ताइवान । ताइवानमा शनिबार भएको एक अभूतपूर्व मतदानको प्रारम्भिक नतिजाले चीननिकट मानिएका सबै राजनीतिज्ञहरूले आफ्ना सिटहरू कायम राखेको देखाएको छ। 

यसलाई ‘दाबामियान’ वा ‘महान् फिर्ता’ (Great Recall) भनिएको थियो । नागरिक आन्दोलनले सुरु गरेको यस मतदानमा हजारौँ ताइवानीहरूले भाग लिएका थिए।

यसले ताइवानको सत्ता सन्तुलनलाई परिवर्तन गर्न सक्ने सम्भावना रहेकाले यस मतदानको नतिजालाई निकै चासोका साथ हेरिएको थियो । लोकतान्त्रिक प्रगतिशील पार्टी (डीपीपी) को सरकार र संसद्‍मा वर्चस्व रहेको विपक्षी कुओमिन्ताङ र यसका सहयोगीहरूबिच महिनौँदेखि राजनीतिक गतिरोध चलिरहेको छ। तर, प्रारम्भिक नतिजाले विपक्षी दलले आफ्नो बहुमत कायम राखेको देखाएको छ। अझै थोरै सङ्ख्यामा मतपत्रहरू गणना भइरहेका छन्।

शनिबार, २४ जिल्लाका नागरिकहरू, जुन सबै कुओमिन्ताङको नियन्त्रणमा थिए, ले एउटा साधारण ‘हो’ वा ‘होइन’ प्रश्नमा मतदान गरे: ‘के उनीहरू आफ्नो विधायकलाई हटाउन सहमत छन् ?’। ताइवानमा पहिले पनि यस्ता ‘फिर्ता मतदान’हरू भएका थिए, तर यति छोटो अवधिमा यति धेरै मतदान कहिल्यै भएको थिएन।

प्रारम्भिक नतिजाहरूले प्रत्येक जिल्लामा अधिकांश मतदाताले ‘होइन’ मा मतदान गरेको देखाएको छ, जसको अर्थ कुनै पनि सांसदले आफ्नो सिट छोड्नु पर्दैन। विपक्षी दलले आफ्नो झिनो बहुमत कायम राखेको छ – अहिलेका लागि। अर्को चरणको फिर्ता मतदान अगस्टमा अन्य सात सिटका लागि गरिनेछ।

विश्लेषकहरूका अनुसार, यदि ‘महान् फिर्ता’ असफल भयो भने, यसले ताइवानमा राजनीतिक ध्रुवीकरणलाई तीव्र पार्नेछ, र जनसङ्ख्याको महत्त्वपूर्ण भागको विरोधको बाबजुद राजनीतिज्ञहरूलाई जे मन लाग्छ त्यही गर्न प्रोत्साहित गर्नेछ।

‘महान् फिर्ता’ ले ताइवानी समाजलाई गहिरो रूपमा विभाजित गरेको छ, जहाँ ठुला र्‍यालीहरू र चर्को बहसहरू देखिएका छन्। फिर्ता पक्षधर र फिर्ता विरोधी दुवै कार्यकर्ताहरूले ताइवानको प्रजातन्त्रका लागि लडिरहेको दाबी गरेका थिए।

यो आन्दोलन जनवरी २०२४ मा भएको चुनावबाट सुरु भएको थियो, जब मतदाताहरूले डीपीपीका विलियम लाईलाई आफ्नो राष्ट्रपतिको रूपमा छाने तर संसद्‍मा विपक्षीलाई प्रमुख उपस्थिति दिए। त्यसपछिका महिनाहरूमा, मुख्य विपक्षी दल कुओमिन्ताङले ताइवान पिपुल्स पार्टी र स्वतन्त्र सांसदहरूसँग मिलेर डीपीपीका विधेयकहरूलाई रोक्ने र कानुनहरू पारित गर्न काम गर्‍यो।

यी कदमहरूले केही ताइवानीहरूलाई क्रुद्ध बनायो । मे २०२४ मा, हजारौँले विरोध प्रदर्शन गर्न थाले जसलाई ब्लूबर्ड आन्दोलन भनिन्छ। कुओमिन्ताङको नेतृत्वमा रहेको विपक्षी दलहरू चीनप्रति मित्रवत् रहेको, बेइजिङबाट प्रभावित भइरहेको र ताइवानको संसद्‍मा गोप्य रूपमा चीनको एजेन्डालाई अगाडि बढाइरहेको आन्दोलनकारीको आरोप थियो।