काठमाडौँ । मानिसका सबैभन्दा नजिकका जीवित नातेदार मानिने चिम्पान्जी र बोनोबोले तनावपूर्ण अवस्थाअघि एक अर्कालाई अँगालो हाल्ने, छुनु, चुम्बन गर्ने र सान्त्वना दिने व्यवहार अपनाउने गरेको नयाँ अध्ययनले देखाएको छ । 

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार यस्तो व्यवहारले आपसी विश्वास बढाउनुका साथै सम्भावित द्वन्द्व कम गर्न मद्दत गर्छ । बेलायतको डरहम विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूले प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गो र जाम्बियास्थित दुई ठुला एप संरक्षण केन्द्रमा रहेका चिम्पान्जी र बोनोबोमाथि अध्ययन गरेका हुन् । अनुसन्धानका क्रममा उनीहरूले वन्य वातावरणमा हुने खानाको प्रतिस्पर्धाजस्तै अवस्था सिर्जना गर्न बदाम (पिनट) प्रयोग गरेका थिए ।

अनुसन्धानका अनुसार खाना आउने संकेत पाएपछि पाँच मिनेटको अवधिमा चिम्पान्जी र बोनोबोले एक अर्कालाई छुनु, अँगालो हाल्नु, चुम्बन गर्नु र अन्य शारीरिक सम्पर्कमार्फत आश्वस्त पार्ने व्यवहार देखाएका थिए । यस्तो व्यवहार गर्ने समूहका सदस्यहरूले पछि शान्तिपूर्ण रूपमा सँगै बसेर खाना खाने सम्भावना बढी रहेको पनि अध्ययनले देखाएको छ । 

अनुसन्धान टोलीकी प्राध्यापक जान्ना क्लेले तनावपूर्ण अवस्थाअघि एपहरू एक अर्कासँग नजिकिने, अँगालो हाल्ने र सान्त्वना दिने व्यवहारलाई फुटबल खेलअघि टोलीका खेलाडीहरूले बनाउने ‘हडल’सँग तुलना गरेकी छन् । उनका अनुसार यो व्यवहारले ‘म’ भन्दा ‘हामी’ भन्ने भावना विकास गर्न सहयोग गर्छ ।

अध्ययनको अर्को रोचक पक्ष के थियो भने, आक्रामक स्वभावका रूपमा चिनिने चिम्पान्जीहरूले पनि एकअर्काप्रति अत्यन्त घनिष्ठ व्यवहार प्रदर्शन गरेका थिए । केही अवस्थामा उनीहरूले एकअर्काको मुखमा औँला राख्ने जस्ता विश्वास र आत्मीयता झल्काउने व्यवहारसमेत देखाएका थिए । अनुसन्धानकर्ताहरूले बढी सहिष्णु समूहहरूमा यस्तो आश्वस्त पार्ने शारीरिक सम्पर्क अझ धेरै देखिएको बताएका छन् । केही समूहमा एकपछि अर्कोले अँगालो हाल्ने ‘रिअस्योरेन्स ट्रेन’ समेत देखिएको थियो, जसले समूहभित्रको एकता र सहकार्यलाई बलियो बनाएको संकेत गर्छ ।

अनुसन्धानमा संलग्न डा. जेक ब्रुकरका अनुसार सामाजिक शारीरिक सम्पर्क भाषा विकास हुनुभन्दा धेरै अघिदेखिको सञ्चारको माध्यम हुन सक्छ ।

 चिम्पान्जी, बोनोबो र मानवको साझा पुर्खाबाट करिब ७० लाख वर्षअघि यी प्रजातिहरू छुट्टिए पनि विश्वास र सहकार्य निर्माणका लागि प्रयोग हुने यस्तो व्यवहार अझै कायम रहेको अध्ययनले संकेत गरेको छ । आज मानिसहरूले खेलअघि टोलीसँग अँगालो हाल्ने, साथीको काँधमा हात राख्ने वा तनावपूर्ण अवस्थाअघि एक अर्कालाई सान्त्वना दिने व्यवहार पनि लाखौं वर्ष पुरानो यही सामाजिक विकासक्रमको निरन्तरता हुन सक्ने अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन् ।