काठमाडौँ । तपाईंले आफ्नो वरिपरि सुतेको बेला घुर्ने मानिसहरू देख्नुभएको होला। घुर्नु एकदमै सामान्य कुरा हो। 

अमेरिकन एकेडेमी अफ स्लीप मेडिसिनका अनुसार, विश्वभर लगभग २४% वयस्क महिला र ४०% वयस्क पुरुषहरूले घुर्छन्। घुर्ने समस्या वयस्कहरूको मात्र समस्या होइन। बालबालिकामा पनि घुर्ने समस्या हुन्छ। करिब १०-१२ प्रतिशत बालबालिका घुर्ने गर्छन् ।

सामान्यतया सुतिरहेको बेला घुर्दा राम्रो निद्रा लाग्छ भन्ने विश्वास छ। जबकि यो बिलकुलै त्यस्तो होइन। घुर्नु कुनै गम्भीर रोगको संकेत हुन सक्छ। त्यसैले, समयमै यसको पहिचान गर्नु महत्त्वपूर्ण छ।

प्रश्न- हामी किन घुर्छौँ? 

उत्तर- निद्राको समयमा हाम्रा मांसपेशीहरू आराम गर्छन्। यस समयमा, धेरै पटक नाकको पछाडिको भाग (नासोफरिन्क्स) र मुखको पछाडिको भाग (ओरोफरिन्क्स) को मांसपेशीहरू संकुचित हुन्छन्।

यसले गर्दा सास फेर्न पर्याप्त ठाउँ हुँदैन। यसका कारण, सास फेर्दा आवाजसँगै नरम तन्तु र मांसपेशीहरू कम्पन हुन थाल्छन्, जसले गर्दा घुर्ने समस्या हुन्छ। सरल शब्दमा भन्नुपर्दा, यो कुनै रोग होइन। यो केवल निद्राको समयमा श्वासप्रश्वास नलीमा अवरोधका कारण हुने आवाज हो।

प्रश्न- कस्ता मानिसहरूलाई घुर्ने समस्या बढी हुन्छ? 

उत्तर- घुर्ने समस्या जुनसुकै उमेरका व्यक्तिलाई हुन सक्छ, तर केही व्यक्तिहरू बढी जोखिममा हुन्छन्। जस्तै-

४० देखि ६० वर्ष उमेर समूहका मानिसहरू।

मोटोपनको समस्याबाट पीडित व्यक्तिहरू।

नाक र घाँटीको समस्याबाट पीडित व्यक्तिहरू।

धूम्रपान गर्ने वा मदिरा सेवन गर्ने मानिसहरू।

अनिद्राबाट पीडित व्यक्तिहरू।

प्रश्न- के घुर्नु कुनै रोगको लक्षण हो? 

उत्तर: सुतिरहेको बेला धेरै घुर्नु भनेको शरीरले पर्याप्त अक्सिजन नपाउनु हो। साथै, शरीरको स्नायु प्रणालीमा गडबडीको कारणले पनि घुर्ने समस्या हुन सक्छ। घुर्ने मानिसहरूलाई पनि स्लीप एप्निया हुन सक्छ। यस समयमा मांसपेशीहरू यति आरामदायी हुन्छन् कि तिनीहरूले श्वासनलीमा अवरोध सिर्जना गर्छन्। यसबाहेक, घुर्नुले मुटु रोगलाई पनि संकेत गर्छ।

प्रश्न: घुर्नुसँगै सास फेर्न बन्द हुनु कत्तिको खतरनाक छ?

उत्तर- यदि कुनै व्यक्ति घुर्ने क्रममा अचानक निद्राबाट ब्युँझन्छ वा अचानक चकित हुन्छ भने, यो स्लीप एपनियाको संकेत हुन सक्छ। यसमा शरीरमा अक्सिजनको आपूर्ति कम हुन थाल्छ। यसले हृदयाघात, स्ट्रोक र उच्च रक्तचाप जस्ता गम्भीर रोगहरूको जोखिम बढाउँछ।

प्रश्न- के घुर्ने समस्या निको हुन सक्छ? 

उत्तर: यदि कुनै व्यक्ति सुतिरहेको बेला घुर्छ भने, यसले उसको स्वास्थ्यलाई हानि पुर्‍याउने मात्र होइन, नजिकै सुतिरहेको व्यक्तिको निद्रालाई पनि बिगार्छ। त्यसैले यो समस्याबाट छुटकारा पाउनु महत्त्वपूर्ण छ। तलको ग्राफिक्समा हेर्नुहोस्-

प्रश्न- घुर्ने र स्लीप एप्नियामा के फरक छ? 

उत्तर- यदि कुनै व्यक्ति घुरिरहेको छ र सास फेर्न कुनै समस्या भइरहेको छैन भने यो सामान्य अवस्था हो। यो स्लीप एप्निया होइन। यद्यपि, यदि घुर्नुको साथसाथै केही संकेतहरू देखिएमा, यो स्लीप एपनिया हुन सक्छ। जस्तै-

• सुत्दा सास फेर्न गाह्रो हुने वा निसास्सिने महसुस हुनु।
• बिहान उठेपछि पनि केही समयसम्म टाउको दुखिरहन्छ।
• निद्रामा श्वासप्रश्वास बन्द भएको कारणले बारम्बार उठ्नु।
• घुर्ने आवाज सामान्य भन्दा ठुलो हुनु।
• बिहान उठेपछि मुख वा घाँटी सुख्खा महसुस हुनु।

प्रश्न- के कसैको मृत्यु स्लीप एप्नियाको कारणले हुन सक्छ? 

उत्तर- सुत्दा सास फेर्न बन्द हुँदा शरीरमा अक्सिजनको कमी हुन सक्छ। यसले मुटु, मस्तिष्क र अन्य अंगहरूमा गम्भीर असर पार्न सक्छ। निद्राको समयमा शरीरमा अक्सिजनको मात्रा कम हुने भएकाले मुटुमा दबाब पर्छ।

यस्तो अवस्थामा स्लीप एपनियाका बिरामीहरूमा हृदयाघात र ब्रेन स्ट्रोकको जोखिम धेरै गुणा बढ्छ। यदि समयमै उपचार गरिएन भने यो घातक पनि हुन सक्छ।

प्रश्न: सुत्दा घुर्नुका साथै सास फेर्न पनि बन्द भयो भने के डाक्टरसँग परामर्श लिनुपर्छ? 

उत्तर- यदि कुनै व्यक्तिको घुर्ने कारणले निद्रा बिग्रिरहेको छ भने उसले तुरुन्तै डाक्टरसँग परामर्श गर्नुपर्छ। यसको लागि डाक्टरले निद्रा परीक्षण गर्छन्। यसमा, व्यक्ति राति सुतिरहेको बेला मेसिन जडान गरिन्छ र कति पटक व्यक्तिको निद्रामा बाधा पुगिरहेको छ भनेर अवलोकन गरिन्छ। उसको शरीरमा अक्सिजनको आपूर्ति कहिले घट्यो? कार्बन डाइअक्साइडको स्तर कहिले बढ्यो? यस परीक्षणको नतिजा अनुसार उपचार गरिन्छ।

अस्वीकरण  (Disclaimer) : यो सामग्री हामीले एजेन्सीबाट लिएका हौँ । यसलाई पूर्ण ठानेर यहाँ बताइए बमोजिम आफैँ अभ्यास नगर्नुहोला, यसलाई आधार मानेर एकपटक सम्बन्धित विषयको चिकित्सकसँग परामर्श लिनुहोला ।