नयाँ दिल्ली । मध्यपूर्वमा चलिरहेको युद्धका कारण भारतलाई ग्यास आपूर्ति गर्ने सबैभन्दा ठुलो देश कतारले आफ्नो तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) उद्योगको उत्पादन बन्द गरेको छ । 

यसले गर्दा भारत आउने जहाजहरूको आवागमन पनि रोकिएको छ र घरेलु बजारमा ग्यासको आपूर्तिमा ४० प्रतिशतसम्मको कटौती गरिएको छ । भारतले आफ्नो आवश्यकताको ४० प्रतिशत तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (लगभग २.७ करोड टन वार्षिक) कतारबाटै आयात गर्ने गर्छ । 

विदेशबाट आउने एलएनजीलाई ग्यासमै बदलेर सीएनजी र पीएनजी आपूर्ति गरिन्छ । यसको आपूर्ति रोकिएपछि सहरी ग्यास वितरण कम्पनीहरूले अवस्था छिट्टै नसुध्रिए कम्प्रेस्ड नेचुरल ग्यास (सीएनजी) र पाइप प्राकृतिक ग्यास (पीएनजी)को भाउ बढ्न सक्ने चेतावनी दिएका छन् । 

तेल र ग्यास आपूर्तिको बाटो लगभग बन्द 

भारतका लागि सबैभन्दा ठुलो चुनौती 'हर्मुजको जलसन्धि' लगभग बन्द हुनु हो । यो एउटा साँघुरो समुद्री मार्ग हो, जहाँबाट कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) जस्ता देशहरूले आफ्नो तेल र ग्यास निर्यात गर्छन् । इरान र इजरायलबिचको युद्धका कारण यो मार्ग अब सुरक्षित छैन । 

फेब्रुअरी २८ मा यो मार्गबाट ९१ वटा जहाजहरू गुज्रेका थिए, जुन अहिले घटेर २६ वटा मात्रै बाँकी छन् । 

भारतले आफ्नो आवश्यकताको ५० प्रतिशत कच्चा पेट्रोलियम तेल र ५४ प्रतिशत एलएनजी यसै मार्गबाट मगाउँछ । पेट्रोनेटका तीनठुला जहाजहरू हाल कतारको रास लफान बन्दरगाहसम्म पुग्न सकिरहेका छैनन् ।

कतार ऊर्जाका अनुसार इरानले कतारको 'रास लफान' र 'मेसाईद' औद्योगिक सहरमा रहेका उद्योगहरूमा मानवरहित विमान (ड्रोन) बाट आक्रमण गरेको थियो । सुरक्षा कारणले गर्दा कम्पनीले हाल एलएनजीको उत्पादन रोकेको छ । 

अमेरिका र इजरायलले इरानमा आक्रमण गरेपछि जवाफमा इरानले यूएई, कतार, कुवेत र साउदी अरबजस्ता देशहरूमा रहेका अमेरिकी अड्डा र बन्दरगाहहरूलाई निशाना बनाएको छ । 

रासायनिक मल र बिजुली उत्पादनमा पनि खतरा 

भारतमा आयातित एलएनजीको प्रयोग घरहरू र सवारी साधनहरूमा मात्र नभई बिजुली उत्पादन गर्न र युरिया (रासायनिक मल) उत्पादनमा पनि हुने गर्छ । यदि ग्यासको कमी कायम रहे ग्यासमा आधारित बिजुली उद्योगहरूबाट उत्पादन हुने बिजुली महँगो हुनेछ । रासायनिक मल क्षेत्रका लागि ग्यास एक मुख्य कच्चा पदार्थ हो, आपूर्ति घट्दा मल उत्पादनमा पनि असर पर्ने देखिएको छ । 

भाष्करबाट