काठमाडौँ । उच्च कोलेस्ट्रोल आजभोलि सामान्य समस्या बनेको छ, तर यसलाई बेवास्ता गर्नु ठूलो खतरालाई निम्तो दिनु सरह हो। धेरैलाई लाग्छ कि मोटोपन मात्र रोगको कारण हो, तर दुब्ला–पातला मानिसको नशामा पनि ‘ब्याड कोलेस्ट्रोल’ जम्मा हुन सक्छ। यदि रगत परीक्षणको रिपोर्टमा कोलेस्ट्रोलको मात्रा बढेको देखिएको छ वा भविष्यमा मुटुको रोगबाट बच्न मन छ भने आफ्नो खानाबाट केही विशेष चिजलाई तुरुन्त हटाउनुपर्छ।

सबैभन्दा पहिले बजारका तारेका खानेकुराबाट टाढा रहनुपर्छ। समोसा, फ्रेन्च फ्राइज र प्याकेटका चिप्समा ‘ट्रान्स फ्याट’ प्रशस्त मात्रामा हुन्छ। यो शरीरका लागि विषभन्दा कम हुँदैन। यसले शरीरमा ‘खराब कोलेस्ट्रोल’ (एलडीएल) बढाउने मात्र होइन, ‘गुड कोलेस्ट्रोल’ (एचडीएल) लाई घटाउने काम पनि गर्छ। मुटुलाई स्वस्थ र जवान राख्ने हो भने आजैदेखि यस्ता खानेकुरालाई त्याग्नु बुद्धिमानी हुन्छ।

मासुका पारखीहरू पनि अलिकति सावधान हुन जरुरी छ। रातो मासु अर्थात् खसी, राँगा वा सुँगुरको मासुमा ‘स्याचुरेटेड फ्याट’ धेरै हुन्छ, जसले सिधै कोलेस्ट्रोल बढाउँछ। त्योभन्दा पनि खतरनाक ‘प्रोसेस्ड मिट’ हो।

ससेज, सलामी र हटडग जस्ता खानेकुरालाई लामो समयसम्म ताजा राख्न केमिकल र धेरै नुन प्रयोग गरिएको हुन्छ। यो मुटुको स्वास्थ्यका लागि निकै हानिकारक मानिन्छ। यसको सट्टा छाला नभएको कुखुराको मासु वा माछाको विकल्प रोज्न सकिन्छ।

धेरैलाई लाग्न सक्छ कि गुलियो र कोलेस्ट्रोलको के सम्बन्ध होला? तर यसको निकै गहिरो सम्बन्ध छ। जब आवश्यकताभन्दा बढी चिनी, मिठाई, कोल्ड ड्रिंक्स वा मैदाबाट बनेका परिकार (जस्तै सेतो पाउरोटी, पास्ता, बिस्कुट) खाइन्छ, कलेजोले यसलाई ‘ट्राइग्लिसराइड्स’ मा परिणत गर्छ।

ट्राइग्लिसराइड्स पनि एक प्रकारको बोसो हो। यो बढ्दा कोलेस्ट्रोल आफैं अनियन्त्रित हुन थाल्छ। त्यसैले कोलेस्ट्रोल घटाउन गुलियो र मैदाजन्य खानेकुरामा लगाम लगाउनु अत्यावश्यक छ।

यसबाट बच्न आफ्नो डाइटमा फाइबरको मात्रा बढाउनुपर्छ। ओट्स, हरियो सागसब्जी, फलफूल र नट्स (बदाम–ओखर) मुटुका लागि निकै फाइदाजनक हुन्छन्। यिनले नशामा जमेको अतिरिक्त बोसोलाई सोसेर बाहिर निकाल्न मद्दत गर्छन्। जिब्रोको स्वाद केही क्षणका लागि मात्र हो, तर मुटुको स्वास्थ्य जीवनभरका लागि हो भन्ने कुरा सधैं याद राख्नुपर्छ।

(अस्वीकरण: यो सामग्री सामान्य जानकारीका लागि मात्र हो। स्वास्थ्यसम्बन्धी कुनै पनि समस्या भएमा चिकित्सकसँग परामर्श लिनुपर्छ।)