काठमाडौँ । असुरक्षित यौन सम्पर्कका कारण एचआईभी सङ्क्रमणका हुने कतिपयको बुझाइ छ । तर, यो मात्रै कारण नभई अन्य विभिन्न कारणले पनि एचआईभी सङ्क्रमण हुनसक्छ । 

 नेपालमा एचआईभी सङ्क्रमणको उच्च जोखिममा रहेका समूहहरू सुईद्वारा लागूपदार्थ प्रयोग गर्नेहरू, यौनकर्मी, जेलमा रहेका कैदीहरू, पुरुष समलिङ्गीहरू तथा तेस्रोलिंगीहरु र रोजगारीका लागि बिदेसिनेहरू रहेको राष्ट्रिय एड्स तथा यौन रोग नियन्त्रण केन्द्रले उल्लेख गरेको छ ।  यी मध्ये सुईद्वारा लागूपदार्थ प्रयोग गर्नेहरू र पुरुष समलिङ्गी यौनकर्मीहरूमा संक्रमणदर अन्यको तुलनामा जोखिम बढी रहेको केन्द्रको भनाइ छ ।

सन् २०२० को राष्ट्रिय सर्वेक्षण अनुसार नेपालमा सुईद्वारा लागू पदार्थ प्रयोग गर्नेहरूमा ३ प्रतिशतका दरले एचआईभीको सङ्क्रमण रहेको पाइएको छ । यसै गरी सन् २०१७/२०१८ मा भएका सर्वेक्षणहरू अनुसार महिला यौनकर्मीहरूमा २२ प्रतिशत र पुरुष समलिङ्गीहरूमा ६.२ प्रतिशतका दरले एचआईभीको सङ्क्रमण रहेको पाइएको छ । सन् २०२४ मा सम्पन्न राष्ट्रिय सर्वेक्षण अनुसार भारतमा कामदार नेपालीहरूमा एचआईभीको सङ्क्रमण ०.२ प्रतिशत रहेको पाइएको केन्द्रले जनाएको छ ।

नेपालमा ३० हजार ३ सय जनालाई एचआईभी भएको अनुमान गरिएको छ । यो तथ्याङ्क सन् २०२३ को हो । यसमध्ये वयस्क जनसङ्ख्याको ०.११ प्रतिशत सङ्क्रमण दर रहेको राष्ट्रिय एड्स तथा यौन रोग नियन्त्रण केन्द्रको तथ्याङ्क छ । यसमध्ये २४ हजार ७९३ ले ‘एआरटी’ सेवन गरी उपचार गराइरहेका केन्द्रले जनाएको छ ।