भारतीय टोलीसँग सामसनको यात्रा साँच्चै उतारचढावपूर्ण रह्यो, तर भाग्य र उनको लगनशीलता अहिले सुन्दर रूपमा एकसाथ आएका छन्।

‘म यहाँ धेरैभन्दा धेरै रन बनाउन आएको होइन। म यहाँ थोरै तर टिमका लागि निकै प्रभावकारी रन बनाउन आएको हुँ।’ सञ्जु सामसनले मे २०२२ मा ब्रेकफास्ट विथ च्याम्पियन्स नामक युट्युब शोमा यो कुरा भनेका थिए। 

त्यतिबेला उनी भर्खरै दक्षिण अफ्रिकाविरुद्धको सिरिजका लागि भारतको टी-२० टोलीबाट बाहिरिएका थिए। यसको अर्थ उनी त्यस वर्षको टी-२० विश्वकपका लागि छनोटकर्ताहरूको योजनामा थिएनन्। 

आफ्ना पछिल्ला दुई टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा २५ बलमा ३९ र १२ बलमा १८ रन बनाएपछि उनलाई टोलीबाट निकालिएको थियो। यो त्यतिबेला भएको थियो जतिबेला उनी आफ्नो सामान्य स्तरको आईपीएल सिजन खेलिरहेका थिए: उनी शीर्ष १० रनकर्तामध्ये एक थिए र ती १० जनामध्ये तेस्रो उच्च स्ट्राइक रेट उनको थियो, तर उनी मात्र त्यस्ता खेलाडी थिए जसको औसत ३० भन्दा कम थियो।

मे २०२२ मा भारतीय टी-२० क्रिकेटको अवस्था आजको जस्तो थिएन। त्यो समयमा सामसनको भनाइलाई एउटा चुनौती वा उत्तेजनाको रूपमा बुझ्न सकिन्थ्यो। तर आज त्यही कुराभन्दा त्यसको अर्थ त्यति गम्भीर लाग्दैन, किनकि आज विश्वभर टी-२० लाई हेर्ने दृष्टिकोण नै त्यही हो।

जब उनले त्यो कुरा भनेका थिए, सामसन २७ वर्षका थिए र आफ्नो अधिकांश करिअर २०२६ को टी-२० ब्याटरले जस्तै आक्रामक शैलीमा खेलिरहेका थिए। उनी आफ्नो दशौं आईपीएल सिजनमा थिए र आफ्नो फ्रेन्चाइजीको कप्तान थिए। उनी यस्ता सुपरस्टार थिए जसले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा खासै प्रभाव छाड्न सकेका थिएनन्, वा मौका नै पाएका थिएनन्; उनले जम्मा १२ वटा टी-२० र एउटा एकदिवसीय खेल मात्र खेलेका थिए।

सामसनको इएसपीएन क्रिकइन्फो प्रोफाइल अझै पनि यही वाक्यबाट सुरु हुन्छ, ‘सञ्जु सामसन सायद पहिलो उच्च स्तरका भारतीय खेलाडी हुन् जो राष्ट्रिय टोलीभन्दा पनि आफ्नो आईपीएल फ्रेन्चाइजीका लागि गरेको प्रदर्शनबाट बढी चिनिन्छन्।’

सायद यो प्रोफाइल अब अपडेट गर्नुपर्ने बेला आएको छ, तर त्यो वाक्य अझै पनि सत्य सावित हुन्छ, यद्यपि मे २०२२ यताका महिना र वर्षहरूमा भारतीय क्रिकेटले बिस्तारै सामसनको लागि आफ्नो मनमा ठाउँ बनाएको छ। भारतीय क्रिकेटले उनको शैलीलाई अपनाउन थालेको छ । सुरुमा बिस्तारै र कष्टपूर्ण रूपमा, अनि पछि यति तीव्र गतिमा कि कहिलेकाहीँ त उनी आफैँलाई उछिनेर अघि बढेको जस्तो देखिन्छ।

जब भारतले २०२४ मा टी-२० विश्वकप जित्यो, सामसनले पूरै प्रतियोगिता बेन्चमै बिताए। उनले लामो समय कुर्नुपरेको थियो, उनको पालो अझै आएको थिएन, तर आउने निश्चित जस्तै थियो। यस टी-२० विश्वकपको सुरुवातमा, ३१ वर्षको उमेरमा उनी फेरि पूरै प्रतियोगिता बेन्चमै बिताउनुपर्ने जोखिममा देखिए। उनी टोलीमा त थिए, तर लयमा थिएनन्, पहिलो रोजाइको ११ मा पर्न सकेका थिएनन् र अन्य ब्याटरहरूको प्रदर्शन हेर्दा टोलीमा फर्किने स्पष्ट बाटो पनि थिएन।

अब उनको ब्याटिङ शैली पनि अरूभन्दा फरक रहेन। सामान्य रूपमा भन्नुपर्दा, भारतका लगभग सबै ब्याटरहरू अहिले उनीजस्तै खेल्छन्; लामो समय क्रिजमा टिक्ने भन्दा पनि छोटो तर आक्रामक पारी खेल्ने लक्ष्य राख्छन्। र सामसनका युवा साथीहरूले आफ्नो स्थान बनाउन सिस्टमसँग लड्नु परेको थिएन, जति उनले लड्नु परेको थियो। 

सिस्टमले अहिले बुझिसकेको छ कि अभिषेक शर्मा जस्ता दुर्लभ र अमूल्य प्रतिभालाई छिटो रन बनाउन छुट दिँदा कस्ता जोखिम उठाउनुपर्छ। सजिलो शब्दमा भन्नुपर्दा, २०२६ को सिस्टमले लगातार तीन खेलमा डक आउट भएकै भरमा त्यस्ता आक्रामक ब्याटरलाई टोलीबाट निकाल्ने छैन।

अहिले टोलीभित्र रहेको ब्याटर बाहिरिनका लागि लामो समयसम्म खराब लयबाट गुज्रिनुपर्छ र कम स्कोर मात्र नभई अन्य कारणहरू पनि दिनुपर्छ।

यस विश्वकपअघिको एक वर्षमा सामसन दुई पटक यस्तै खराब लयबाट गुज्रिए। पहिलो, इंग्ल्यान्डविरुद्धको घरेलु सिरिजमा उनी लगातार सर्ट बलमा आउट भइरहे, त्यो पनि यस्तो बलिङ आक्रमणविरुद्ध जो सर्ट बल फाल्न माहिर थियो। सायद त्यसैकारण भारतले ओपनिङमा शुभमन गिललाई फर्कायो र सामसनको स्थान अनिश्चित बन्यो। सुरुमा उनलाई अपरिचित मध्यक्रममा धकेलियो, र पछि उनको ठाउँमा जितेश शर्मालाई ल्याइयो, जो त्यो भूमिकामा बढी अभ्यस्त विकेटकिपर थिए।

त्यसपछि, जब भारत आफ्नो पुरानो टिम संरचनामा फर्कियो, गिल र जितेश बाहिरिए र सामसन फेरि ओपनरको रूपमा स्थापित भए । उनी एउटा भयानक खराब लयबाट गुज्रिए। सूर्यकुमार यादवको प्रिय भनाइ सापट लिने हो भने, विश्वकप नजिकिँदै गर्दा सामसन रन मात्र नभई फर्मबाट पनि बाहिर थिए। र यो त्यतिबेला भयो जतिबेला ठ्याक्कै उनीजस्तै भूमिका खेल्ने अर्का खेलाडी इशान किशन आफ्नो जीवनकै उत्कृष्ट लयमा थिए।

विगतमा जस्तो यसपटक सामसन टोलीबाहिर हुनुको कारण सिस्टमले उनीमाथि विश्वास नगरेर थिएन। उनी बाहिर हुनुको कारण थियो, उनले गर्ने काम अरू कसैले उनीभन्दा राम्रो गरिरहेका थिए। भारतीय क्रिकेटले सामसनलाई भेट्टाइसकेको थियो, र सायद उनलाई उछिनिसकेको पनि थियो।

तर कहिलेकाहीँ भाग्यले अनौठो तरिकाले साथ दिन्छ। यदि सामसनले ब्याटिङ गर्ने शैलीका आधारमा टोलीमा भिन्नता ल्याउन सकेका थिएनन् भने, एउटा आधारभूत तहमा भने उनले त्यो भिन्नता दिए: उनी क्रिजमा कसरी उभिन्छन् भन्ने कुरामा। टोलीमा बायाँहाते ब्याटरहरूको बाहुल्य भएको र त्यसले भारतलाई समस्या पारिरहेको समयमा, उनले दायाँहाते ब्याटर हुनुको फाइदा दिए। र यदि त्यो पनि भारतका लागि उनलाई फिर्ता ल्याउन पर्याप्त कारण थिएन भने, बाह्य परिस्थितिका कारण उनका लागि एउटा ठाउँ खाली भयो।

आइतबार इडेन गार्डेन्समा, जहाँ पुनरागमन र परीकथाहरूको सुगन्ध हावामा मिसिएको थियो, सामसनले त्यो क्षण बाँचे जसको उनले जीवनभर सपना देखेका थिए। उनी आफ्नो ३२८ औँ टी-२० खेल खेल्दै थिए; केवल १० भारतीय खेलाडीले मात्र यति धेरै खेल खेलेका छन्, रोहित शर्मा (४६३), दिनेश कार्तिक (४१५), विराट कोहली (४१४), एमएस धोनी (४०५), सूर्यकुमार (३५८), रविन्द्र जडेजा (३४६), सुरेश रैना (३३६), शिखर धवन (३३४), आर अश्विन (३३३), युजवेन्द्र चहल (३२९)। धेरै हिसाबले उनले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा आफूलाई प्रमाणित गरिसकेका थिए; टी-२० अन्तर्राष्ट्रियमा उनले बनाएको ३ शतकलाई जम्मा चार ब्याटरले मात्र उछिन्न सकेका छन्।

तर सामसनले यो विशाल कीर्तिमान त्यस्ता इनिङ्स नखेलीकनै बनाएका थिए, जसलाई क्रिकेटका कट्टर समर्थकबाहेक बाहिरी दुनियाँले पनि तत्काल सम्झियोस्।

हरेक इनिङ्सको महत्त्व हुन्छ। द्विपक्षीय सिरिज र समूह चरणका खेलहरूमा खेलिएका इनिङ्सहरूको जगमै उभिएर एउटा टोली त्यस्तो अवस्थामा पुग्छ जहाँ उसलाई नकआउट वा भर्चुअल नकआउट खेलमा कसैले एउटा ठोस इनिङ्स खेलिदेओस् भन्ने आवश्यकता पर्छ। ती सबै खेलको महत्त्व हुन्छ।

सामसनलाई यो कुरा थाहा छ; आइतबारसम्म उनले यो कुरालाई आफ्नो ज्यान दिएरै पनि बचाउ गर्थे होलान्। तर अब उनले आइतबारको त्यो क्षण बाँचिसकेका छन्, एउटा यस्तो नाटकको मुख्य पात्रको भूमिका निर्वाह गरेका छन्, जसले १०८ मिनेटमा खेलेको ५० बलमा उनको सिंगो करिअर र जीवनलाई समेटिदियो। लामो पर्खाइपछि, अन्ततः उनी आफ्नो वास्तविक अवतारमा आइपुगेका छन्।

यसले समय त लियो, तर भारतीय क्रिकेटले सञ्जु सामसनलाई अंगाल्यो, यहाँसम्म कि क्रिकेटको शैली नै उनको छविमा ढालियो। आइतबार, उनले त्यो अंगालोको न्यानो जवाफ फर्काए।

ईएसपीएन क्रिकइन्फो