वीरगन्ज । पर्सा जिल्लामा गत शनिबारदेखि झाडापखाला तथा शङ्कास्पद हैजाका बिरामीहरू फेरि बढ्न थालेका छन् ।

आइतबार जिल्लाका विभिन्न अस्पतालमा झाडापखालाका २७ बिरामीले उपचार गराएका थिए भने सोमबार यो सङ्ख्या २८ पुगेको छ । गत तीन दिनयता करिब एक सय जनाभन्दा बढी झाडापखाला तथा शङ्कास्पद हैजाका बिरामीहरू अस्पतालमा भर्ना भएका छन् ।

शनिबारयता झाडापखाला तथा शङ्कास्पद हैजाका ८८ वटा नयाँ केस फेला परेको जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय पर्साले जनाएको छ । जनस्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार शनिबार २७, आइतबार ३३ र सोमबार २८ वटा झाडापखाला तथा शङ्कास्पद हैजाका केस फेला परेका हुन् ।

अहिले फेरि दिनहुँ झाडापखालाका नयाँ केसहरू आउन थालेका छन् । जसकारण शनिबारदेखि भने यो ग्राफ पुनः रेडजोनतर्फ बढ्न थालेको छ । सरकारी तथ्यांकअनुसार सोमबारसम्म जिल्लाभर कुल १५१२ केस दर्ता भएका छन् । जसमध्ये १४७९ जना उपचारपछि निको भएर घर फर्किसकेका जनस्वास्थ्य कार्यालयले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ ।

३३ जना बिरामीहरू अझै विभिन्न अस्पतालमा उपचाररत रहेका कार्यालयले जनाएको छ । 

यसैगरी झाडापखाला तथा हैजा फेला परेको एक महिनाको अवधिमा जिल्लाभर २४० जनामा हैजा पुष्टि भएको छ, जसबाट २३६ जना निको भएर घर फर्किसकेका छन् । हैजा पुष्टि भएका ४ जना बिरामी मात्रै अहिलेसम्म अस्पतालमा उपचाररत छन् ।

किन पुनः फेला पर्न थाल्यो ?

जिल्लामा हैजाको ‘हटस्पट’ क्षेत्र वीरगन्ज महानगरपालिकाको वडा नम्बर–१५ लाई निर्धारण गरिएको छ । भदौ ६ गते पहिलोपटक यही वडाबाट हैजाका बिरामीहरू फेला परेका थिए ।

जिल्ला जनस्वास्थ्य अधिकृत जयमोद ठाकुरका अनुसार खानेपानीमा औषधिको प्रयोग नगर्नाले फेरि हैजाका शङ्कास्पद बिरामीहरू फेला पर्न थालेका हुन् । अर्थात् मुख्यतः खानेपानीमा औषधिको प्रयोग नगर्दा समस्या बल्झिँदै गएको हो ।

त्यसपछि लगातार वडा नम्बर १२ बाट नै बिरामीहरू फेला पर्न थालेपछि जिल्लाको ‘हटस्पट’ क्षेत्र निर्धारण गरिएको हो । त्यसपछि सरकारी निकायले हैजा नियन्त्रणका लागि यी क्षेत्रमा विशेष रणनीतिहरू बनाएको थियो । फलस्वरूप जिल्लाभर हैजाका बिरामीहरूको सङ्ख्या घटेको मात्रै होइन, निको भएर धेरै जना घर पनि फर्किएका थिए ।

जिल्लाभरका सरकारी निकायको लगातारको पहलले झाडापखाला तथा हैजाका बिरामीहरू नियन्त्रणमा आउन थालेका थिए । तर यही दौरान जेनजीको आन्दोलन सुरु भयो । जनस्वास्थ्यका अनुसार त्यसपछि सरकारी निकायका प्रतिनिधिहरू त्यसबिच कतै पनि निस्कन सकेनन्, जसकारण हटस्पटमा लापरबाही बढ्दै गयो । यी क्षेत्रमा भएको लापरबाहीका कारण झाडापखालाका बिरामीहरू निको हुनुको सट्टा पुनः सङ्क्रमित भएर अस्पताल भर्ना हुन थालेका जनस्वास्थ्य कार्यालयको विश्लेषण छ ।

जिल्ला जनस्वास्थ्य अधिकृत जयमोद ठाकुरका अनुसार खानेपानीमा औषधिको प्रयोग नगर्नाले फेरि हैजाका शङ्कास्पद बिरामीहरू फेला पर्न थालेका हुन् । अर्थात् मुख्यतः खानेपानीमा औषधिको प्रयोग नगर्दा समस्या बल्झिँदै गएको हो ।

किन औषधिको प्रयोग भइरहेको छैन ?

आजभन्दा ठीक एक महिनाअगाडि अर्थात् भदौ ६ गते वीरगन्जमा लामो समयपश्चात् हैजाका बिरामीहरू फेला परे । यहाँको तराई अस्पतालमा धेरै सङ्ख्यामा झाडापखालाका बिरामीहरू एक्कासि भर्ना भएपछि गरिएको परीक्षणमा हैजाको महामारी फैलिएको पुष्टि भयो ।

जिल्लामा पानीको हाहाकार हुँदा गाडिएका डिप बोरिङको पानी पिउनाले हैजा फैलिएको आशङ्का गरिएको छ । तथापि, सरकारी निकायले कहाँबाट हैजा फैलियो भन्ने परीक्षण रिपोर्ट अहिलेसम्म सार्वजनिक गर्न सकेका छैनन् ।

यसरी हैजा फैलिसकेपछि सङ्घीय सरकार, प्रदेश र स्थानीय सरकारले देखाएको सक्रियताले केही सातामै नियन्त्रणमा आएको थियो । 

त्यसबखत तीनै तहको सरकारको मद्दतमा घरमा जनचेतना जगाउनुका साथै पानीमा पीयूष झोलको प्रयोगपछि मात्रै पानी खान भनिएको थियो, खुवाइयो पनि । जसकारण हैजा नियन्त्रणमा आयो । 

जनचेतनाको कमीले पीयूषको प्रयोग गर्न छाडेपछि जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयले सोहीबमोजिम नीति बनाएर अगाडि बढ्ने रणनीति लिएको छ । अब खानेपानीमा क्लोरिनको प्रयोग गर्न जनचेतना जगाउन मंगलबारदेखि नै धार्मिक गुरुहरूलाई परिचालन गर्ने तयारी गरेको छ ।

तर त्यसपछि सरकारी कर्मचारीले पहिलाको जति प्रयास नगरे पनि अझै पनि सबै घर–घरमा गएर क्लोरिनको प्रयोगपछि मात्रै पानी पिउन भनिरहेका छन् । तर कसैले पनि पानीमा पीयूष झोलको प्रयोग नगर्दा पुनः हटस्पट मानिएको वडा नम्बर–१२ बाट बढी केस आउन थालेको छ ।

सन्तान नहुने डरले सर्वसाधारणले डिप बोरिङको पानीमा पीयूषको प्रयोग नगरी सेवन गरिरहेको जनाइएको छ । त्यसरी क्लोरिनको प्रयोग नगर्नाले मूलतः हैजाका बिरामीहरू देखिन थालेको सरकारी आकलन छ ।

जनचेतनाको कमीले पीयूषको प्रयोग गर्न छाडेपछि जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयले सोहीबमोजिम नीति बनाएर अगाडि बढ्ने रणनीति लिएको छ । अब खानेपानीमा क्लोरिनको प्रयोग गर्न जनचेतना जगाउन मंगलबारदेखि नै धार्मिक गुरुहरूलाई परिचालन गर्ने तयारी गरेको छ ।

धार्मिक गुरुहरूलाई आग्रह गरेर नै पानीमा क्लोरिनको प्रयोग गर्न लगाइने निर्णय भइसकेको जनस्वास्थ्यले जनाएको छ ।

पानीको हाहाकारका बेला गाडिएका डिप बोरिङ तथा खानेपानी संस्थानको पानीबाट हैजा फैलिएको चिकित्सकहरूले बताउँदै आएका छन् ।