सिड्नी । अस्ट्रेलियाको भिक्टोरिया राज्यमा आदिवासीहरूमाथि ब्रिटिस उपनिवेशकर्ताहरूले नरसंहार गरेको ऐतिहासिक निष्कर्ष सार्वजनिक भएको छ। 

युर्रुक न्याय आयोगले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदन अनुसार, सन् १८३० को प्रारम्भिक दशकदेखि राज्य उपनिवेशीकरणमा गएको २० वर्षभित्रै हिंसा र रोगका कारण त्यहाँको आदिवासी जनसङ्ख्या तीन चौथाइले घटेको थियो।

सन् २०२१ मा स्थापना गरिएको यो आयोग अस्ट्रेलियाको पहिलो ‘सत्य-खोजी’ अन्वेषण हो, जसले भिक्टोरियामा आदिवासी तथा टोरेस स्ट्रेट द्वीपसमूहका जनजातिहरूले भोगेका ऐतिहासिक र वर्तमान अन्यायहरूको अध्ययन गर्ने जिम्मेवारी पाएको थियो।

चार वर्षसम्म सञ्चालित अनुसन्धानमा आदिवासी समुदायलाई आफ्ना कथाहरू औपचारिक रूपमा प्रस्तुत गर्ने अवसर दिइयो। आयोगले भूमि तथा जल अधिकार, सांस्कृतिक हनन, हत्या र नरसंहार, स्वास्थ्य, शिक्षा, आवास, भाषिक विनाश, बाल अपहरण तथा समावेशविरोधी नीतिहरूजस्ता विविध विषय समेटेको थियो।

प्रतिवेदनअनुसार सन् १८३४ देखि ‘नरसंहार, रोग, यौनिक हिंसा, बहिष्कार, भाषिक विनाश, सांस्कृतिक क्षति, वातावरणीय क्षति, बाल अपहरण’ जस्ता कार्यहरू प्रणालीगत रूपमा गरिए, जसका कारण भिक्टोरियाका आदिवासीहरूको ‘लगभग पूर्ण शारीरिक विनाश’ भयो।

उपनिवेशीकरणपूर्व भिक्टोरियामा झण्डै ६०,००० आदिवासीहरू थिए भने सन् १८५१ सम्म त्यो सङ्ख्या घटेर मात्र १५,००० जति रह्यो। प्रतिवेदनमा स्पष्ट रूपमा उल्लेख छ, ‘यो नरसंहार थियो।’

अधिकांश प्रमाण सार्वजनिक सुनुवाइ  र १,३०० भन्दा बढी लिखित बुझावटमार्फत सङ्कलन गरिएको थियो। आयोगले ‘अधिकार उल्लङ्घनहरूको क्षतिपूर्ति’ स्वरूप पुनरावेदनजस्ता उपायहरू मार्फत ऐतिहासिक अन्याय सच्याउन सरकारलाई १०० वटा सिफारिसहरू गरेको छ।