटमा जहाजहरूको आवतजावत अवरुद्ध गर्ने क्षमता देखाइसकेका छन्।

‘हुथीहरूसँग समुद्री यातायात अवरुद्ध गर्ने क्षमता मात्र होइन, त्यसका लागि आवश्यक इच्छाशक्ति पनि छ,’ उनले भने।

जो बाइडेन प्रशासनका बेला अमेरिकाले लाल सागरमा व्यापारिक जहाजको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न हुथीका लक्ष्यहरूमा हवाई आक्रमण गरेको थियो। त्यसपछि ट्रम्प प्रशासनले पनि हुथीहरूले अमेरिकी युद्धपोत तथा व्यापारिक जहाजमाथि आक्रमण गर्न थालेपछि थप व्यापक बमबारी अभियान सञ्चालन गर्‍यो। तर सुरक्षा विज्ञहरूका अनुसार ती कुनै पनि अभियानले हुथीहरूको सैन्य क्षमता पूर्ण रूपमा समाप्त गर्न सकेनन्।

गत वर्ष दुई महिनासम्म सञ्चालन भएको अमेरिकी अभियानमा दुईवटा विमानवाहक युद्धपोत, अन्य युद्धपोत, लडाकु विमान तथा बी–२ रणनीतिक बमवर्षक विमानसमेत प्रयोग गरिएको थियो। त्यसका कारण अमेरिकाको ठूलो सैन्य शक्ति खर्च भएको थियो।

सुरक्षा विज्ञहरूका अनुसार अमेरिका विश्वकै सबैभन्दा ठूलो रक्षा बजेट भएको देश भए पनि निरन्तर युद्धका कारण केही महत्त्वपूर्ण हतियार र हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीको मौज्दातमा दबाब बढ्दै गएको छ।

यदि अमेरिकी नौसेना र वायुसेनाले फेरि हुथीका ड्रोन र क्षेप्यास्त्र रोक्न ठूलो मात्रामा मिसाइल प्रयोग गर्नुपर्‍यो भने हाल इरानसँगको युद्धका लागि आवश्यक हतियारको आपूर्तिमा पनि असर पर्न सक्छ। पेन्टागनले यस विषयमा कुनै आधिकारिक प्रतिक्रिया दिएको छैन।

एक अमेरिकी अधिकारीका अनुसार हाल अमेरिकी सेना अत्यन्त व्यस्त अवस्थामा छ। केही युद्धपोत सामान्य समयभन्दा धेरै लामो अवधिसम्म समुद्रमा तैनाथ रहन बाध्य भएका छन्। युद्धपोतहरूलाई समय–समयमा मर्मतका लागि बन्दरगाह फर्काउनुपर्ने हुन्छ। लामो समयसम्म समुद्रमा रहँदा सैनिकहरूको मानसिक तथा शारीरिक अवस्था पनि प्रभावित हुने अधिकारीहरूले बताएका छन्। हाल मध्यपूर्व क्षेत्रमा अमेरिकाका २० भन्दा बढी युद्धपोत तथा सयौँ सैन्य विमान परिचालनमा छन्। इरानसँगको युद्धका कारण थप सैनिक र सैन्य उपकरण पनि त्यस क्षेत्रमा पठाइँदै छन्।

यद्यपि केही विश्लेषकहरूका अनुसार युद्ध लामो समयसम्म चल्यो भने हुथी विद्रोहीहरूले पनि ठूलो चुनौती सामना गर्नुपर्नेछ। स्ट्राटेजिक एन्ड इन्टरनेसनल स्टडिज (सीएसआईएस) का रक्षा विश्लेषक तथा अवकाशप्राप्त अमेरिकी मरीन अधिकारी मार्क क्यान्सियनका अनुसार इरानमाथिको अमेरिकी नाकाबन्दीका कारण हुथीहरूलाई आवश्यक हतियार तथा अन्य सैन्य सामग्री नियमित रूपमा उपलब्ध गराउन कठिन हुनेछ।

उनका अनुसार अमेरिकी नाकाबन्दी पूर्ण रूपमा सफल नभए पनि पर्याप्त प्रभावकारी छ। त्यसैले लामो समयसम्म निरन्तर सैन्य अभियान सञ्चालन गर्न हुथीहरूलाई पनि कठिन हुन सक्छ।

यदि हुथीहरूले लाल सागरमा साउदी तेल ढुवानी रोके भने विश्व ऊर्जा बजारमा ठूलो असर पर्नेछ। बाब अल–मन्देब स्ट्रेट विश्वकै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण समुद्री व्यापारिक मार्गमध्ये एक हो। इरान युद्धका बीच स्ट्रेट अफ होर्मुज लगभग ठप्प रहेको अवस्थामा यहाँ पनि अवरोध उत्पन्न भए तेल ढुवानी ढिलो हुने, ढुवानी लागत बढ्ने र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेल तथा इन्धनको मूल्य अझै चुलिने जोखिम रहेको विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन्।